Μετά τις κινητοποιήσεις στην Ισπανία για τη στεγαστική κρίση, και οι Πορτογάλοι ετοιμάζονται να βγουν στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για τα υψηλά ενοίκια και την αύξηση του κόστους ζωής.

Σήμερα, Σάββατο 10 Οκτωβρίου, διαδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν σε πέντε πόλεις της χώρας, με τη συμμετοχή περίπου 40 συλλογικοτήτων που ζητούν προσιτή στέγη και μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.

«Ζούμε δουλεύοντας και εξαντλούμαστε για να καταφέρουμε να φτάσει ο μισθός μέχρι το τέλος του μήνα, να καλύψουμε την αύξηση στις τιμές των καυσίμων και τα βασικά έξοδα, αλλά και να μη χάσουμε το σπίτι μας», αναφέρουν οι διοργανωτές σε ανάρτησή τους στο Instagram.

Η αύξηση του κόστους ζωής και των ενοικίων επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τα νοικοκυριά στην Πορτογαλία. «Είναι αδύνατο να ζεις σε μια χώρα όπου το ενοίκιο απορροφά τον μισό μισθό και ο υπόλοιπος ξοδεύεται σε βασικά αγαθά», αναφέρουν οι διοργανωτές των κινητοποιήσεων.

Στις περίπου 40 συλλογικότητες που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις περιλαμβάνονται συνδικάτα και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε θέματα ισότητας των φύλων, δικαιώματος στη στέγαση, κλιματικής δράσης και κοινωνικής ένταξης.

Οι συλλογικότητες επικρίνουν την κυβερνητική διαχείριση της στεγαστικής κρίσης και ζητούν «μεγαλύτερο έλεγχο στις τιμές των βασικών αγαθών και των καυσίμων», καθώς και μέτρα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, σύμφωνα με την εφημερίδα Correio da Manhã.

Νέα πρόταση νόμου για τις μισθώσεις από το κοινοβούλιο της Πορτογαλίας

Την ίδια ώρα, το κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα επί της αρχής νέα πρόταση νόμου για τις μισθώσεις. Εφόσον προχωρήσει, θα επιτρέπει, μεταξύ άλλων, την αύξηση των ενοικίων χωρίς νομικά καθορισμένο όριο. Μέχρι σήμερα, το σχετικό όριο ήταν 2% σε σχέση με το προηγούμενο ενοίκιο.

Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι η διαδικασία λύσης μιας μίσθωσης λόγω μη καταβολής ενοικίου θα μπορεί να επισπεύδεται, από τους τρεις στους δύο μήνες, ενώ ενδέχεται να καταργηθεί και το όριο στις εγγυήσεις. Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε κυρίως χάρη στη στάση του Chega, του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, το οποίο επέλεξε να απέχει από την ψηφοφορία.

«Δεν αντέχουμε άλλο την αύξηση των τιμών στα καύσιμα, στα ενοίκια και στα σούπερ μάρκετ. Είναι ώρα να βγούμε στους δρόμους», γράφει ένας χρήστης στο Instagram. Ο ίδιος καλεί σε κινητοποιήσεις ανάλογες με εκείνες στη Γαλλία, όπου φοιτητές και καθηγητές διαδηλώνουν, αλλά και στην Ισπανία, όπου έχουν πραγματοποιηθεί κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας για τη στεγαστική κρίση.

Την Πέμπτη, χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στη Μαδρίτη και σε άλλες περιοχές της Ισπανίας, διεκδικώντας το δικαίωμα στη στέγαση. Οι κινητοποιήσεις ήταν αφιερωμένες και στη μνήμη της 87χρονης Maricarmen Abascal, η οποία έγινε σύμβολο του αγώνα για την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία, μετά την έξωσή της από το σπίτι όπου ζούσε για περισσότερα από 70 χρόνια.

Η ηλικιωμένη είχε μεταφερθεί στο νοσοκομείο μετά την έξωσή της και πέθανε στις 7 Οκτωβρίου, χωρίς να προλάβει να επιστρέψει στο σπίτι της, παρά τη συμφωνία που είχε επιτευχθεί για την επιστροφή της. Ο θάνατός της αναζωπύρωσε τις διαμαρτυρίες κατά των εξώσεων και υπέρ του δικαιώματος στη στέγαση.

Οι κινητοποιήσεις στην Πορτογαλία αρχίζουν το Σάββατο από το Φουνσάλ, στη Μαδέρα, στις 11:00 τοπική ώρα. Θα ακολουθήσουν διαδηλώσεις στο Αβέιρο στις 15:30 και στο Πόρτο, στην Μπράγκα και στη Λισαβόνα στις 17:00.

Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, η γυναίκα που πυροδότησε τον αγώνα κατά των εξώσεων στην Ισπανία, πέθανε σε ηλικία 87 ετών.

Η Μαρικάρμεν Αμπασκάλ απομακρύνθηκε βίαια με φορείο από το διαμέρισμά της, στο οποίο ζούσε για περισσότερα από 70 χρόνια, στις 23 Σεπτεμβρίου.

Μετά την έξωση, εισήχθη στο νοσοκομείο.

Με σύνταξη 1.400 ευρώ, η γυναίκα δεν σταμάτησε ποτέ να πληρώνει το ενοίκιο, το οποίο ήταν παλαιού τύπου, καθώς και τους λογαριασμούς της: συνολικά περίπου 500 ευρώ τον μήνα. Το 2020, οι ιδιοκτήτες τής είπαν ότι έπρεπε να εγκαταλείψει το διαμέρισμα, επειδή το συμβόλαιο είχε ήδη μεταβιβαστεί δύο φορές, πρώτα στη μητέρα της -η οποία, εξαιτίας ενός νόμου της εποχής του Φράνκο, δεν εμφανιζόταν ως ιδιοκτήτρια- και στη συνέχεια στην ίδια.

Από τότε επιχείρησαν τέσσερις φορές να την απομακρύνουν. Δεν έγινε δεκτή καμία από τις προτάσεις που έγιναν είτε για την κάλυψη της διαφοράς του ενοικίου -της ζητούσαν 1.600 ευρώ- είτε για την αγορά του διαμερίσματος.

Η έξωση προκάλεσε μαζική οργή σε ολόκληρη την Ισπανία και η Μαρικάρμεν έγινε σύμβολο των διαδηλώσεων για τη στεγαστική κρίση στη χώρα, με αποτέλεσμα, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ να δεσμευθεί για μέτρα ανακούφισης στον τομέα της στέγασης.

Ισπανία: Πέθανε η 87χρονη Μαρικάρμεν -  «Αγωνιστείτε, συνεχίστε να αγωνίζεστε για ό,τι σας ανήκει»

Στην ανακοίνωση, την οποία υπογράφουν η οικογένεια και η δικηγόρος της, υπενθυμίζεται ότι παρέμενε στο νοσοκομείο από την ημέρα της έξωσης. «Παρότι επιτεύχθηκε μια ιστορική συμφωνία που θα της επέτρεπε να επιστρέψει στο σπίτι της, αυτή η λύση ήρθε πολύ αργά», αναφέρουν.

Οι υπογράφοντες θεωρούν ότι όσα συνέβησαν μετά την έξωσή της -μαζικές διαδηλώσεις, κατασκηνώσεις στις πλατείες, πρόωρες εκλογές και προκήρυξη γενικής απεργίας- αποτελούν «σημείο καμπής στην ιστορία αυτής της χώρας», προειδοποιούν όμως ότι «το τίμημα για να φτάσουμε έως εδώ ήταν υπερβολικά υψηλό».

Την αποχαιρετούν με την έκκληση που η ίδια τους επαναλάμβανε: «Αγωνιστείτε, συνεχίστε να αγωνίζεστε για ό,τι σας ανήκει». Χάρη στην κοινωνική πίεση, για πρώτη φορά στην Ισπανία ένας άνθρωπος που είχε υποστεί έξωση βρέθηκε πολύ κοντά στο να επιστρέψει στο σπίτι του, αφού η ιδιοκτήτρια εταιρεία δέχθηκε να υπογράψει νέο συμβόλαιο ενοικίασης, γράφει η ισπανική εφημερίδα El País.

Παρόλα αυτά, η έξωση και οι προηγούμενες προσπάθειες απομάκρυνσής της είχαν επιβαρύνει σημαντικά τη Μαρίκαρμεν, η οποία τα τελευταία χρόνια μπορούσε να μετακινείται μόνο με αναπηρικό αμαξίδιο και χρειαζόταν βοήθεια για τις καθημερινές της δραστηριότητες. Είχε πίσω της σχεδόν επτά χρόνια δικαστικών διαδικασιών προκειμένου να παραμείνει στο σπίτι της.

Τους τελευταίους μήνες, η σωματική της κατάσταση είχε επιδεινωθεί. Είχε χάσει μυϊκή μάζα, δυσκολευόταν να φάει και έλεγε ότι ακόμη και η φωνή της είχε αλλάξει. «Με έχει επηρεάσει σε όλα. Εγώ τώρα δεν είμαι εγώ», είχε πει δύο ημέρες πριν εγκαταλείψει το σπίτι της.

Η 87χρονη είχε ήδη μετατραπεί σε σύμβολο, τόσο στην Ισπανία όσο και σε άλλα μέρη του κόσμου. Ακόμη και μακριά από το σπίτι της, ενθάρρυνε τους πολίτες να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους.

«Θα ήθελα να είμαι εκεί μαζί σας, να σας συνοδεύω στον αγώνα σας, αλλά δεν έχω αυτή την τύχη. Γι' αυτό, από εδώ σας ζητώ όλους να έχετε κουράγιο. Αγωνιστείτε, υπερασπιστείτε ό,τι σας ανήκει και, σας παρακαλώ, να προσέχετε. Συνεχίστε να κατασκηνώνετε για όσο αντέχει το σώμα σας», είχε πει στους διαδηλωτές από το νοσοκομείο, όπου πέρασε αρκετές ημέρες εξαντλημένη μετά την έξωση.

Χιλιάδες άνθρωποι, εξοργισμένοι, διαδήλωναν στη Μαδρίτη και στη συνέχεια σε άλλες ισπανικές πόλεις, κοινοποιώντας τα βίντεό της και κρατώντας πλακάτ με συνθήματα για εκείνη και κάθε άνθρωπο που έχει βρεθεί στη θέση της.

Η ιστορία της Μαρικάρμεν από την Ισπανία

Όλοι την αποκαλούσαν Μαρίκαρμεν, όμως το πλήρες όνομά της ήταν Μαρία δελ Κάρμεν Αμπασκάλ. Το 1956 ο πατέρας της νοίκιασε το διαμέρισμα στη συνοικία Ίμπιθα και εκείνη πέρασε εκεί σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της, μαζί με τη μητέρα και τον αδελφό της.

Σπούδασε στενογραφία, δακτυλογραφία και γραμματειακή υποστήριξη, εργάστηκε επί 34 χρόνια ως γραμματέας του διοικητικού συμβουλίου μιας φαρμακευτικής εταιρείας και συνταξιοδοτήθηκε το 1998.

Όπως έλεγε, όταν σταμάτησε να εργάζεται, η καθημερινότητά της δεν άλλαξε πολύ. Ξυπνούσε στις εννέα, της άρεσε να περπατά στη γειτονιά, να ψωνίζει από το κρεοπωλείο της γωνίας και να φροντίζει τα αντικείμενα που γέμιζαν το σπίτι της: πίνακες, συλλεκτικά αντικείμενα από το τραπεζάκι του τσαγιού της και πορσελάνες.

«Έχω δουλέψει σε όλη μου τη ζωή», έλεγε με υπερηφάνεια. Με την ίδια υπερηφάνεια έδειχνε τις ασπρόμαυρες οικογενειακές φωτογραφίες της, ένα από τα λίγα πράγματα που πήρε μαζί της στο νοσοκομείο όταν εκδιώχθηκε από το σπίτι της.

«Θα αγωνιστώ μέχρι το τέλος», έλεγε ξανά και ξανά σε όλες τις συνεντεύξεις της. Επίμονη και μερικές φορές σκληρή, η Μαρικάρμεν έδειχνε κάθε φορά πόσο αποφασισμένη ήταν να αγωνιστεί μέχρι και τις τελευταίες ημέρες της, όταν πια δεν είχε δυνάμεις. Η ισπανική εφημερίδα αναφέρει ότι μέχρι και λίγο πριν φύγει από τη ζωή, η Μαρικάρμεν ζητούσε από την «οικογένειά» της, όπως αποκαλούσε το Συνδικάτο Ενοικιαστριών, να αγωνιστούν για εκείνη.

Με πληροφορίες από El País

Η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε την Τρίτη (6/10) δύο διατάγματα για τη στεγαστική πολιτική, η απόρριψη των οποίων από το κοινοβούλιο την περασμένη εβδομάδα ώθησε τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές.

Τα μέτρα, τα οποία περιλαμβάνουν πλαφόν στα ενοίκια, προσωρινή απαγόρευση εξώσεων και περιορισμούς στις αγορές κατοικιών από εταιρείες, «βασίζονται στην κοινή λογική», δήλωσε ο Σάντσεθ σε συνέντευξη Τύπου, υποστηρίζοντας ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η κοινή γνώμη τάσσεται σε μεγάλο βαθμό υπέρ της κρατικής παρέμβασης στην αγορά ακινήτων.

«Προστατεύουν τους πιο ευάλωτους και, κατά κάποιον τρόπο, αρχίζουν να βάζουν τάξη σε μια αγορά που σήμερα είναι βαθιά δυσλειτουργική και δεν λειτουργεί σύμφωνα με τη λογική της προσφοράς και της ζήτησης, λόγω της ανεξέλεγκτης κερδοσκοπίας», δήλωσε.

Ο Σάντσεθ δήλωσε τη Δευτέρα (5/10) ότι αποφάσισε να επισπεύσει τις εκλογές, οι οποίες ήταν προγραμματισμένες για το 2027, επειδή η αδυναμία του να εξασφαλίσει επαρκή στήριξη για τις προτάσεις του με στόχο την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται περισσότερες έδρες στο κοινοβούλιο, σύμφωνα με το Reuters.

Πώς και τι ψηφίστηκε

Η προκήρυξη των εκλογών για τις 29 Νοεμβρίου επέτρεψε στον Σάντσεθ να θέσει σε ισχύ τους νέους κανόνες με τη στήριξη ενός μικρότερου μεταβατικού κοινοβουλευτικού σώματος.

Τα μέτρα θα τεθούν προσωρινά σε ισχύ μόλις δημοσιευθεί το σχετικό διάταγμα στην Επίσημη Εφημερίδα του Κράτους, ωστόσο στη συνέχεια θα πρέπει να υποβληθούν προς έγκριση στους βουλευτές του μεταβατικού σώματος που παραμένουν στη θέση τους μετά τη διάλυση του κοινοβουλίου, δήλωσε ο Σάντσεθ.

Το μεταβατικό σώμα, αποτελούμενο από 69 μέλη, συμπεριλαμβανομένης της προέδρου της ισπανικής Βουλής, Φρανθίνα Αρμενγκόλ, του Σοσιαλιστικού Κόμματος του Σάντσεθ, διαθέτει οριακή πλειοψηφία υπέρ των μέτρων, σύμφωνα με τη δημόσια ραδιοτηλεόραση TVE.

Ένα δεύτερο διάταγμα, το οποίο προβλέπει την αυτόματη ανανέωση των συμβάσεων μίσθωσης, θα τεθεί σε ισχύ μόνο εφόσον εγκριθεί από το περιορισμένο κοινοβουλευτικό σώμα, καθώς η κυβέρνηση δεν διέθετε την απαιτούμενη πλειοψηφία για την επικύρωσή του, δήλωσε ο Σάντσεθ.

Τα διατάγματα θα «αποθαρρύνουν τις επενδύσεις»

Τα παρεμβατικά μέτρα θα αποθαρρύνουν τις επενδύσεις που απαιτούνται για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών, δήλωσε η Καρολίνα Ρόκα, πρόεδρος της Ένωσης Κατασκευαστών Ακινήτων της Μαδρίτης.

«Η νομική αβεβαιότητα που είναι εγγενής και στα δύο διατάγματα θα οδηγήσει σε απότομη επιβράδυνση των περιορισμένων επενδύσεων που έχουν εξασφαλιστεί μέχρι σήμερα για την κατασκευή οικονομικά προσιτών κατοικιών», δήλωσε.

Η απόπειρα έξωσης μιας 87χρονης γυναίκας στη Μαδρίτη πυροδότησε πανεθνικές διαδηλώσεις, μεταξύ άλλων και εκκλήσεις για γενική απεργία πριν από τις εκλογές, την οποία ο Σάντσεθ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα σεβαστεί.

Εξελίξεις έφερε το κίνημα κατά της στεγαστικής κρίσης που πήρε μεγάλες διαστάσεις μετά την έξωση στην 87χρονη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ και την αντίδραση χιλιάδων Ισπανών που βγήκαν μαζικά στους δρόμους, αρχικά για να τη στηρίξουν και στη συνέχεια για να διαμαρτυρηθούν για τα υψηλά ενοίκια.

Ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε σε διάγγελμα του πρόωρες εκλογές που θα πραγματοποιηθούν στις 29 Νοεμβρίου, αρκετά νωρίτερα δηλαδή από το προγραμματισμένο που ήταν για το καλοκαίρι του 2027.

Προηγήθηκε η καταψήφιση στη Βουλή από τα κόμματα της αντιπολίτευσης δύο έκτακτων διαταγμάτων που προώθησε η κυβέρνηση με στόχο τη διευθέτηση ενός εκ των σημαντικότερων προβλημάτων που απασχολούν τους Ισπανούς. 

Το καταλανικό κόμμα Junts καταψήφισε και τις δύο ρυθμίσεις, ενώνοντας τις ψήφους του με εκείνες του Λαϊκού Κόμματος (PP) και του Vox, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση είχε διαπραγματευτεί με τους Καταλανούς αυτονομιστές μέρος του περιεχομένου των μέτρων.

Το πολιτικό αδιέξοδο προκάλεσε διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα. Χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, απαιτώντας λύσεις στην ολοένα και εντονότερη στεγαστική κρίση.

Όπως είπε στο διάγγελμά του ο Σάντσεθ, εκτιμά ότι η κυβέρνησή του θα λάβει έμπρακτα τη στήριξη του ισπανικού λαού με μια ευρύτερη πλειοψηφία. Παράλληλα, δεν δίστασε να επιτεθεί στην αντιπολίτευση την οποία χαρακτήρισε ως χειρότερη στην ιστορία της χώρας. 

«Το μέλλον εξαρτάται πλέον από εσάς. Ο κόσμος διανύει μια πολύ περίπλοκη εποχή και παρά τα λάθη μας, είμαστε εδώ για να κάνουμε περισσότερα αλλά για να γίνει αυτό χρειαζόμαστε ευρύτερη πλειοψηφία. Η Ισπανία πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί προπύργιο ανοιχτής κοινωνίας και κοινωνικής δικαιοσύνης, ένα «παγκόσμιο σημείο αναφοράς για την ειρήνη, τον φεμινισμό και την ευημερία».

Σε αντίθεση με τη γειτονική Ισπανία, το κοινοβούλιο της Πορτογαλίας ενέκρινε χθες Τετάρτη το βράδυ σε πρώτη ανάγνωση μια μεταρρύθμιση που πρότεινε η δεξιά κυβέρνηση με στόχο την επιτάχυνση των εξώσεων ενοικιαστών λόγω μη καταβολής του ενοικίου, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας μεταρρύθμισης της αγοράς ενοικίων.

Το νομοσχέδιο, το οποίο απορρίπτει η αντιπολιτευόμενη αριστερά, εγκρίθηκε χάρη στην αποχή του ακροδεξιού κόμματος Chega, της δεύτερης μεγαλύτερης πολιτικής δύναμης στη χώρα, το οποίο κατέληξε σε συμφωνία με τους Σοσιαλδημοκράτες του πρωθυπουργού Λουίς Μοντενέγκρο με την προϋπόθεση να γίνουν τροποποιήσεις στη μεταρρύθμιση πριν την οριστική της επικύρωση.

Επίσπευση έξωσης

Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η διαδικασία έξωσης μπορεί να ξεκινήσει εφόσον ο ενοικιαστής οφείλει δύο ενοίκια, έναντι τριών που ισχύει μέχρι τώρα. Παράλληλα επιτρέπει στους ιδιοκτήτες να ζητούν έως και τρία ενοίκια προκαταβολή και καταργεί το ανώτατο όριο για τις εγγυήσεις.

Η μεταρρύθμιση αυτή εντάσσεται στο σχέδιο της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, το οποίο παρουσίασε ο Μοντενέγκρο πριν έναν χρόνο, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, φορολογικά οφέλη για τη μίσθωση ακινήτων και αυστηρότερη φορολόγηση για ορισμένες αγορές ακινήτων από ξένους αγοραστές.

Η Πορτογαλία είναι αντιμέτωπη με μια από τις χειρότερες στεγαστικές κρίσεις στην Ευρώπη, με τα ενοίκια να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2017 και να είναι απρόσιτα για πολλά νοικοκυριά. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, το μέσο ποσό ενοικίου στα νέα συμβόλαια αυξήθηκε κατά περισσότερο από 10% το δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Η κυβέρνηση έχει επισημάνει ότι περισσότερες από 250.000 κατοικίες παραμένουν κενές καθώς η νομική αβεβαιότητα αποθαρρύνει τους ιδιοκτήτες τους να τα ενοικιάσουν αλλά οι ενώσεις ενοικιαστών καταγγέλλουν ότι η μεταρρύθμιση απλώς θα επιδεινώσει την κρίση.

«Καθαρή βαρβαρότητα»

«Αυτή η πρόταση μεταρρύθμισης είναι καθαρή βαρβαρότητα», δήλωσε ο Αντόνιο Ματσάδο επικεφαλής της Ένωσης Ενοικιαστών της Λισαβόνας, εκτιμώντας ότι «θα στρεβλώσει περαιτέρω την αγορά ενοικίων υπέρ των ιδιοκτητών» και απλώς θα οδηγήσει σε υψηλότερα ενοίκια, αντί να αμβλύνει την κρίση προσιτής στέγασης.

Απέρριψε εξάλλου τα σχέδια της κυβέρνησης να επιταχυνθούν οι εξώσεις, κάνοντας λόγο για «καθαρό καιροσκοπισμό» και εξηγώντας ότι οι περιπτώσεις ενοικιαστών που δεν καταβάλλουν ενοίκιο είναι πολύ λίγες.

To Chega έχει επισημάνει ότι επιθυμεί να τροποποιηθούν κάποιες προβλέψεις του νομοσχεδίου πριν την τελική ψηφοφορία για την έγκρισή του οι οποίες, όπως εκτίμησε, θα δημιουργήσουν αβεβαιότητα τόσο για τους ενοικιαστές όσο και για τους ιδιοκτήτες, και ζήτησε «μια πιο ισορροπημένη λύση».

Στην Ισπανία

Στην Ισπανία ξέσπασε την προηγούμενη εβδομάδα ένα κίνημα αγανάκτησης μετά την έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι της, έπειτα από την αγορά του από εταιρεία ακινήτων η οποία ήθελε να αυξήσει το ενοίκιο κατά 275%.

Καταυλισμοί διαμαρτυρίας έχουν στηθεί σε πολλές πόλεις της χώρας, κυρίως στο κέντρο της Μαδρίτης, με αίτημα την υιοθέτηση νομοθεσίας που θα προστατεύει τους ενοικιαστές.

Η σοσιαλιστική κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ ελπίζει να εγκριθούν αύριο Παρασκευή από το κοινοβούλιο μέτρα τα οποία προωθεί για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε σήμερα (29/9) πακέτο μέτρων, τα οποία περιλαμβάνονται στο λεγόμενο «διάταγμα Μαρικάρμεν», σε μία προσπάθεια να ανακουφιστούν εκατομμύρια Ισπανοί που υποφέρουν λόγω της στεγαστικής κρίσης..

Η υπουργός Υγείας της Ισπανίας, Μόνικα Γκαρθία, γνωστοποίησε σε ανάρτησή της στο X τα μέτρα, τα οποία πρέπει να περάσουν και από την έγκριση του Κογκρέσου.

Σύμφωνα με την εφημερίδα El País, η κοινοβουλευτική ψηφοφορία θα πραγματοποιηθεί αυτή την Παρασκευή.

Στο πλαίσιο των μέτρων που συμφωνήθηκαν μεταξύ του Ισπανικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος (PSOE) και των εταίρων τους Sumar, ανακοινώθηκε η παράταση των εν ισχύ συμβολαίων μίσθωσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028, η ρύθμιση για τις εποχικές μισθώσεις και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, αλλά και η αναστολή των εξώσεων έως το 2030.

Απαγορεύεται, επίσης, στο εξής σε επενδυτικά κεφάλαια-«γύπες» (vulture funds) να αγοράζουν σπίτια, καθώς, όπως καταγγέλλουν και οι διαδηλωτές, ευθύνονται για την κατακόρυφη αύξηση των τιμών των ενοικίων και δημιουργούν μονοπώλιο στην κατοικία.

Επιπλέον, επήλθε συμφωνία εντός της κυβέρνησης για την αυτόματη ανανέωση των μισθώσεων, η οποία θα συμπεριληφθεί σε δεύτερο διάταγμα.

«Είναι η στιγμή να παρεμβούμε στην κερδοσκοπική αγορά κατοικίας και να αρχίσουμε να ισορροπούμε την πλάστιγγα μεταξύ των πολιτών και των κεφαλαίων-γυπών. Ευχαριστούμε για τις κινητοποιήσεις και τις κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας. Χωρίς εσάς αυτό δεν θα ήταν δυνατό», ήταν το μήνυμα της υπουργού Γκαρθία.

Τις τελευταίες ημέρες, διαδηλώσεις έχουν κατακλύσει την Ισπανία, με τους διαδηλωτές και τα συνδικάτα ενοικιαστών να απαιτούν ελάφρυνση από τις επιπτώσεις της στεγαστικής κρίσης.

Χαρακτηριστικά, στην πλατεία Πουέρτα δελ Σολ στη Μαδρίτη, εκατοντάδες άνθρωποι έχουν κατασκηνώσει, από την ημέρα που η 87χρονη Μαρικάρμεν Αμπασκάλ εκδιώχθηκε από το σπίτι στο οποίο έμενε 71 χρόνια, αφού το διαμέρισμα εξαγοράστηκε από επενδυτική εταιρεία.

Η Μαρικάρμεν αποτέλεσε το έναυσμα να τεθεί στον δημόσιο διάλογο η στεγαστική κρίση στην Ισπανία – φαινόμενο διαρκώς επιδεινούμενο ειδικά με την έξαρση του τουρισμού.

Μια δικαστική διαμάχη με εταιρεία ακινήτων, που είχε υπερτριπλασιάσει το ενοίκιο, οδήγησε χθες, Τετάρτη, στην έξωση μιας 87χρονης γυναίκας με αναπηρία από το διαμέρισμά της στην ισπανική πρωτεύουσα, με την αστυνομία να κάνει χρήση δακρυγόνων και γκλομπ προκειμένου να απομακρύνει τους εκατοντάδες διαδηλωτές που προσπάθησαν να αποτρέψουν τη διαδικασία.

Η ηλικιωμένη Μαρικάρμεν κατοικούσε στην περιοχή Ρετίρο για 71 χρόνια, ωστόσο η νέα ιδιοκτήτρια εταιρεία Urbagestión SL αύξησε το μίσθωμα από τα 500 στα 1.650 ευρώ, ποσό που ξεπερνά τη σύνταξη των 1.350 ευρώ που λαμβάνει, σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα The Guardian.

Η επιχείρηση ζήτησε αρχικά 247.000 ευρώ για την πώληση του ακινήτου και στη συνέχεια αγνόησε την πρόταση γνωστού συγγραφέα να καλύψει ο ίδιος τη διαφορά του ενοικίου επ’ αόριστον. Το Ανώτατο Δικαστήριο δικαίωσε τελικά την εταιρεία, η οποία υποστήριξε επιτυχώς ότι το παλιό συμβόλαιο του 1956 στο όνομα του πατέρα της ενοικιάστριας έπαψε να ισχύει, θεωρώντας άκυρη την υπεκμίσθωση του διαμερίσματος προς την 87χρονη μετά τον θάνατο της μητέρας της το 2008.

Η απόφαση αυτή εκτελέστηκε παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα είχε ζητήσει τον περασμένο Ιούνιο από την ισπανική κυβέρνηση να σταματήσει την έξωση. Οι διαδηλωτές που συγκεντρώθηκαν έξω από την πολυκατοικία φώναζαν συνθήματα κατά της προέδρου της περιφέρειας Ισαμπέλ Δίας Αγιούσο, την οποία κατηγορούν πως αγόρασε προσωρινό γραφείο εκατομμυρίων με κρατικά χρήματα, ενώ στην κινητοποίηση συμμετείχαν μέλη συνδικάτων ενοικιαστών και καλλιτέχνες.

Πολιτικές ευθύνες και κόστος στέγασης

Το ζήτημα προκάλεσε πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της χώρας. Ο εκπρόσωπος των Σοσιαλιστών Πάτσι Λόπεθ επέρριψε την ευθύνη για τη στέγαση στις δημοτικές και περιφερειακές αρχές, με τον δήμαρχο Χοσέ Λουίς Μαρτίνεθ-Αλμέιδα να απαντά ότι οι υπηρεσίες του δήμου είχαν ήδη προτείνει άλλες επιλογές διαμονής στην ηλικιωμένη γυναίκα.

Η Μαρικάρμεν είναι μία από τις 4.000 εξώσεις που έχουν γίνει φέτος στην Ισπανία, σε μια χώρα όπου το ενοίκιο απορροφά πλέον τον μισό μισθό. Σύμφωνα με μελέτη που βασίζεται σε στοιχεία των πλατφορμών αγγελιών InfoJobs και Fotocasa και την οποία επικαλείται το Euronews, οι Ισπανοί έδιναν το 2025 κατά μέσο όρο το 50% του μικτού μισθού τους σε ενοίκιο, από 38% το 2019. Στην περιφέρεια της Μαδρίτης το ποσοστό φτάνει το 71%. Μέσα σε έναν χρόνο τα ενοίκια ανέβηκαν 6,9%, την ώρα που οι μισθοί στις αγγελίες αυξήθηκαν μόλις κατά 1%.

Η στέγη βρέθηκε στο επίκεντρο και της ισπανικής κρίσης του 2008, όταν οι τιμές κατέρρευσαν και οι εξώσεις έφτασαν τις 585.000 την περίοδο 2008-2017, με κορύφωση το 2012. Τον Μάιο του 2011, οι «Αγανακτισμένοι» (Indignados) κατέλαβαν το κέντρο της Μαδρίτης διαμαρτυρόμενοι για τη λιτότητα και τη διαφθορά, με μέλη του κινήματος να στηρίζουν στη συνέχεια την Πλατφόρμα των Πληγέντων από τις Υποθήκες (PAH), που από το 2009 μπλόκαρε εξώσεις έξω από τα σπίτια των οφειλετών. Οι ισπανικές τράπεζες είχαν δώσει πολλά στεγαστικά δάνεια πριν από την κρίση και, όταν οι δανειολήπτες σταμάτησαν να πληρώνουν, το 2012 η ευρωζώνη ενέκρινε έως 100 δισ. ευρώ για να τις σώσει. Την ίδια χρονιά, τα δικαστήρια δέχτηκαν 91.622 αιτήσεις κατάσχεσης ακινήτων όσων δεν μπορούσαν πλέον να πληρώσουν τις δόσεις τους.

Το πρόβλημα αφορά όλη την Ευρώπη, όπου, κατά την στατιστική υπηρεσία Eurostat, οι τιμές των σπιτιών ανέβηκαν 5,1% και τα ενοίκια 3% το πρώτο τρίμηνο του 2026

Οι ξένες επενδύσεις

Την ίδια ώρα, η στέγη στη Μαδρίτη έχει γίνει ελκυστικός στόχος για επενδυτές. Η αγορά κατοικίας της ισπανικής πρωτεύουσας προσελκύει έντονο ενδιαφέρον από το εξωτερικό, όπως κατέγραψε το ισραηλινό μέσο Ynetnews σε ρεπορτάζ για ισραηλινές εταιρείες ανάπτυξης ακινήτων που αγοράζουν ακίνητα στη Μαδρίτη.

Το ίδιο ρεπορτάζ επισημαίνει πως από τις αρχές του 2021 τα ισπανικά ενοίκια αυξήθηκαν 38% και οι τιμές αγοράς 53%, με το τετραγωνικό μέτρο στη Μαδρίτη να προσεγγίζει τα 6.000 ευρώ, όταν μια δεκαετία πριν κόστιζε λιγότερο από 3.000. Η έλλειψη κατοικιών στη χώρα αναμένεται να φτάσει περίπου τις 725.000 μέχρι το 2027, ενώ η εταιρεία ακινήτων JLL υπολογίζει ότι οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα θα αγγίξουν τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026.

Οι συνταξιούχοι

Για τους συνταξιούχους η πίεση είναι μεγαλύτερη, καθώς το μέσο μηνιαίο ενοίκιο των περίπου 1.137 ευρώ αντιστοιχεί στο 72% της μέσης σύνταξης γήρατος, η οποία σύμφωνα με το υπουργείο Κοινωνικής Ασφάλισης είναι 1.572 ευρώ. Αν μετά το ενοίκιο μένουν περίπου 435 ευρώ σε όποιον παίρνει τη μέση σύνταξη, τι μένει σε όσους παίρνουν λιγότερα, όπως η Μαρικάρμεν;

Η ίδια πίεση περιμένει όσους πλησιάζουν τη σύνταξη χωρίς δικό τους σπίτι. Σύμφωνα με στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (INE) που επικαλείται η ισπανική εφημερίδα El País, το 2024 νοίκιαζε σπίτι το 14,9% των νοικοκυριών με επικεφαλής άτομο 45 έως 65 ετών, έναντι 6,5% το 2004, ενώ στις ηλικίες άνω των 65 το ποσοστό ανέβηκε από 3,2% σε 5,2%. «Ίσως παρατείνω τον εργασιακό μου βίο για μερικά χρόνια ώστε να αυξήσω τη σύνταξή μου, αλλά ακόμη κι έτσι είναι πιθανό να χρειαστεί να μετακομίσω σε μια μικρή πόλη», λέει στην εφημερίδα ο 57χρονος Ραμόν Μπουλτό, που νοικιάζει διαμέρισμα στο Χετάφε, περίπου 16 χιλιόμετρα νότια της Μαδρίτης. Ο ομότιμος καθηγητής εφαρμοσμένης οικονομίας στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης Ζοζέπ Ολιβέρ χαρακτηρίζει την κατάσταση «ωρολογιακή βόμβα».

Η υπόθεση της 87χρονης Μαρικάρμεν αποτυπώνει «τι συμβαίνει όταν η στέγη μπαίνει στα χέρια των ιδιοκτητών», ανέφερε ο εκπρόσωπος της Συνομοσπονδίας Συνδικάτων Ενοικιαστών Άλντο Ρεβέρτε. Η δικηγόρος της 87χρονης, Βεατρίθ Δούρο, σημείωσε ότι η ιδιοκτήτρια εταιρεία αρνήθηκε κάθε διαπραγμάτευση ή πρόταση, προσθέτοντας: «Ζητήσαμε έναν χώρο για να μεταφέρουμε τα προσωπικά αντικείμενα της Μαρικάρμεν».

Η Ισπανία έλεγξε περίπου 200 ταξιδιώτες που έφτασαν από την Ιταλία στα έξι μεγαλύτερα αεροδρόμια της χώρας, κατά την πρώτη ημέρα της εφαρμογής των συνοριακών ελέγχων που ενεργοποιήθηκαν μετά από μία διαφωνία με την Ιταλία για την μετανάστευση.

Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας πραγματοποίησε τους ελέγχους σε συνολικό αριθμό 199 ταξιδιωτών σε 12 πτήσεις από την Ιταλία, στα αεροδρόμια της Μαδρίτης, της Βαρκελώνης, της Σεβίλλης, του Μπιλμπάο, του Αλικάντε και της Βαλένθια, σύμφωνα με μία ανακοίνωση που εκδόθηκε αργά το βράδυ του Σαββάτου.

Η Ισπανία ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι οι συνοριακοί έλεγχοι σε πτήσεις και πλοία από την Ιταλία θα παραμείνουν σε ισχύ μέχρι την 7η Σεπτεμβρίου, μετά την εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων από τη Ρώμη που υποστήριξε ότι τα μέτρα αυτά υποκινήθηκαν από το μαζικό κύμα μετανάστευσης 72.000 μεταναστών στην Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα της Βόρειας Αφρικής στις 30 Ιουλίου.

Οι αρχές της περιφέρειας της Ζιρόντ αποφάσισαν την απομάκρυνση 4.000 ακόμη ανθρώπων από την περιοχή του Μπορντό και συγκεκριμένα από τουριστικά καταλύματα της κωμόπολης Λακανό, καθώς η επικείμενη αύξηση των θερμοκρασιών δημιουργεί φόβους για την επιδείνωση της γιγάντιας δασικής πυρκαγιάς η οποία ωστόσο σταθεροποιήθηκε κατά την διάρκεια μίας σχετικά ήσυχης νύκτας.

Από την έναρξη της πυρκαγιάς στις 22 Ιουλίου βόρεια της κοιλάδας της Αρκασόν, περί τους 220.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από 23 κοινότητες και, καθώς η πυρκαγιά δεν έχει ακόμη οριοθετηθεί, η επιστροφή τους παραμένει αμφίβολη βραχυπρόθεσμα.

Η πυρκαγιά έχει σταθεροποιηθεί και οι αναζωπυρώσεις της νύκτας «είναι υπό έλεγχο», ανακοίνωσε η περιφέρεια της Ζιρόντ νωρίς το πρωί.

Όμως η επιστροφή των υψηλών θερμοκρασιών στην Γαλλία δημιουργεί ανησυχίες για νέα επιδείνωση της κατάστασης.

Έχοντας κάψει έκταση 420.000 στρεμμάτων, η πυρκαγιά της Ζιρόντ είναι η μεγαλύτερη στην Γαλλία από την γιγάντια πυρκαγιά του 1949 στην οροσειρά της Λαντ στην Γασκώνη με 500.000 στρέμματα καμένης γης.

Από τον Ιανουάριο, 920.000 στρέμματα έχουν καεί στην γαλλική επικράτεια, πράγμα που σημαίνει ότι το 2026 καταρρίπτει το ρεκόρ των καμένων εκτάσεων εδώ και 20 χρόνια δορυφορικών δεδομένων, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό σύστημα παρακολούθησης πυρκαγιών Effis.

Στην περιοχή του Μπορντό, η μετεωρολογική υπηρεσία της Γαλλίας Météo-France προβλέπει για σήμερα αύξηση των θερμοκρασιών μέχρι τους 35°C και νοτιοδυτικούς ανέμους, οι οποίοι, σε συνδυασμό με τους δυτικούς ωκεάνιους ανέμους είναι πιθανό να αναζωπυρώσουν τις φλόγες.

Οι περιφέρειες της Ζιρόντ και της Λαντ πέρασαν σήμερα στην κίτρινη ζώνη της επιφυλακής για καύσωνα.

«Οι εβδομάδες που έρχονται θα είναι δύσκολες και πρέπει να αντέξουμε», δήλωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν από την αίθουσα κρίσεων του νομαρχιακού επιχειρησιακού κέντρου πυρόσβεσης και διάσωσης (CODIS

Η κυβέρνησή του επικρίνεται από την αντιπολίτευση στον τομέα της πολιτικής προστασίας για έλλειψη προετοιμασίας και καταγγέλλει την κατάσταση του στόλου των γερασμένων Canadair.

Από την έναρξη της πυρκαγιάς στην κοιλάδα της Αρκασόν, 93 πυροσβέστες έχουν τραυματισθεί και 240 κατοικίες έχουν καταστραφεί.

Το υπουργείο Γεωργίας της Τουρκίας ανταποκρίθηκε στο αίτημα για βοήθεια της Γαλλίας με την ανάπτυξη δύο πυροσβεστικών αεροσκαφών.

Πάνω από 4.000 σε κέντρα φιλοξενίας

Η Ισπανικός Ερυθρός Σταυρός έχει δημιουργήσει 78 κέντρα έκτακτης φιλοξενίας, τα οποία στεγάζουν περισσότερους από 4.400 ανθρώπους, οι οποίοι έχουν εγκαταλείψει τον οίκο τους λόγων των πυρκαγιών που μαίνονται στις περιοχές γύρω από τη Μαδρίτη, την Άβιλα, το Τολέδο και την Καστεγιόν.

Νωρίτερα, ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα δήλωσε ότι «το τρομακτικό κόστος αυτής της κλιματικής κρίσης έχει πλέον φτάσει σε επίπεδα εθνικής έκτακτης ανάγκης».

Οι επιχειρήσεις του Ερυθρού Σταυρού στην Ισπανία περιλαμβάνουν τη συμμετοχή 690 εργαζομένων και εθελοντών, οι οποίοι παρέχουν τρόφιμα, πόσιμο νερό, υγειονομική περίθαλψη και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, σε συνεργασία με τις εθνικές και περιφερειακές αρχές.

Στις περιοχές Ζιρόντ και Λαντ της Γαλλίας, 300 εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού συνδράμουν στις εκκενώσεις, οργανώνουν χώρους προσωρινής φιλοξενίας και προετοιμάζουν βοήθεια για ανθρώπους των οποίων τα σπίτια έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν καταστραφεί.

«Αυτό είναι ένα μοτίβο που βλέπουμε όλο και συχνότερα σε ολόκληρη την Ευρώπη: κύματα καύσωνα, ξηρασία και δασικές πυρκαγιές αλληλοτροφοδοτούνται, ενώ οι τοπικές κοινωνίες υφίστανται τις συνέπειες», δήλωσε η Μαρία Αλκαθάρ Καστίγια, εκπρόσωπος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Συλλόγων Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου.

«Ο Ερυθρός Σταυρός ανταποκρίνεται στην άμεση έκτακτη ανάγκη, όμως απαιτούνται επίσης διαρκείς επενδύσεις στην πρόληψη, την ετοιμότητα και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ώστε οι κοινότητες να είναι καλύτερα προετοιμασμένες να αντιμετωπίσουν μελλοντικές κρίσεις», πρόσθεσε.

Χιλιάδες άνθρωποι συνέρρευσαν σε καταφύγια έκτακτης ανάγκης στη Γαλλία και την Ισπανία την Κυριακή, αφού οι φωτιές ανάγκασαν περισσότερους από 300.000 κατοίκους να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τα καταλύματά τους.

Οι πυρκαγιές έχουν καταστρέψει σπίτια, έχουν προκαλέσει μαζική εκτόπιση πληθυσμού και έχουν οδηγήσει σε μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις εκκένωσης αμάχων που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ στη Γαλλία σε καιρό ειρήνης, ενώ σημαντικές φωτιές εξακολουθούν να μαίνονται και στις δύο χώρες.

Συνθήκες πολέμου

Ένα άτομο έχασε τη ζωή του στην ανατολική Ισπανία, ενώ διατάχθηκαν νέες εκκενώσεις γύρω από τη γαλλική πόλη του Μπορντό και την ισπανική πρωτεύουσα Μαδρίτη, καθώς οι αρχές προειδοποίησαν για μια ακόμη δύσκολη νύχτα.

Οικογένειες κοιμήθηκαν σε πτυσσόμενα κρεβάτια σε εκθεσιακούς χώρους και γυμναστήρια.

Σύμφωνα με την πυροσβεστική υπηρεσία της Ζιρόντ στη Γαλλία, η πυρκαγιά δημιούργησε ένα σπάνιο σύννεφο «πυροκουμουλόνιμπους», το οποίο παρήγαγε δικούς του ανέμους και ανεμοστρόβιλους, καθιστώντας τη φωτιά «απρόβλεπτη και ανεξέλεγκτη», όπως δήλωσε ο πυροσβέστης, λοχαγός Νικολά Μπραζ.

Στο μεταξύ, οι ισπανικές αρχές διέταξαν νέες εκκενώσεις κοντά στο Τολέδο, νοτιοδυτικά της Μαδρίτης.

Μαζικές εκκενώσεις

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, περίπου 220.000 άνθρωποι έχουν μέχρι στιγμής εκκενωθεί λόγω της μεγάλης δασικής πυρκαγιάς που μαίνεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της Γαλλίας και απειλεί την πόλη του Μπορντό.

Οι πιο πρόσφατες εκκενώσεις πραγματοποιήθηκαν σε χωριά γύρω από το Μπορντό, ενώ 60 χιλιόμετρα (37 μίλια) του κύριου αυτοκινητόδρομου Α63, που συνδέει το Μπορντό με τα ισπανικά σύνορα, έχουν κλείσει λόγω των πυρκαγιών, όπως ανέφεραν οι περιφερειακές αρχές.

Ο Πρωθυπουργός της Γαλλίας, Σεμπαστιάν Λεκορνού σε νέο μήνυμα του αναφέρει ότι η χώρα είναι «αντιμέτωπη με μια ιστορική κατάσταση, αλλά και η κινητοποίηση είναι επίσης ιστορική, με 1.400 πυροσβέστες, 1.500 στρατιωτικούς και 1.700 μέλη των δυνάμεων εσωτερικής ασφάλειας.

Εθελοντές αγρότες απαθαντίστηκαν να δίνουν υπεράνθρωπη μάχη.