Εμφάνιση άρθρων βάσει ετικέτας: ΣΕΡΙΦΟΣ - ERT Open
Η αιματηρή απεργία – Σέριφος, 21 Αυγούστου 1916

Η αιματηρή απεργία – Σέριφος, 21 Αυγούστου 1916

Τετάρτη, 21/08/2019 - 11:00

Στις 21 Αυγούστου 2019 συμπληρώνονται 103 χρόνια από τα γεγονότα της επεισοδιακής απεργίας των μεταλλωρύχων στη Σέριφο το 1916.
Το Αρχείο της ΕΡΤ ψηφιοποίησε και παρουσιάζει την εκπομπή του Γιώργου Πετρίτση, παραγωγής 2010:

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

ΣΕΡΙΦΟΣ 1916, ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΙΜΑΤΗΡΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ

(video)

Νέο

Η εκπομπή αναφέρεται στην απεργία των μεταλλωρύχων της Σερίφου που κατέληξε στην αιματηρή σύρραξη της 21ης Αυγούστου στα μεταλλεία στο Μεγάλο Λιβάδι, με εφτά νεκρούς και δεκάδες τραυματίες. Πρόκειται για τη δεύτερη αιματηρή εργατική εξέγερση στη συνδικαλιστική ιστορία της Ελλάδος, μετά τα δραματικά γεγονότα της απεργίας του Λαυρίου, το 1896. Το ντοκιμαντέρ περιγράφει τις ιστορικές συγκυρίες της εποχής που ευνόησαν τον ξεσηκωμό των μεταλλωρύχων της Σερίφου. Στην συνέχεια παρουσιάζεται η ιστορία των μεταλλείων του νησιού,  ειδικά από 1906 και έπειτα, όταν ο γερμανικής καταγωγής Γεώργιος Γρόμαν, ανέλαβε την επιχείρηση του πατέρα του, επιδεινώνοντας τις συνθήκες για τους μεταλλωρύχους. Περιγράφεται η απάνθρωπη και σκληρή δουλειά των εργατών στα ορυχεία επί δωδεκάωρο, τα μεροκάματα πείνας και η παντελής έλλειψη μέτρων ασφαλείας. Γίνεται ιδιαίτερη μνεία στον συνδικαλιστή Κωνσταντίνο Σπέρα, ο οποίος οργάνωσε τους μεταλλωρύχους σε σωματείο τον Ιούλιο του 1916. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους οι μεταλλωρύχοι ξεσηκώθηκαν εναντίον του εργοδότη τους, ζητώντας να εφαρμοστεί το οκτάωρο και να βελτιωθούν οι άθλιες συνθήκες εργασίας. Για την προσωπικότητα του Κωνσταντίνου Σπέρα και το χρονικό της αιματηρής εξέγερσης στη Σέριφο καταθέτουν τις μαρτυρίες τους, η κόρη του συνδικαλιστή Νεφέλη Σπερα, ο λαογράφος της Σερίφου Θοδωρής Λιβάνιος, ο παλιός μεταλλωρύχος Αντώνης Φραγκουλάκης, ο πρόεδρος του σωματείου εργατών και λατόμων Σερίφου Παναγιώτης Σταματάκης και η δήμαρχος του νησιού Αγγελική Συνοδινού. Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, προβάλλεται οπτικοακουστικό και φωτογραφικό αρχειακό υλικό αναφορικά με τα γεγονότα της απεργιακής κινητοποίησης των μεταλλωρύχων στη Σέριφο, αλλά και με την συγκεκριμένη ιστορική περίοδο της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Σκηνοθεσία-σενάριο: ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΤΡΙΤΣΗΣ

Παραγωγή: 2010

Δείτε περισσότερα στο http://archive.ert.gr




100 χρόνια από τη θυσία των 4 μεταλλωρύχων στη Σέριφο

100 χρόνια από τη θυσία των 4 μεταλλωρύχων στη Σέριφο

Πέμπτη, 18/08/2016 - 20:08
Δημήτρης Στρατούλης 
αναδημοσίευση από Iskra
Μεγάλη εκδήλωση για την 100ή επέτειο της εξέγερσης των μεταλλωρύχων στο νησί

Η Σέ­ρι­φος είχε με­ταλ­λεία σι­δή­ρου και χαλ­κού από την αρ­χαιό­τη­τα. Η συ­στη­μα­τι­κή εξό­ρυ­ξη αυτών των με­ταλ­λευ­μά­των και κυ­ρί­ως σι­δη­ρο­με­ταλ­λευ­μά­των και η εξα­γω­γή τους σε ευ­ρω­παϊ­κές χώρες ξε­κί­νη­σε από ιδιω­τι­κές εται­ρεί­ες το 1870 και άκ­μα­σε στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.

Το 1880 η εται­ρεία «Σέ­ρι­φος–Σπη­λια­ζέ­ζα» εκ­χώ­ρη­σε ερ­γο­λα­βι­κά την εκ­με­τάλ­λευ­ση των σι­δη­ρο­με­ταλ­λευ­μά­των στην οι­κο­γέ­νεια του Γερ­μα­νού με­ταλ­λειο­λό­γου και επι­χει­ρη­μα­τία Αι­μί­λιου Γρό­μαν, που με τη βία των επι­στα­τών και τρα­μπού­κων του κα­τα­πά­τη­σαν χω­ρά­φια και εκτά­σεις των ντό­πιων κα­τοί­κων και επέ­κτει­ναν τις δρα­στη­ριό­τη­τές της, αλλά και την εισ­ροή ερ­γα­τών και από άλλα κυ­κλα­δί­τι­κά νησιά, κυ­ρί­ως από τη γει­το­νι­κή Μήλο.

Στις αρχές του 20ου αιώνα οι 1.000 πε­ρί­που ερ­γα­ζό­με­νοι στα με­ταλ­λεία της Σε­ρί­φου ζού­σαν σεσυν­θή­κες πλή­ρους εξα­θλί­ω­σης σε πα­ρά­γκες, δου­λεύ­ο­ντας από 12 έως 14 ώρες την ημέρα, από την ανα­το­λή μέχρι τη δύση του ηλίου, σε επι­κίν­δυ­νες και αν­θυ­γιει­νές συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας, με συχνά θα­να­τη­φό­ρα ερ­γα­τι­κά ατυ­χή­μα­τα, πνευ­μο­νο­κο­νί­α­ση, πρό­ω­ρο γήρας, επει­δή δεν υπήρ­χαν κα­θό­λου μέτρα προ­στα­σί­ας, υγιει­νής και ασφά­λειας της ερ­γα­σί­ας. Οι αν­θυ­γιει­νές συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας και δια­βί­ω­σης, η υπερ­κό­πω­ση, η κακή δια­τρο­φή και τα ερ­γα­τι­κά ατυ­χή­μα­τα έσπρω­χναν μέρα με τη μέρα τους ερ­γά­τες στην απελ­πι­σία. Η πα­ρα­μι­κρή δια­μαρ­τυ­ρία τι­μω­ρού­νταν με από­λυ­ση.

Η άθλια κα­τά­στα­ση οδή­γη­σε τους ερ­γά­τες το 1916 σε δύο ενέρ­γειες: την ίδρυ­ση σω­μα­τεί­ου και τηνεξέ­γερ­ση-απερ­γία.

Η ΙΔΡΥ­ΣΗ ΣΩ­ΜΑ­ΤΕΙΟΥ

Όπως πε­ρι­γρά­φει ο Γιάν­νης Κορ­δά­τος στο βι­βλίο του  «Ιστο­ρία του ερ­γα­τι­κού κι­νή­μα­τος στην Ελ­λά­δα»:

«Οι ερ­γά­τες των με­ταλ­λεί­ων Με­γά­λου Λι­βα­διού στη Σέ­ρι­φο ίσαμε τα 1916 ήταν ολό­τε­λα ανορ­γά­νω­τοι. Κατά τα μέσα του Ιούνη της ίδιας χρο­νιάς οι ίδιοι ερ­γά­τες σκέ­φτη­καν πως έπρε­πε να ορ­γα­νω­θούν και να ιδρύ­σουν επαγ­γελ­μα­τι­κό σω­μα­τείο. Κά­λε­σαν λοι­πόν από την Αθήνα τον ερ­γά­τη Κ. Σπέρα και του ανά­θε­σαν να τους βοη­θή­σει, για να φκιά­σουν το σω­μα­τείο τους. Άμα γί­να­νε τα προ­κα­ταρ­κτι­κά, η ορ­γα­νω­τι­κή επι­τρο­πή κά­λε­σε τους ερ­γά­τες σε γε­νι­κή συ­νέ­λευ­ση στην αί­θου­σα του Δη­μαρ­χεί­ου για να εγκρί­νει το κα­τα­στα­τι­κό που είχε συ­ντά­ξει. Η ίδια γε­νι­κή συ­νέ­λευ­ση ανά­θε­σε στην προ­σω­ρι­νή επι­τρο­πή να ζη­τή­σει από την Εται­ρεία να δε­χτεί ορι­σμέ­να αι­τή­μα­τα. Η Εται­ρεία όμως, αντίς ν’ απα­ντή­σει στο έγ­γρα­φο υπό­μνη­μα, στα­μά­τη­σε τις δου­λειές, με σκοπό να εξα­να­γκά­σει τους ερ­γά­τες να υπο­κύ­ψουν μπρο­στά στο φάσμα της πεί­νας…»

Στις 24 Ιου­λί­ου 1916 ιδρύ­ε­ται το σω­μα­τείο «ερ­γα­τών-με­ταλ­λευ­τών» Σε­ρί­φου με αι­τή­μα­τα τηνκα­θιέ­ρω­ση του 8ωρου, τον πε­ριο­ρι­σμό των αυ­θαι­ρε­σιών της ερ­γο­δο­σί­ας, την αύ­ξη­ση των με­ρο­κά­μα­των και τη λήψη μέ­τρων προ­στα­σί­ας των ερ­γα­ζό­με­νων, αλλά και όχι μόνο, όπως φαί­νε­ται από το κα­τα­στα­τι­κό του πε­ριέ­γρα­φε –με­τα­ξύ άλ­λων- ως σκοπό του σω­μα­τεί­ου τα εξής:

«Η αλ­λη­λεγ­γύη με τους ορ­γα­νω­μέ­νους ερ­γά­τας όλης της Ελ­λά­δος και όλου του κό­σμου, δια την άμυνα υπέρ των ερ­γα­τι­κών δι­καί­ων και την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της εκ­με­ταλ­λεύ­σε­ως από το κε­φά­λαιον, με τε­λι­κό σκοπό να δη­μο­σιο­ποι­η­θούν τα μέσα πα­ρα­γω­γής, να γί­νουν τα εκ της ερ­γα­σί­ας αγαθά απο­κλει­στι­κή από­λαυ­σις των πα­ρα­γω­γών των και να παύ­σει η εκ­με­τάλ­λευ­σης του αν­θρώ­που από τον όμοιό του».

ΗΑΠΕΡ­ΓΙΑ - ΕΞΕ­ΓΕΡ­ΣΗ

Στις 7 Αυ­γού­στου 1916 μετά από σειρά υπο­μνη­μά­των στα αρ­μό­δια υπουρ­γεία, χωρίς όμως κα­νέ­να απο­τέ­λε­σμα, ξέ­σπα­σε η απερ­γία. Οι με­ταλ­λω­ρύ­χοι στα­μά­τη­σαν κάθε ερ­γα­σία, αρ­νού­με­νοι επί­σης να φορ­τώ­σουν τα πλοία που ήρθαν να πα­ρα­λά­βουν σι­δη­ρο­με­τάλ­λευ­μα, απαι­τώ­ντας την κα­θιέ­ρω­ση του οκτα­ώ­ρου, την αύ­ξη­ση του ημε­ρο­μι­σθί­ου και την προ­στα­σία της ζωής τους. Για 15 μέρες το νησί ελέγ­χε­ται από τους ερ­γά­τες, που πήραν στα χέρια τους την κα­θη­με­ρι­νή τους ζωή, μέσω ενός άμεσα ανα­κλη­τού ερ­γα­τι­κού συμ­βου­λί­ου, που συ­ντό­νι­ζε όλες τις ασχο­λί­ες.

Στις 21 Αυ­γού­στου η κυ­βέρ­νη­ση έστει­λε από την Κέα επι­πλέ­ον 30 χω­ρο­φύ­λα­κες στο νησί με επι­κε­φα­λής τον υπο­μοί­ραρ­χο Χρυ­σάν­θου και σαφή εντο­λή να κα­τα­πνί­ξουν την απερ­γία να εξα­σφα­λί­σουν, με κάθε τρόπο, τη φόρ­τω­ση με σι­δη­ρο­με­τάλ­λευ­μα και τον από­πλου των πλοί­ων από την Σέ­ρι­φο.

Σε όλη τη δια­δρο­μή προς το Με­γά­λο Λι­βά­δι, όπου βρί­σκο­νταν συ­γκε­ντρω­μέ­νοι οι απερ­γοί, οι χω­ρο­φύ­λα­κες χτυ­πού­σαν όποιον έβρι­σκαν μπρο­στά τους. Αμέ­σως φυ­λα­κί­ζουν την ηγε­σία του σω­μα­τεί­ου.

Όταν το από­σπα­σμα χω­ρο­φυ­λά­κων φτά­νει στην κλει­στή πα­ρα­λία του Με­γά­λου Λι­βα­διού, δίνει 5λε­πτη προ­θε­σμία στους απερ­γούς να στα­μα­τή­σουν τον αγώνα τους και να φορ­τώ­σουν τα πλοία. Τα 5 λεπτά περ­νούν και οι χω­ρο­φύ­λα­κες αρ­χί­ζουν να πυ­ρο­βο­λούν εν ψυχρώ τους ερ­γά­τες. Πρώ­τος πέ­φτει νε­κρός ο Θε­μι­στο­κλής Κου­ζού­πης και ακο­λου­θούν ο Μι­χά­λης Ζω­ί­λης, ο Μι­χά­λης Μη­τρο­φά­νης και ο Γιάν­νης Πρω­τό­πα­πας. Οι με­ταλ­λω­ρύ­χοι αμέ­σως αντι­δρούν και η σύρ­ρα­ξη γε­νι­κεύ­ε­ται με τησυμ­με­το­χή και γυ­ναι­κών και παι­διών, με τους χω­ρο­φύ­λα­κες και τους μπρά­βους της ερ­γο­δο­σί­ας να πυ­ρο­βο­λούν και τους ερ­γά­τες να μά­χο­νται με πέ­τρες, ξύλα και οτι­δή­πο­τε άλλο έβρι­σκαν μπρο­στά τους.

Οι χω­ρο­φύ­λα­κες τραυ­μα­τί­ζο­νται, ο Χρυ­σάν­θου λι­θο­βο­λεί­ται μέχρι θα­νά­του, ενώ ο αστυ­νό­μος Σε­ρί­φου, Τρια­ντα­φύλ­λου, γκρε­μί­ζε­ται από τη γέ­φυ­ρα φόρ­τω­σης στη θά­λασ­σα.

Οι απερ­γοί κα­τά­φε­ραν να φτά­σουν μέχρι τα γρα­φεία της με­ταλ­λευ­τι­κής εται­ρεί­ας και απε­λευ­θέ­ρω­σαν την ηγε­σία του σω­μα­τεί­ου τους και άλ­λους συ­να­δέλ­φους τους που είχαν συλ­λη­φθεί.

Τις επό­με­νες μέρες οι εξε­γερ­μέ­νοι ελέγ­χουν τα πάντα στο νησί. Στην απερ­γία συ­μπα­ρα­στά­θη­καν και σχε­δόν όλοι οι κά­τοι­κοι του νη­σιού.

Ο τε­λι­κός απο­λο­γι­σμός των συ­γκρού­σε­ων ήταν τέσ­σε­ρις απερ­γοί νε­κροί και δε­κά­δες τραυ­μα­τί­ες. Επί­σης, κατά τη διάρ­κεια των συ­μπλο­κών σκο­τώ­θη­καν τρεις χω­ρο­φύ­λα­κες και σχε­δόν όλη η δύ­να­μη της χω­ρο­φυ­λα­κής ήταν τραυ­μα­τι­σμέ­νη και άοπλη.

Στις αρχές Σε­πτεμ­βρί­ου φτά­νει το πο­λε­μι­κό πλοίο «Αυλίς», με 250 στρα­τιώ­τες και δι­κα­στι­κούς από τη Σύρο, που απο­κα­τέ­στη­σαν «το νόμο και την τάξη». Η διοί­κη­ση του σω­μα­τεί­ου και με­ρι­κοί ακόμα ερ­γά­τες θα φυ­λα­κι­στούν στη Σύρο.

Τε­λι­κά η αι­μα­τη­ρή απερ­γία έληξε με με­ρι­κή ικα­νο­ποί­η­ση των αι­τη­μά­των των με­ταλ­λω­ρύ­χων(οκτά­ω­ρο, αύ­ξη­ση ημε­ρο­μι­σθί­ων και έλεγ­χος του ασφα­λι­στι­κού τα­μεί­ου αλ­λη­λο­βο­ή­θειας).

Όμως η εκ­με­τάλ­λευ­ση και τα «ατυ­χή­μα­τα» των ερ­γα­τών συ­νε­χί­στη­καν μέχρι το 1963. Τότε, οικλη­ρο­νό­μοι του Γρό­μαν βρή­καν πλου­σιό­τε­ρες φλέ­βες με­ταλ­λευ­μά­των και πιο εξα­θλιω­μέ­νους ερ­γά­τες στη Νότια Αφρι­κή και εγκα­τέ­λει­ψαν τα με­ταλ­λεία της Σε­ρί­φου.

Ο χώρος όπου έγινε η σύ­γκρου­ση στο Με­γά­λο Λι­βά­δι, αλλά και τα με­ταλ­λεία, όπου θυ­σιά­στη­καν πολ­λές αν­θρώ­πι­νες ζωές, είναι από τους πολ­λούς ιστο­ρι­κούς τό­πους αγώ­νων της ερ­γα­τι­κής τάξης της χώρας μας.

Η με­γά­λη αυτή ερ­γα­τι­κή εξέ­γερ­ση και η με­ρι­κή επί­τευ­ξη των στό­χων της ήταν η αρχή ενός νέου κύ­κλου ερ­γα­τι­κών αγώ­νων μετά το 1916 σε όλη τη χώρα, που και με την προ­ω­θη­τι­κή δύ­να­μη της επα­νά­στα­σης των μπολ­σε­βί­κων το 1917, οδή­γη­σε στην ανά­πτυ­ξη του ερ­γα­τι­κού συν­δι­κα­λι­σμού και στην συ­γκρό­τη­ση της ΓΣΕΕ και του ΣΕΚΕ.

Το επί­και­ρο μή­νυ­μα της εξέ­γερ­σης των με­ταλ­λω­ρύ­χων της Σε­ρί­φου είναι ότι, όπως τότε σε πολύ πιο δύ­σκο­λες συν­θή­κες η ερ­γα­τι­κή τάξη βρήκε τον τρόπο να ορ­γα­νω­θεί, να αντι­στα­θεί και να εξε­γερ­θεί, έτσι και σή­με­ρα στις ζο­φε­ρές συν­θή­κες του μνη­μο­νί­ου οι ερ­γα­ζό­με­νοι θα βρουν τον τρόπο να ανοί­ξουν ένα νέο κύκλο αγώ­νων, για να πο­λε­μή­σουν την σύγ­χρο­νη κοι­νω­νι­κή αδι­κία και να ανα­τρέ­ψουν τις βάρ­βα­ρες μνη­μο­νια­κές πο­λι­τι­κές και όσους τις εφαρ­μό­ζουν ή τις στη­ρί­ζουν και ν’ ανοί­ξουν ένα νέο ελ­πι­δο­φό­ρο εναλ­λα­κτι­κό δρόμο για το λαό, τη νε­ο­λαία και την χώρα.




Το αναλυτικό πρόγραμμα του φεστιβάλ Σερίφου

Το αναλυτικό πρόγραμμα του φεστιβάλ Σερίφου

Πέμπτη, 03/07/2014 - 07:00

Το 2014 γιορτάζει για τρίτη χρονιά το Φεστιβάλ Σερίφου, προσφέροντας στους κατοίκους του νησιού, αλλά και τους επισκέπτες ένα πρόγραμμα υψηλής αισθητικής, γεμάτο εικόνες, νότες, κέφι και χαμόγελο.  

Το πρόγραμμα για το 2014 θα γεμίσει το αμφιθέατρο στο Θέατρο της Κάτω Χώρας, έναν ιδιαίτερα φιλόξενο χώρο, ένα κοίλο κτισμένο στην πλαγιά του νησιού, μοναδικό για την απεριόριστη θέα του στο Αιγαίο.