ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΟΥΖΑΚΙΤΗ

Παρά τη σταδιακή πρόοδο, η ισότητα των φύλων στην εργασία παραμένει ζητούμενο στην Ευρώπη, με το μισθολογικό χάσμα και τις ανισότητες στον χρόνο και την απασχόληση να παραμένουν. Τι δείχνει ο Δείκτης Ισότητας των Φύλων 2025 του EIGE.

Η πρόοδος στην εργασία ανάμεσα στα δύο φύλα στην Ευρώπη, δεν χώρα αμφισβήτηση. Όμως, συνεχίζουμε να μην μιλάμε για ισότητα. Το 2025 έφυγε και δεν κατάφερε να γεφυρώσει το έμφυλο χάσμα στην εργασία. Αισίως διανύουμε τις πρώτες μέρες του 2026 και η πλήρης ισότητα των φύλων απέχει ακόμη τουλάχιστον 50 χρόνια, σύμφωνα με τον Δείκτη Ισότητας των Φύλων 2025 του EIGE.

Τα στοιχεία παρουσιάζουν τρομερό ενδιαφέρον τόσο για το πως εξελίσσεται η πρόοδος προς την ισότητα των φύλων ανάμεσα στις χώρες, όσο και για το μισθολογικό χάσμα που παραμένει ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.

Πιο συγκεκριμένα, ο Δείκτης παρακολουθεί την πρόοδο σε έξι τομείς —εργασία, χρήμα, γνώση, χρόνος, εξουσία και υγεία— κατατάσσοντας τις επιδόσεις σε κλίμακα από το 0 έως το 100 (όπου το 100 σημαίνει πλήρη ισότητα φύλων). Παράλληλα, παρακολουθεί τη βία κατά των γυναικών και τις διασταυρούμενες ανισότητες, λαμβάνοντας υπόψη πολλαπλούς παράγοντες ζωής όπως η ηλικία, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η αναπηρία ή το μεταναστευτικό υπόβαθρο.

Η ετήσια έκθεση αποδίδει στην ΕΕ συνολική βαθμολογία 63,4 στα 100. Μια βαθμολογία που είναι ναι μεν αυξημένη κατά 10,5% σε σχέση με το 2010, ωστόσο η πλήρης ισότητα των φύλων απέχει ακόμη μισό αιώνα.

«Με απλά λόγια, οι γυναίκες εργάζονται το ισοδύναμο ενός ολόκληρου “αόρατου τριμήνου” χωρίς αμοιβή. Αυτοί οι τρεις μήνες και 18 ημέρες που χάνονται κάθε χρόνο λόγω του μισθολογικού χάσματος είναι άδικοι. Αποτελούν τροχοπέδη για την ισότητα και την ανταγωνιστικότητα ολόκληρης της Ευρώπης», δηλώνει η διευθύντρια του EIGE, Carlien Scheele.

Η οικονομία του «αόρατου τριμήνου», όπως περιγράφεται στην έκθεση, έχει σημασία γιατί αυτοί οι χαμένοι μήνες αντιστοιχούν σε χρόνο που δεν αφιερώνεται στην οικογένεια, στις σπουδές, στην κατάρτιση ή στην ξεκούραση. Το κόστος αυτό συσσωρεύεται στις συντάξεις και στο συνολικό εισόδημα μιας ζωής.

ISTOCK

Τα στοιχεία που ξεχωρίζουν

Μπορεί ο Δείκτης να δείχνει πως η απασχόληση των γυναικών αυξάνεται, ωστόσο λίγες είναι εκείνες που φτάνουν σε διοικητικές θέσεις, στον τομέα της Τεχνολογία Πληροφοριών και Επικοινωνιών ή σε καλύτερα αμειβόμενες θέσεις. Ενώ η γονεϊκότητα ενισχύει τις επαγγελματικές προοπτικές των ανδρών, περιορίζει εκείνες των γυναικών.

Όπως αναφέρθηκε και νωρίτερα, εντύπωση προκαλεί το “αόρατο τρίμηνο”, με τις γυναίκες να κερδίζουν μόλις το 77% των ετήσιων αποδοχών των ανδρών (από 69% το 2015), ενώ όσες ζουν μαζί με τον σύντροφό  τους παρατηρείται πως έχουν κατά μέσο όρο εισόδημα 30% χαμηλότερο από εκείνον.

Την ίδια ώρα, οι νέες γυναίκες υπερέχουν των ανδρών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όμως κατευθύνονται σε «φροντιστικά» επαγγέλματα όπως η εκπαίδευση, η υγεία ή η κοινωνική εργασία, τα οποία συνήθως υποτιμώνται, με αποτέλεσμα να έχουν περιορισμένες ευκαιρίες ηγεσίας και αμοιβών.

Ακόμη, οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος της απλήρωτης φροντίδας και των οικιακών εργασιών, γεγονός που περιορίζει τη συμμετοχή τους στον ελεύθερο χρόνο και τη δημόσια ζωή.

Σε ό,τι αφορά την ισότητα των φύλων στη λήψη αποφάσεων στην πολιτική, την οικονομία και την κοινωνία, διακρίνεται πως στον συγκεκριμένο τομέα υπάρχει η μεγαλύτερη πρόοδος στον Δείκτη από το 2020. Ωστόσο, παρά τα κέρδη αυτά, παραμένει ο τομέας με τη χαμηλότερη βαθμολογία (40,5) λόγω επίμονων ανισοτήτων.

Ο τομέας με την υψηλότερη βαθμολογία είναι αυτός της Υγείας με 86,2, ωστόσο η πρόοδος παρουσιάζει στασιμότητα και οι ανισότητες παραμένουν, ιδίως ως προς τις συμπεριφορές υγείας και τα έτη υγιούς ζωής, ιδιαίτερα για γυναίκες με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο. Παράλληλα, παρατηρείται υστέρηση των ανδρών σε υγιεινές συμπεριφορές όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.

Ο Δείκτης διαπιστώνει επίσης ότι η βία κατά των γυναικών παραμένει εκτεταμένη και υποδηλωμένη, με τα δεδομένα να δείχνουν ότι το ανησυχητικό 31% των γυναικών έχει βιώσει σωματική και/ή σεξουαλική βία στην ενήλικη ζωή του — με μεγαλύτερη έκθεση στις γυναίκες κάτω των 45 ετών.

istockphoto

Η ισότητα των φύλων προχωρά με δύο ταχύτητες στην ΕΕ

Ένα ακόμα εύρημα που προβληματίζει, αφορά την άνιση πρόοδο μεταξύ των κρατών μελών, όπου ξεκινά από 47,6 στην Κύπρο και φτάνει έως 73,7 στη Σουηδία. Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με την μικρότερη πρόοδο σε ό,τι αφορά την ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα, φτάνοντας μόλις στο 57. 

To EIGE απαντώντας σε ερώτηση του Magazine αποσαφηνίζει πως αν και η έκθεση κατατάσσει τις χώρες σε δύο ευρείες κατηγορίες (ανοδική σύγκλιση και ανοδική απόκλιση), ωστόσο μια πιο λεπτομερής ανάλυση αποκαλύπτει πολύ μεγαλύτερη διαφοροποίηση μεταξύ των κρατών-μελών, η οποία καθορίζεται από διαφορετικά εθνικά πλαίσια και βασικούς παράγοντες.

Είναι δύσκολο να εξαχθούν γενικά συμπεράσματα, όμως οι χώρες που εμφανίζουν ανοδική σύγκλιση (π.χ. Δανία, Γερμανία, Σουηδία) τείνουν να έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά:

Πολιτική βούληση και σταθερή εστίαση στην ισότητα των φύλων, συμπεριλαμβανομένων μακροχρόνιων, διακομματικών δεσμεύσεων και συνεκτικών εθνικών στρατηγικών που καλύπτουν την απασχόληση, την κοινωνική προστασία, την εκπαίδευση, τη φορολογία και τη φροντίδα. Οι στρατηγικές αυτές συνοδεύονται συνήθως από επαρκείς πόρους, μηχανισμούς εφαρμογής και λογοδοσίας.

Καλά χρηματοδοτημένες δομές φροντίδας, όπως καθολική και οικονομικά προσιτή παιδική φροντίδα, υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας και πιο ισορροπημένα ως προς το φύλο συστήματα αδειών, που στηρίζουν τη συνεχή απασχόληση των γυναικών και τη συμμετοχή των ανδρών στη φροντίδα.

Ισχυρότερους θεσμούς ισότητας και ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου (gender mainstreaming), με καλύτερα στελεχωμένους και χρηματοδοτημένους φορείς ισότητας, πρακτικές κατάρτισης προϋπολογισμών με έμφυλη διάσταση και συστηματική χρήση δεδομένων κατανεμημένων ανά φύλο στη χάραξη πολιτικής.

Οικονομίες με ισχυρές συλλογικές διαπραγματεύσεις, υψηλότερους κατώτατους μισθούς και πιο ρυθμισμένες συνθήκες εργασίας, οι οποίες συχνά εμφανίζουν μικρότερα έμφυλα χάσματα και συνολικά υψηλότερα επίπεδα ισότητας των φύλων.

Αντίθετα, οι χώρες που εμφανίζουν ανοδική απόκλιση συχνά στερούνται τέτοιων πολιτικών ή βρίσκονται μόλις στα αρχικά στάδια ανάπτυξής τους.

iStock

Η αντίφαση της Ελλάδας: πρωταθλήτρια στη γνώση, ουραγός στην εργασία

Σε ό,τι αφορά την επίδοση της χώρας μας, κατατάσσεται σχετικά χαμηλά στον Δείκτη Ισότητας των Φύλων. Οι τομείς της εργασίας και του χρόνου είναι εκείνοι που «ρίχνουν» τη συνολική επίδοση της Ελλάδας ενώ εμφανίζει υψηλή επίδοση στον τομέα της γνώσης, καταλαμβάνοντας την 7η θέση στην ΕΕ.

Μια πιο προσεκτική εξέταση των δεικτών που χρησιμοποιούνται σε κάθε τομέα αποκαλύπτει τα βαθύτερα αίτια αυτής της αντιφατικής εικόνας.

Στην Ελλάδα, τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών συγκαταλέγονται στα χαμηλότερα στην ΕΕ. Σύμφωνα με το EIGE, το ποσοστό απασχόλησης σε ισοδύναμο πλήρους απασχόλησης (FTE – ο δείκτης που αποτυπώνει την απασχόληση με βάση τις ώρες εργασίας) είναι 38% για τις γυναίκες και 57% για τους άνδρες. Το ποσοστό των γυναικών είναι από τα χαμηλότερα στην ΕΕ, αν και έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία. Ιδιαίτερα χαμηλά είναι τα ποσοστά απασχόλησης μεταξύ ζευγαριών χωρίς παιδιά και ατόμων χαμηλού μορφωτικού επιπέδου.

Η αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από έντονο έμφυλο διαχωρισμό. Στην Ελλάδα, οι γυναίκες αποτελούν μόλις το 16% των ειδικών στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ), ποσοστό που παραμένει αμετάβλητο από το 2015.

Οι γυναίκες αφιερώνουν σημαντικά περισσότερο χρόνο από τους άνδρες στη φροντίδα παιδιών και στις οικιακές εργασίες. Στην Ελλάδα, το 37% των γυναικών με παιδιά ηλικίας 0–11 ετών αφιερώνει πάνω από πέντε ώρες την ημέρα στη φροντίδα παιδιών, έναντι 15% των ανδρών.

Οι οικιακές εργασίες (μαγείρεμα, καθάρισμα, πλύσιμο ρούχων) πραγματοποιούνται καθημερινά από το 65% των γυναικών και μόλις από το 28% των ανδρών — ένα από τα μεγαλύτερα έμφυλα χάσματα στην ΕΕ. Η ανισότητα είναι ακόμη πιο έντονη στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Την ίδια ώρα, οι γυναίκες εξακολουθούν να αποφοιτούν σε μεγαλύτερα ποσοστά από τους άνδρες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Στην Ελλάδα, το 51% των γυναικών ηλικίας 30–34 ετών έχει ολοκληρώσει σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, έναντι 38% των ανδρών (ποσοστά πολύ κοντά στους μέσους όρους της ΕΕ-27). Από το 2015, και τα δύο ποσοστά έχουν αυξηθεί — κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες για τις γυναίκες και κατά 3 για τους άνδρες.

Η παρουσία των γυναικών σε επιστημονικούς κλάδους έχει ενισχυθεί. Τρεις στους τέσσερις αποφοίτους στους τομείς Εκπαίδευσης, Υγείας και Πρόνοιας, Ανθρωπιστικών Σπουδών και Τεχνών (EHW) είναι γυναίκες. Στους κλάδους STEM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική και Μαθηματικά), οι γυναίκες αποτελούν το 41% των αποφοίτων. Το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες από το 2015 και συγκαταλέγεται στα υψηλότερα στην ΕΕ.

Το ελληνικό παράδοξο —υψηλή γνώση, χαμηλή εργασιακή ισότητα, αναδεικνύει ότι η εκπαίδευση από μόνη της δεν αρκεί: χωρίς στοχευμένες πολιτικές για την εργασία και τον χρόνο, η ισότητα για τις γυναίκες παραμένει θεωρητική και όχι πραγματικότητα.

Πηγή: news247.gr

Είκοσι χρόνια μετά την ένταξή της στην ΕΕ, η Βουλγαρία υιοθέτησε από σήμερα 1η Ιανουαρίου 2026 το ευρώ, εγκαταλείποντας το λεβ που χρησιμοποιούσε από τα τέλη του 19ου αιώνα.

«Η υιοθέτηση του ευρώ είναι το τελευταίο στάδιο της ενσωμάτωσης της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε ο πρόεδρος της χώρας Ρούμεν Ράντεφ σε τηλεοπτικό διάγγελμά του λίγα λεπτά πριν από τα μεσάνυκτα.

Η ισοτιμία ευρώ- λεβ παραμένει σταθερή στο 1 προς 1,9558 από τις αρχές του 2006. Ωστόσο πολλοί πολίτες της Βουλγαρίας φοβούνται ότι η υιοθέτηση του ευρώ θα οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού, την ώρα που οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν τον Νοέμβριο κατά 5% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία.

Αξιωματούχοι προσπάθησαν να καθησυχάσουν του πολίτες και υποσχέθηκαν ότι αυτή η είσοδος στην ευρωζώνη θα ενισχύσει την οικονομία της χώρας, μια από τις φτωχότερες στην ΕΕ, και θα την φέρει πιο κοντά στη Δύση προστατεύοντάς τη από τη ρωσική επιρροή.

Για τον επικεφαλής της βουλγαρικής Εθνικής Τράπεζας Ντίμιταρ Ράντεφ «το ευρώ δεν είναι απλώς μια οικονομική απόφαση». «Δεν είναι απλώς ένα νόμισμα. Είναι ένα σημάδι ένταξης: απόδειξη ότι η θέση σου δεν είναι στην περιφέρεια, αλλά σε έναν χώρο κοινών κανόνων, εμπιστοσύνης και ευθύνης», τόνισε σε βίντεο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της Τράπεζας.

Από την πλευρά της η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε την Τετάρτη ότι «το ευρώ θα αποφέρει συγκεκριμένα οφέλη στους Βούλγαρους πολίτες και τις επιχειρήσεις», διευκολύνοντας τα ταξίδια και το εμπόριο και βελτιώνοντας τη διαφάνεια της αγοράς.

Τις τελευταίες ώρες πριν από την αλλαγή νομίσματος πολλοί Βούλγαροι παραπονέθηκαν ότι δυσκολεύθηκαν να βρουν ευρώ, την ώρα που οι τράπεζες τους συμβούλευαν να έχουν μαζί τους μετρητά, προειδοποιώντας για πιθανά προβλήματα στις πληρωμές με κάρτα και στις αναλήψεις από ΑΤΜ την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Ωστόσο, οι πληρωμές σε λέβα θα συνεχίσουν να γίνονται δεκτές καθ’ όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου, μια πρόκληση για τους εμπόρους που θα πρέπει να δίνουν ρέστα σε ευρώ

Πριν από τη Βουλγαρία, η Κροατία ήταν τον Ιανουάριο του 2023 η τελευταία χώρα που υιοθέτησε το ενιαίο νόμισμα, το οποίο είχαν υιοθετήσει αρχικά την 1η Ιανουαρίου 2002 δώδεκα χώρες της ΕΕ. Πλέον περισσότερα από 357 εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα χρησιμοποιούν το ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

H Κίνα θα επιβάλει προσωρινούς δασμούς 21,9% έως 42,7% σε ορισμένα γαλακτοκομικά προϊόντα που εισάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση από τις 23 Δεκεμβρίου, έπειτα από έρευνα κατά των κρατικών επιδοτήσεων που ξεκίνησε πριν από περισσότερο από ένα χρόνο.

Προκαταρκτικά στοιχεία δείχνουν πως εισαγόμενα γαλακτοκομικά προϊόντα που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση επιδοτούνται, προκαλώντας σημαντική ζημία στην εγχώρια βιομηχανία της Κίνας, ανέφερε το υπουργείο Εμπορίου σήμερα σε μια ανακοίνωση.

Οι εμπορικές εντάσεις με την ΕΕ εκτοξεύθηκαν το 2023 όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή --που εποπτεύει την εμπορική πολιτική της ΕΕ-- ξεκίνησε έρευνα για επιδοτήσεις σε κινεζικής κατασκευής ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Το Πεκίνο ξεκίνησε αργότερα έρευνα για τις εισαγωγές από την ΕΕ κονιάκ, χοιρινού και γαλακτοκομικών προϊόντων, που θεωρήθηκε ως αντίποινα στην απόφαση της Ευρώπης για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Η εταιρία της ΕΕ στην οποία επιβλήθηκε το χαμηλότερο ποσοστό δασμών, 21,9%, ήταν η ιταλική Sterilgarda Alimenti SpA, ενώ η FrieslandCampina Belgium N.V.και η FrieslandCampina Nederland B.V. θα πληρώσουν το υψηλότερο ποσοστό, 42,7%, σύμφωνα με το κινεζικό υπουργείο Εμπορίου.

Όλες οι άλλες εταιρίες της ΕΕ που δεν συμμετείχαν στην κινεζική έρευνα για τις επιδοτήσεις θα πρέπει επίσης να καταβάλουν το υψηλότερο ποσοστό.

Μια δωδεκαριά γαλλικές εταιρίες θα πληρώσουν 29,7%, ενώ άλλες περίπου 50 από χώρες περιλαμβανομένης της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας θα πληρώσουν 28,6%, σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Εμπορίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Κίνας στα γαλακτοκομικά, με πρώτη τη Νέα Ζηλανδία, σύμφωνα με στοιχεία των κινεζικών τελωνείων.

Πιο συγκεκριμένα, η Κίνα ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος προορισμός σκόνης αποβουτυρωμένου γάλακτος και ο τέταρτος για το βούτυρο και το πλήρες γάλα σε σκόνη, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ για το 2023.

Η Κίνα επέδειξε σύνεση και αυτοσυγκράτηση στη χρήση μέτρων εμπορικής άμυνας, ανέφερε αξιωματούχος του υπουργείου Εμπορίου σε ξεχωριστή ανακοίνωση.

Το Πεκίνο δεν έχει ξεκινήσει καμία νέα έρευνα μέτρων εμπορικής άμυνας εναντίον της ΕΕ φέτος και εξέδωσε οριστικές αποφάσεις σε τρεις υποθέσεις αντιντάμπινγκ, για το κονιάκ, τα συμπολυμερή πολυφορμαλδεΰδης και το χοιρινό, ανέφερε.

«Η θέση της Κίνας κατά της κατάχρησης μέτρων εμπορικής προστασίας παραμένει αμετάβλητη και είμαστε πρόθυμοι να εργαστούμε μαζί με την ΕΕ μέσω διαλόγου και διαβούλευσης προκειμένου να διαχειριστούμε κατάλληλα εμπορικές τριβές και να περιφρουρήσουμε από κοινού τη συνολική οικονομική και εμπορική συνεργασία ΕΕ-Κίνας», είπε ο αξιωματούχος.

ΛΕΝΑ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ

Ανεπιθύμητες σε Ελλάδα και Ευρώπη οι καταστροφικές για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία μονάδες καύσης σκουπιδιών, που αντιβαίνουν στην προτεραιότητα του περιορισμού των αποβλήτων, στην προαγωγή της ανακύκλωσης και στη λογική της κυκλικής οικονομίας, αλλά προωθούνται από την κυβέρνηση της Ν.Δ. - ακόμα μία στρατηγική υιοθέτησης ενός μοντέλου προηγούμενων δεκαετιών σε βάρος του δημόσιου συμφέροντος αλλά προς όφελος μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων.

Προς το παρόν χάνουν έδαφος χάρη στις ισχυρές αντιστάσεις. Αυτές τις μέρες ο πανελλαδικός συντονισμός προγραμματίζει τα επόμενα αγωνιστικά βήματα ενάντια στην κατασκευή έξι ΣΔΙΤ αποτέφρωσης απορριμμάτων σε Αττική, Βοιωτία, Ροδόπη, Κοζάνη, Πελοπόννησο και Ηράκλειο Κρήτης. Εκατοντάδες φορείς, συλλογικότητες, κόμματα, δήμοι έχουν εναντιωθεί, εκθέτοντας το πολύπλευρο κόστος και καταρρίπτοντας αβάσιμους ισχυρισμούς του υπουργείου Περιβάλλοντος περί «μονόδρομου» και οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμης μεθόδου, ενώ τα Περιφερειακά Συμβούλια Αττικής, Πελοποννήσου, Ηπείρου και Δυτικής  Μακεδονίας απέρριψαν ομόφωνα τη διάτρητη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του σχεδίου.

Το δυστοπικό αυτό σχέδιο κινείται αντίθετα από τον προσανατολισμό της Ε.Ε. να απομακρυνθεί από την καύση και από το αίτημα του ευρωπαϊκού οικολογικού κινήματος να απαγορευτεί πλήρως η έγκριση νέων μονάδων. Οι υφιστάμενες ανέρχονται σε περίπου 500 και καίνε περίπου το 1/4 των καθημερινών σκουπιδιών των κρατών-μελών, σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Μονάδων Παραγωγής Ενέργειας από Απόβλητα (CEWEP).

Η ελληνική κυβέρνηση αγνοεί επίσης τα σαφή αρνητικά διδάγματα από την εφαρμογή αυτού του μοντέλου διαχείρισης αποβλήτων. Τρανό παράδειγμα, το φαινόμενο εισαγωγής σκουπιδιών κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο σε σκανδιναβικές χώρες και όχι μόνο, προκειμένου οι εταιρείες να διαθέτουν επαρκείς ποσότητες για καύση και να διατηρούνται οικονομικά βιώσιμες, καθώς ο ρυθμός ανακύκλωσης έχει αυξηθεί.

Η απόπειρα μεταφοράς απορριμμάτων άλλων χωρών διά θαλάσσης στον Βόλο για καύση από τη Lafarge/ΑΓΕΤ είχε αποτραπεί το 2023 χάρη στη σημαντική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ύστερα από προσφυγή του Πανελλήνιου Δικτύου Οικολογικών Οργανώσεων και της Περιβαλλοντικής Πρωτοβουλίας Μαγνησίας εναντίον της σχετικής απόφασης του πρώην υπ. Περιβάλλοντος, Σωκράτη Φάμελλου, το 2017.

Περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες

Ο Ιατρικός Σύλλογος Μαγνησίας έχει από το 2019 συνδέσει σε μελέτη την εκθετική αύξηση των θανάτων και της νοσηρότητας από τύπους νεοπλασμάτων στην περιοχή με την αποτέφρωση απορριμμάτων και των παραγώγων τους (RDF και SRF) από την εταιρεία τσιμεντοβιομηχανίας τα προηγούμενα χρόνια, επιβεβαιώνοντας αντίστοιχα επιστημονικά ευρήματα.

Η WWF Greece έκρουσε πρόσφατα τον κώδωνα του κινδύνου για τις δραματικές συνέπειες από την παραγωγή επικίνδυνων ρύπων και υγρών που καταλήγουν στην ατμόσφαιρα, το νερό και το έδαφος, «για τις περιοχές όπου λειτουργούν μονάδες με διοξίνες, φουράνια, βαρέα μέταλλα και “forever chemicals” (χημικές ουσίες που δεν διασπώνται στον ανθρώπινο οργανισμό και χρειάζονται δεκαετίες για να διαλυθούν στο φυσικό περιβάλλον), ενώ παράγουν σχεδόν διπλάσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε σχέση με μονάδες ορυκτού αερίου (για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ηλεκτρισμού)».

«Η χωροθέτηση των ρυπογόνων μονάδων καύσης γίνεται σε περιοχές ήδη επιβαρημένες από υψηλά ποσοστά ρύπανσης (Πτολεμαΐδα, Φυλή). Η επιλογή δημιουργεί de facto πολίτες δεύτερης κατηγορίας», ανέφερε η οργάνωση, επισημαίνοντας πως «η επένδυση σε συστήματα πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης μπορεί να βάλει την Ελλάδα στον δρόμο μιας πράσινης και βιώσιμης διαχείρισης αποβλήτων μέχρι το 2040».

Μεγάλα κέρδη για τους αναδόχους

Σε οικονομικό επίπεδο τα κέρδη δισεκατομμυρίων για τους αναδόχους των έργων θα εκτινάξουν το κόστος για το Δημόσιο σε μια χώρα με πολλά ευρωπρόστιμα, που ξεπερνούν τα 170 εκατ. ευρώ, αναφορικά με παράνομες χωματερές και ελλιπή διαχείριση λυμάτων. Το «μάρμαρο» αναμένεται να πληρώσουν πανάκριβα οι δημότες με υψηλά τέλη για δεκαετίες, από τη στιγμή που δεν προβλέπεται ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και θα τεθεί τέλος εισόδου στις 56 μονάδες επεξεργασίας από τις οποίες τα υπολείμματα θα πρέπει να μεταφερθούν στα έξι εργοστάσια αποτέφρωσης, συνολικής δυναμικότητας 1.400.000 τόνων αποβλήτων (Βλ. «Φωτιά στα σκουπίδια, πυρκαγιά στις τσέπες μας», «Εφ.Συν.», 4.8.2025).

Ο ζήλος για την εξυπηρέτηση των μεγαλοεργολάβων φανερώνεται και από τη μεθόδευση που προηγήθηκε με τον ανέφικτο στόχο του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (2020-2030) για σταδιακή μείωση της ποσότητας των αστικών αποβλήτων που οδηγούνται σε υγειονομική ταφή τουλάχιστον στο 10% μέχρι το 2030, νωρίτερα δηλαδή από την ευρωπαϊκή δέσμευση της Οδηγίας 2018/850/Ε.Ε. για το 2035 (με παρατάσεις έως το 2040).

Παράλληλα, το επίμαχο σχέδιο παραβιάζει την ευρωπαϊκή οδηγία 2008/98/ΕΚ, που ιεραρχεί την καύση στην προτελευταία θέση της πυραμίδας προτίμησης των μεθόδων αντιμετώπισης αποβλήτων, μετά την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση και πριν από τις μεθόδους απόρριψης, όπως η διάθεση απορριμμάτων σε ΧΥΤΑ.

Η επιστημονική κοινότητα και το οικολογικό κίνημα θεωρούν εξίσου προβληματικές την ταφή και την αποτέφρωση και ασκούν πιέσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μείωση των υπολειμματικών αποβλήτων, τα οποία υφίστανται διαχείριση με αυτές τις δύο μεθόδους. Στην πρότασή του για τον νόμο σχετικά με την κυκλική οικονομία το Zero Waste Europe, ένα δίκτυο φορέων, ακτιβιστών και ειδικών, ξεκαθάρισε προ ημερών πως εάν η Ε.Ε. έχει πάρει στα σοβαρά την εν εξελίξει διαδικασία διαβούλευσης, θα πρέπει να αποφύγει τις πρωτοβουλίες μόνο κατά της ταφής, γιατί αυτές υπάρχει κίνδυνος απλώς να προωθήσουν την αποτέφρωσης απορριμμάτων.

Πάρτε μέτρα κατά της καύσης και της ταφής

Zero Waste Europe προς Κομισιόν

Οι ποσότητες των σκουπιδιών που οδηγούνται σε ταφή και καύση διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών. Ομως, το συμπέρασμα είναι ίδιο. Οπως τονίζει το Zero Waste Europe, η μετατόπιση από το θάψιμο στην πυρά αφήνει στάσιμα τα ποσοστά ανακύκλωσης και φέρνει υπερεπενδύσεις στην καύση.

Το κίνημα προτείνει πολιτικές για τη μείωση της ποσότητας των υπολειμματικών αποβλήτων που αποστέλλονται στα δύο συστήματα, σε τρεις βασικούς άξονες: θέσπιση στόχων για τη μείωση αποβλήτων και την αύξηση της ανακύκλωσης, ώστε να ελαχιστοποιηθούν τα υπολειμματικά απόβλητα που θα καταλήξουν σε ταφή ή καύση, επιβολή υψηλών φόρων ή άλλων μορφών επιβάρυνσης σε ταφή και καύση, επέκταση των μέτρων για την ταφή, ώστε να εφαρμόζονται και στην καύση.

Ζητά επίσης άμεση φορολόγηση ενός εύρους εκπομπών από την αποτέφρωση, με δεδομένο ότι σε χώρες με χαμηλούς ή μηδενικούς φόρους στην καύση η εξαίρεση των μονάδων τους από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ε.Ε. (EU-ETS) μπορεί να θεωρηθεί παράδειγμα έμμεσης επιδότησης. Αν βέβαια εισαχθεί ένα σύστημα βασισμένο στη φορολογία των δύο μοντέλων και συνδεδεμένο με τις μετρήσιμες εκπομπές CO₂, τότε δεν θα χρειάζεται η ένταξη της καύσης στο EU-ETS.

«Μη ρεαλιστικό το σχέδιο, θα καταλήξει σε φιάσκο»

Τους λόγους που καθιστούν μη ρεαλιστικό το σχέδιο εξήγησε ο Τάσος Κεφαλάς, εκ μέρους του Δυτικού Μετώπου, στο πρόσφατο Περιφερειακό Συμβούλιο Αττικής που διεξήχθη με έντονη αστυνομική παρουσία έξω από την αίθουσα της συνεδρίασης («Στην... πυρά η μελέτη για την καύση απορριμμάτων», «Εφ.Συν.»φ).

«Η Ευρωπαϊκή Ενωση χρειάστηκε 28 χρόνια, από το 1995 μέχρι το 2003, για να μειώσει τον μέσο όρο ταφής από το 61% στο 22%. Εμείς, στο αντίστοιχο διάστημα, αυτό που καταφέραμε είναι από το 100% να το μειώσουμε στο 90% και στα επόμενα χρόνια 10%», δήλωσε, για να προσθέσει: «Λένε, θα κάνουμε μια γενναία, ορμητική προσπάθεια μέχρι το 2030 να προδιαλέγουμε το 47% και από εκεί και ύστερα στα επόμενα 25 χρόνια μέχρι το 2054 θα το κρατάμε σταθερό, γιατί πρέπει να έχουμε πολλά σύμμεικτα (σ.σ. τα απόβλητα που δεν έχουν διαχωριστεί). Από τα πολλά σύμμεικτα να παράγουμε τις συγκεκριμένες, πολλές δεσμευτικές ποσότητες αποβλήτων που πρέπει να στέλνουμε στις μονάδες καύσης υποχρεωτικά» είπε.

Οπως τονίζει το Μέτωπο, η κατασκευή των μονάδων επεξεργασίας απορριμμάτων (ΜΕΑ) με σκοπό την παραγωγή απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών (ΑΕΠΥ), σε ποσοστό 59,72% επί των εισερχομένων, και ελάχιστα την ανάκτηση υλικών, σε ποσοστό μόνο 12,72%, καθηλώνει σε χαμηλά επίπεδα την προδιαλογή των υλικών και την ανακύκλωση.

Ο κ. Κεφαλάς αμφισβήτησε το χρονοδιάγραμμα για την αύξηση των ΜΕΑ, από τις 13 σήμερα στις 56, σε όλους σχεδόν τους νομούς. Θα πρέπει «να έχουν αναβαθμιστεί όσες από αυτές δεν ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές αυτού του σχεδίου να παράγουν αρκετή καύσιμη ύλη, να έχουν δημοπρατηθεί, χωροθετηθεί, αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά και κατασκευαστεί οι νέες. Αν αναρωτιέται κανείς γιατί μας νοιάζει εμάς, που είμαστε κατά, η ρεαλιστικότητα του σχεδίου, η απάντηση είναι ότι αν αυτό, όπως προδιαγράφεται, καταλήξει σε φιάσκο, η διαχείριση των αστικών αποβλήτων όχι μόνο δεν θα έχει πάει ένα βήμα μπροστά, αλλά θα μας γυρίσει χρόνια πίσω για νέα επανεκκίνηση και αφού θα έχουμε φορτωθεί στις πλάτες μας τεράστια κόστη».

«Διαφεύγουν τα πιο επικίνδυνα μικροσωματίδια»

Σκληρή κριτική έχει συγκεντρώσει και η στρατηγική ιδιωτικοποίησης της διαχείρισης των σκουπιδιών στο πλαίσιο της εκχώρησης κομβικών τομέων και αγαθών, όπως επίσης η νέα προσπάθεια υποβάθμισης του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. «Το κυβερνητικό σχέδιο παίρνει το “παιχνίδι” από τους δήμους και το πάει κεντρικά, αντίθετα στη λογική της αποκεντρωμένης διαχείρισης. Και από την πίσω πόρτα προκρίνει την καύση ως κύρια μέθοδο διαχείρισης. Είναι, δε, σαν να βάζεις το κάρο μπροστά από το άλογο. Παρότι έχουμε αποτύχει πλήρως στην ανακύκλωση και δεν γίνεται αξιοποίηση και διαχείριση του οργανικού κλάσματος των βιοαποβλήτων, θέλουν να προχωρήσουν με το υπόλειμμα το οποίο αυτή τη στιγμή είναι 83% στην Ελλάδα και οδηγείται στην ταφή», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο καθηγητής Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Γεράσιμος Λυμπεράτος.

Ανοδος κόστους

«Κανείς δεν πιστεύει πραγματικά ότι ξαφνικά θα ανέβουμε στο 65%, που είναι υποχρέωσή μας, στην ανακύκλωση των ανακυκλώσιμων υλικών και των βιοαποβλήτων. Επίσης, είναι σαφές ότι ακόμα και αν πετύχει, που δεν πρόκειται να πετύχει, σου μένει το 35%, που δεν θα έχει καλή θερμική αξία. Θα είναι ασύμφορο οικονομικά. Στη στρατηγική μελέτη παραδέχονται ότι θα ανέβει το κόστος. Και από περίπου 80 ευρώ με το τέλος ταφής τώρα (σ.σ. ανά τόνο απορριμμάτων που πληρώνουν οι δήμοι), θα ανέβει κάπου στα 110 ευρώ. Στην πραγματικότητα μπορεί να ανέβει μέχρι και 300, γιατί από το 2030 θα αρχίσουν να χρεώνονται οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα, που θα προκύπτουν φυσικά από την καύση. Επίσης, στη μελέτη αναφέρεται πως υποτίθεται ότι η καύση θα καλύψει το 2% της ενεργειακής ζήτησης, το οποίο είναι αστείο. Είναι απίστευτο να συζητάμε να φέρνουν στην Αττική σκουπίδια από το Βόρειο Αιγαίο και από τις Κυκλάδες» υπογράμμισε.

Σε ερώτηση για την αντιπρόταση του περιφερειάρχη Αττικής, Νίκου Χαρδαλιά, που γνωμοδότησε αρνητικά ως προς την καύση, για πυρόλυση του υπολείμματος, ο καθηγητής απαντά: «Η πυρόλυση δεν θα έχει τις περιβαλλοντικές συνέπειες που έχει η αποτέφρωση (καύση). Είναι μια θερμική πάλι μέθοδος επεξεργασίας, αλλά το πρόβλημα θα είναι ότι πάλι, για να είναι συμφέρουσα, δεν θα συμβαδίζει με υψηλούς στόχους στην ανακύκλωση. Θα μπορούσες να μην κάνεις καθόλου ανακύκλωση και να πας στην πυρόλυση κατευθείαν. Αυτό θα ήταν πιο λογικό, αλλά αντίθετο βέβαια πάλι στην ανακύκλωση».

Οσον αφορά τα περί περιορισμένου περιβαλλοντικού αποτυπώματος της αποτέφρωσης, ο κ. Λυμπεράτος μάς λέει πως αυτή παράγει καταρχάς «καυσαέρια τα οποία υποτίθεται ότι με κατάλληλα φίλτρα μπορείς να μειώσεις την επίπτωσή τους. Η αλήθεια είναι ότι τα πολύ μικρά σωματίδια πάντα θα διαφεύγουν. Και αυτά είναι και τα πιο επικίνδυνα. Γιατί είναι και τα πιο εύκολα εισπνεύσιμα. Επομένως, είναι πολύ σοβαρό το θέμα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των επιπτώσεων στην υγεία. Το άλλο είναι η στάχτη η οποία μένει πίσω. Είναι επικίνδυνο απόβλητο και χρειάζεται και αυτό διαχείριση. Αν κάνεις κατάλληλη διαχείριση στη στάχτη, τότε δεν θα πετύχεις και την υποχρέωση της μείωσης των απορριμμάτων στο 10%, που υποτίθεται ότι αποτελεί το βασικό κίνητρο για την καύση. Θα έχεις σαφώς μεγαλύτερες ποσότητες τελικά ως ποσοστό του αρχικού βάρους που θα καταλήγει σε ταφή, και μάλιστα ταφή επικίνδυνων απορριμμάτων, όχι απλή υγειονομική ταφή. Κάτι που δεν υπάρχει σήμερα, γιατί δεν έχουμε καν τέτοια μονάδα».

Εισαγωγή τόνων σκουπιδιών

Μιλώντας για την τάση εγκατάλειψης της αποτέφρωσης από κεντρική μέθοδο στην Ευρώπη, ο καθηγητής φέρνει το παράδειγμα της Σουηδίας, όπου έχουν δημιουργηθεί 34 μονάδες καύσης. «Ηταν η βασική επιλογή να ακολουθήσουν αυτήν την προσέγγιση. Το “πρόβλημα” είναι ότι, επειδή έχουν πολύ υψηλές αποδόσεις στην ανακύκλωση, δεν μπόρεσαν να τροφοδοτούν τις μονάδες με τα υλικά, που είναι κυρίως το πλαστικό, το χαρτί και το χαρτόνι, τα οποία είναι αυτά που έχουν και την υψηλή θερμική αξία. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να εισάγουν περίπου 1,5 εκατομμύριο τόνους σκουπίδια τον χρόνο από άλλες χώρες, ακόμα και από την Ιρλανδία τώρα. Αυτό είναι προφανώς αντίθετο και στην αρχή της εγγύτητας, που είναι μία από τις βασικές αρχές της Ε.Ε. για τη διαχείριση των απορριμμάτων. Σε κάποιες χώρες, όπως η Γερμανία και η Δανία, υπάρχει η καύση ως προσέγγιση, στη λογική να μπορούν να χρησιμοποιήσουν την ενέργεια που μπορούν να πάρουν από εκεί για τηλεθέρμανση».

Στην πρωτοπόρα στην ανακύκλωση Γερμανία, όπου το 67%-70% των δημοτικών αποβλήτων ανακυκλώνεται ή κομποστοποιείται, περίπου το 30% οδηγείται κυρίως σε μονάδες καύσης με ανάκτηση ενέργειας, ενώ η ταφή έχει ελαχιστοποιηθεί στο 1%. Στη Γαλλία τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώνονται σε 46%-48% (ανακύκλωση/κομποστοποίηση), 33%-35% (καύση) και 17%-20% (ταφή), σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία (Eurostat, 2023).

Η κριτική παραμένει ίδια σε μεγάλες και μικρότερες ευρωπαϊκές χώρες. Οι περιβαλλοντολόγοι υποστηρίζουν ότι η καύση ούτε μειώνει την ποσότητα των απορριμμάτων, που καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής, ούτε παράγει πράσινη ενέργεια. Αντίθετα, ενέχει κινδύνους για την υγεία και το περιβάλλον και υπονομεύει τις αρχές της κυκλικής οικονομίας, η οποία δίνει έμφαση στην ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση, στερώντας πόρους από αυτές για την κερδοφορία των εγκαταστάσεων.

Στην Αυστρία υπάρχουν δώδεκα μονάδες καύσης. Η πρώτη κατασκευάστηκε το 1963 στη Βιέννη, η οποία στοχεύει να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2040. Οι μονάδες φέρεται να τηρούν τα όρια εκπομπών του κανονισμού του 2009, που ορίζει πως τα μη επεξεργασμένα υπολείμματα αποβλήτων δεν θα εναποτίθενται σε χωματερές, αλλά κάτοικοι που ζουν κοντά σε αυτές διαμαρτύρονται τουλάχιστον από τις αρχές του 21ου αιώνα.

Το σύστημα προώθησε την περαιτέρω ανάπτυξη εγκαταστάσεων και δέχεται συνεχώς όλο και περισσότερα απόβλητα από την Ιταλία, λόγω των διαρκών προβλημάτων με τη διαχείρισή τους στη γείτονα, προκαλώντας περιορισμένες αντιδράσεις. Μεταξύ άλλων, αναφέρεται πως οι δυνατότητες αποτέφρωσης υπερβαίνουν τον όγκο των οικιακών αποβλήτων, γεγονός που καθιστά ελκυστική την εισαγωγή αποβλήτων από το εξωτερικό. Τέλος, επικρίθηκε η αύξηση της κυκλοφορίας φορτηγών, που φέρνει επίσης αύξηση των εκπομπών.

Βαλκάνια

Στη Ρουμανία η κυβέρνηση ανέσυρε στην αρχή του έτους μια πρόταση, η οποία μετρά δέκα χρόνια, για την κατασκευή μονάδας καύσης στο Βουκουρέστι, με τα ίδια επιχειρήματα, ότι η υγειονομική ταφή είναι ο πιο ρυπογόνος τρόπος απόρριψης αποβλήτων και για τις ανάγκες παραγωγής (περίπου το 5%) της θερμικής ενέργειας της πόλης. Στη βαλκανική χώρα η αποτέφρωση υπόκειται σε ένα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο, που όμως δεν τηρείται πάντα.

Τον περασμένο Ιούλιο η υπουργός Περιβάλλοντος, Ντιάνα Μπουζοϊάνου, ανέφερε πως η καύση αποβλήτων έχει εξελιχθεί σε «επικίνδυνη και κερδοφόρα πρακτική» για ορισμένους φορείς, που θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Υποσχέθηκε ότι οι Αρχές θα λάβουν αυστηρά μέτρα κατά τέτοιων πρακτικών και προανήγγειλε τη διενέργεια νέων ελέγχων. «Οσοι κερδίζουν χρήματα από την αποτέφρωση απορριμμάτων, πρέπει να πληρώσουν», δήλωσε. Οι δημόσιες διαμάχες για το θέμα πάντως είναι σπάνιες. Αλλά το 2022, ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος, Λάζλο Μπόρμπελι, κατηγορήθηκε για καθυστέρηση της νομοθετικής διαδικασίας και στήριξη όσων καίνε παράνομα απόβλητα. Ο υπουργός διέψευσε ότι το σχέδιο νόμου είχε σημαντικά κενά και δεν μπορούσε να εφαρμοστεί.

Στη Βουλγαρία υπάρχουν οκτώ μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις, όλες ιδιωτικές, που καίνε απόβλητα και παράγουν το καύσιμο RDF, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως στα μεγάλα εργοστάσια τσιμέντου. Παλαιότερα είχε σχεδιαστεί η κατασκευή ενός αποτεφρωτήρα που θα λειτουργούσε κοντά στο κέντρο της πόλης για τη δημοτική εταιρεία τηλεθέρμανσης της Σόφιας, Toplofikatsiya Sofia, και θα χρηματοδοτούνταν από την Ε.Ε. Η προκήρυξη των διαγωνισμών καθυστέρησε και τα χρήματα χάθηκαν, ενώ στο μεταξύ οι διαμαρτυρίες από πολιτικούς και από περιβαλλοντικούς ακτιβιστές πλήθαιναν.

Προσπαθώντας να αποκρούσουν τις προειδοποιήσεις για επιδείνωση της ήδη σοβαρής ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Σόφια, δημοτικοί αξιωματούχοι υποστήριζαν ότι η τεχνολογία θα ελαχιστοποιούσε τις επιβλαβείς εκπομπές. Το 2023 το σχέδιο ακυρώθηκε πλήρως από τον κυβερνητικό συνασπισμό που ανέλαβε την εξουσία και αποτελείται από κόμματα που είχαν εκφράσει ανοιχτά την αντίθεσή τους. Ωστόσο, απουσία κινήτρων για ανακύκλωση, η πόλη πληρώνει πάνω από 10 εκατ. ευρώ ετησίως για την επεξεργασία RDF σε τσιμεντοβιομηχανίες και δύο σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα. Επιπλέον έξοδα προκαλεί και εκεί η μεταφορά του RDF σε αποστάσεις που ξεπερνούν ενίοτε τα 400 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα.

*Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν οι Manuel Escher (Der Standard, Αυστρία), το Vlad Barza (HotNews.ro, Ρουμανία) και Zornitsa Lateva (Mediapool, Βουλγαρία) 

Πηγή: efsyn.gr

ΜΑΡΙΑ ΨΑΡΑ

Καλά νέα για τους εργαζομένους έρχονται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σχετικά με τον ευρωπαϊκό κατώτατο μισθό.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιβεβαιώνει το κύρος του μεγαλύτερου μέρους της οδηγίας για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, ακυρώνει τη διάταξη που απαριθμεί τα κριτήρια τα οποία πρέπει υποχρεωτικά να λαμβάνουν υπόψη τα κράτη μέλη με νόμιμους κατώτατους μισθούς όταν καθορίζουν και επικαιροποιούν τους μισθούς αυτούς, καθώς και τον κανόνα που εμποδίζει τη μείωση των νόμιμων κατώτατων μισθών στην περίπτωση αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής τους

Το χρονικό

Το 2022, η Κομισιόν είχε προτείνει Οδηγία (ΕΕ 2022/2041) που αφορούσε τους επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση και καθόριζε πλαίσιο για να διασφαλιστεί ότι οι κατώτατοι μισθοί σε κάθε κράτος-μέλος επιτρέπουν στους εργαζομένους αξιοπρεπή διαβίωση, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος ζωής και το επίπεδο των αμοιβών. Η Οδηγία έδινε στα κράτη-μέλη την ευθύνη για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού τους, αλλά τα υποχρεώνει να τηρούν συγκεκριμένα κριτήρια για να κρίνεται η επάρκειά του.

Όλα ξεκίνησαν όταν η Δανία προσέφυγε στο Δικαστήριο ζητώντας να ακυρωθεί στο σύνολό της η οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η οδηγία παραβιάζει την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών, επειδή συνεπάγεται άμεση επέμβαση στους τομείς του καθορισμού των αμοιβών εντός της Ένωσης και του δικαιώματος του συνεταιρίζεσθαι, για τους οποίους αρμόδια σύμφωνα με τις Συνθήκες είναι τα κράτη μέλη.

Το Δικαστήριο δέχεται εν μέρει τα επιχειρήματα της Δανίας. Εντοπίζει τέτοιας φύσης επέμβαση σε δύο διατάξεις της οδηγίας οι οποίες απευθύνονται στα κράτη μέλη με νόμιμους κατώτατους μισθούς και αφορούν τον καθορισμό ή την επικαιροποίηση των μισθών αυτών. Κατά τα λοιπά, ωστόσο, το Δικαστήριο απορρίπτει την προσφυγή της Δανίας και επιβεβαιώνει έτσι το κύρος του μεγαλύτερου μέρους της επίμαχης οδηγίας.

«Μια καλή ημέρα για την κοινωνική Ευρώπη»

Η πρώτη αντίδραση στην σημερινή απόφαση ανήκει στην Ομάδα των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. «Η σημερινή απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σηματοδοτεί μια καλή μέρα για την Κοινωνική Ευρώπη και τα δικαιώματα των εργαζομένων. Η απόφαση του δικαστηρίου επιβεβαίωσε την εγκυρότητα ενός μεγάλου μέρους της οδηγίας της ΕΕ για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς. Αυτό επιβεβαιώνει επίσης αυτό που οι Ευρωπαίοι ζητούν εδώ και καιρό: δίκαιους και επαρκείς μισθούς για όλους», σημειώνουν.

«Σε περιόδους κρίσης κόστους ζωής και στέγασης, αυτό αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα ελπίδας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Μέχρι στιγμής, μόνο οκτώ κράτη μέλη της ΕΕ δεν έχουν εφαρμόσει την οδηγία. Τώρα, προτρέπουμε τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να διασφαλίσουν την ορθή εφαρμογή της οδηγίας. Δεν υπάρχουν πλέον δικαιολογίες για καθυστέρηση», καταλήγουν.

Η απόφαση

Η αντίδραση από την  Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC)

Επεξηγήσεις για την απόφαση του Ευρωπαϊκού ΔΙκαστηρίου εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC). Η Συνομοσπονδία χαιρετίζει το γεγονός ότι η Οδηγία της ΕΕ για τον Κατώτατο Μισθό «έχει τεθεί πέρα από κάθε αμφιβολία με τη σημερινή απόφαση του Δικαστηρίου». Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την εγκυρότητα της Οδηγίας και των βασικών της διατάξεων, διασφαλίζοντας ότι ο αγώνας για δίκαιους μισθούς στην Ευρώπη συνεχίζεται σε σταθερή νομική βάση.

Όπως σημειώνεται, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε όλα τα μέτρα που σχετίζονται με την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για τα κράτη μέλη να υποβάλουν σχέδια δράσης για την αύξηση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Ενώ το Δικαστήριο ακύρωσε το Άρθρο 5(2) – το οποίο περιείχε τα λεπτομερή κριτήρια για την αξιολόγηση της επάρκειας των νόμιμων κατώτατων μισθών – επιβεβαίωσε τις άλλες διατάξεις της Οδηγίας, συμπεριλαμβανομένου του Άρθρου 5(1) που συνδέει τους κατώτατους μισθούς με την επάρκεια, με στόχο την επίτευξη αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου, και του Άρθρου 5(4), το οποίο περιλαμβάνει το «όριο ευπρέπειας» με βάση το 50% του μέσου μισθού και το 60% του μέσου μισθού ως βασικά σημεία αναφοράς για την αξιολόγηση της επάρκειας. «Αυτά τα σημεία αναφοράς παραμένουν δεσμευτικά εργαλεία για την καθοδήγηση του δίκαιου καθορισμού νόμιμων κατώτατων μισθών και τη διασφάλιση ότι οι κατώτατοι μισθοί προστατεύουν τους εργαζόμενους από τη φτώχεια των εργαζομένων», αναφέρει η ανακοίνωση.

Η Έσθερ Λυντς, Γενική Γραμματέας της ETUC, δήλωσε: «Αυτή η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η Οδηγία για τον Κατώτατο Μισθό παραμένει σταθερή – η ΕΕ μπορεί και πρέπει να ενεργήσει για δίκαιους μισθούς. Ο πυρήνας της Οδηγίας παραμένει άθικτος, συμπεριλαμβανομένων των ορίων 50% και 60% αξιοπρέπειας. Αλλά διαγράφοντας το άρθρο που εξηγούσε τον τρόπο μέτρησης της επάρκειας, το Δικαστήριο κατέστησε ακόμη πιο σαφές ότι χρειαζόμαστε ισχυρότερους, εκτελεστούς κανόνες για να κάνουμε τη δίκαιη αμοιβή πραγματικότητα».

Η ETUC καλεί τα κράτη μέλη να σταματήσουν την προσέγγιση «περιμένετε και δείτε» και να προχωρήσουν στην πλήρη εφαρμογή της Οδηγίας, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των κατώτατων ορίων μισθών για την επίτευξη των κριτηρίων επάρκειας και της υιοθέτησης εθνικών σχεδίων δράσης για την αύξηση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων στο 80%. Οι κυβερνήσεις έχουν πλέον πλήρη νομική βεβαιότητα – η Οδηγία είναι σταθερή και πρέπει να εφαρμοστεί.

Είναι σημαντικό ότι τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ με νόμιμους κατώτατους μισθούς παραμένουν δεσμευμένα από τη Σύμβαση Αρ. 131 της ΔΟΕ, η οποία ορίζει τα ίδια ακριβώς κριτήρια που ακυρώθηκαν από το Δικαστήριο – συμπεριλαμβανομένου του κόστους ζωής, των επιπέδων παραγωγικότητας και των οικονομικών παραγόντων που σχετίζονται με τους αξιοπρεπείς μισθούς. Αυτές οι διεθνείς υποχρεώσεις παραμένουν σε ισχύ και πρέπει να καθοδηγούν την εθνική εφαρμογή.

Η ETUC καλεί την Επιτροπή να υποβάλει αμέσως Σύσταση για την υποστήριξη της εφαρμογής της Οδηγίας παρέχοντας πρόσθετα κριτήρια καθοδήγησης και εργαλεία συντονισμού για την παροχή επαρκών νόμιμων κατώτατων μισθών που διασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης και για να διασφαλιστεί η ανοδική σύγκλιση των μισθών στην Ευρώπη.

«Η Οδηγία είναι σταθερή, αλλά χρειάζεται σταθερή εφαρμογή. Οι εργαζόμενοι χρειάζονται πραγματικές αυξήσεις μισθών και πραγματική διαπραγματευτική ισχύ, όχι νομικά κενά. Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει ότι κάθε εργαζόμενος κερδίζει έναν μισθό που πληροί το όριο της αξιοπρέπειας, και να προωθήσει αποτελεσματικά τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και να αυξήσει την κάλυψη των συλλογικών διαπραγματεύσεων», πρόσθεσε ο Lynch.

Η ETUC υπενθυμίζει επίσης ότι όλες οι χώρες της ΕΕ δεσμεύονται από τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη, ο οποίος απαιτεί αποτελεσματικούς μηχανισμούς για την εξασφάλιση δίκαιων και επαρκών μισθών και την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Η ETUC ανησυχεί ιδιαίτερα για την κατάργηση της διάταξης που εμπόδιζε τη χρήση της αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής ως λόγου για τη μείωση των νόμιμων κατώτατων μισθών, αλλά υπενθυμίζουμε στα κράτη μέλη ότι το Άρθρο 16 τα εμποδίζει να μειώσουν ή να καταργήσουν τους κατώτατους μισθούς

Πηγή: efsyn.gr

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει το ενδεχόμενο απαγόρευσης της χρήσης της αιθανόλης (αιθυλική αλκοόλη) ως συστατικού των βιοκτόνων προϊόντων, ανάμεσά τους και τα αντισηπτικά χεριών, λόγω του αυξημένου κινδύνου πρόκλησης καρκίνου, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times.

Εσωτερική σύσταση της 10ης Οκτωβρίου μίας από τις ομάδες εργασίας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (European Chemicals Agency, ECHA) χαρακτηρίζει την αιθυλική αλκοόλη τοξική ουσία, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου, προκαλεί επιπλοκές της κύησης και πρέπει να αντικατασταθεί στα προϊόντα καθαρισμού και άλλα προϊόντα, αναφέρεται στο δημοσίευμα της εφημερίδας.

Η Επιτροπή Βιοκτόνων Προϊόντων του ECHA θα συνεδριάσει από τις 25 έως τις 28 Νοεμβρίου.

Ο ECHA απάντησε με email στο Reuters ότι η ρυθμιστική αρχή αξιολογεί τη χρήση της αιθυλικής αλκοόλης στα βιοκτόνα προϊόντα και, αν η επιτροπή εμπειρογνωμόνων του οργανισμού οδηγηθεί στο συμπέρασμα ότι η ουσία μπορεί να προκαλέσει καρκίνο ή να βλάψει τη διαδικασία αναπαραγωγής, θα προτείνει την αντικατάστασή της.

Η διαδικασία αξιολόγησης βρίσκεται σε εξέλιξη και δεν υπάρχουν συμπεράσματα, εξήγησε ο ECHA. Η Τελική απόφαση θα ληφθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά τη διατύπωση της επιστημονικής άποψης της επιτροπής.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίζει την αιθυλική αλκοόλη και την ισοπροπανόλη (ισοπροπυλική αλκοόλη) ασφαλείς ουσίες για τη χρήση τους για την υγιεινή των χεριών.

Η Γερμανία ανακοίνωσε την Κυριακή ότι θα ανακαλέσει τον πρέσβη της στη Γεωργία ενόψει της συνάντησης των αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη Δευτέρα, καθώς οι σχέσεις μεταξύ της Ε.Ε. και της χώρας του Νότιου Καυκάσου έχουν επιδεινωθεί, αναφέρει το Reuters.

«Εδώ και πολλούς μήνες, η ηγεσία της Γεωργίας διεξάγει εκστρατεία εναντίον» της Ε.Ε., της Γερμανίας και προσωπικά εναντίον του Γερμανού πρέσβη, Ερνστ Πίτερ Φίσερ, ανέφερε το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών σε ανάρτησή του στο X.

Η ανάκληση γίνεται «για διαβουλεύσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσουμε», ανέφερε το γερμανικό υπουργείο. Τη Δευτέρα, «το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. θα ασχοληθεί με τη Γεωργία».

Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από την πλευρά της γεωργιανής κυβέρνησης.

Τον περασμένο μήνα, το γεωργιανό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε τον Φίσερ, υπονοώντας ότι συμμετείχε σε προσπάθειες προώθησης μιας «ριζοσπαστικής ατζέντας» στη χώρα ενόψει των δημοτικών εκλογών που παρακολουθούνται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Οι γεωργιανοί αξιωματούχοι κατηγορούν εδώ και μήνες τον Φίσερ και άλλους πρεσβευτές της Ε.Ε. ότι υποστηρίζουν προσπάθειες ανατροπής της κυβέρνησης στην Τιφλίδα.

Οι αρχές της Γεωργίας έχουν λάβει σκληρά μέτρα κατά των φιλοευρωπαϊκών παραγόντων της αντιπολίτευσης και των διαδηλωτών, οι οποίοι πραγματοποίησαν διαδηλώσεις μετά τις αμφισβητούμενες κοινοβουλευτικές εκλογές του περασμένου Οκτωβρίου και την επακόλουθη απόφαση της κυβέρνησης να σταματήσει τις συνομιλίες για την ένταξη στην Ε.Ε..

ΙΩΑΝΝΑ ΚΟΥΜΠΑΡΕΛΗ

Περισσότερες από τις μισές συναλλαγές στην Ευρώπη εξακολουθούν να γίνονται με μετρητά, τα οποία αποτελούν τον πιο συχνό τρόπο πληρωμής σε 14 από τις 20 χώρες της Ευρωζώνης. Σε αυτή την τάση έρχεται να προστεθεί και η πρόσφατη οδηγία της ΕΚΤ προς τα νοικοκυριά να διατηρούν χρήμα σε φυσική μορφή στο σπίτι τους διότι τα ψηφιακά συστήματα θα μπορούσαν κάποια στιγμή να καταρρεύσουν.

Αν και η χρήση των μετρητών βρίσκεται σε πτώση στη Γηραιά Ήπειρο, καθώς όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι στρέφονται στις ψηφιακές πληρωμές, το χρήμα σε φυσική μορφή κυριαρχεί στις συναλλαγές (52% ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη για το 2024). Ωστόσο, το ποσοστό είναι σημαντικά χαμηλότερο (39%) όταν εξετάζεται σε όρους αξίας κάθε πληρωμής.

Τα παραπάνω στοιχεία αφορούν έρευνα της ΕΚΤ σε δείγμα 40.000 συμμετεχόντων. Όπως αναφέρει το Euronews, τα βασικά πλεονεκτήματα που επικαλούνται οι καταναλωτές υπέρ των μετρητών είναι η ανωνυμία και η προστασία της ιδιωτικότητας (41%), η καλύτερη διαχείριση των εξόδων (35%) και η άμεση ολοκλήρωση της συναλλαγής (30%).

Ένα 28% ανέφερε ότι τα μετρητά γίνονται δεκτά σε περισσότερες περιπτώσεις, ενώ περίπου ένας στους πέντε θεωρεί τα μετρητά ευκολότερο ή ταχύτερο τρόπο πληρωμής. Μόνο το 18% πιστεύει ότι τα μετρητά είναι ασφαλέστερα.

Ιδιαίτερα εξαρτημένη από τα μετρητά φαίνεται να είναι η Νότια και Ανατολική Ευρώπη, δείχνουν τα στοιχεία της ΕΚΤ 

Οι διαφορές είναι εμφανείς και ανά ηλικιακή ομάδα. Οι νεώτεροι καταναλωτές προτιμούν τις ψηφιακές συναλλαγές, με τους κάτω των 40 ετών να χρησιμοποιούν μετρητά σε λιγότερο από το 50% των συναλλαγών τους, ενώ οι άνω των 65 επιλέγουν τα μετρητά για το 57% των πληρωμών.

Οι μισές συναλλαγές με μετρητά

Τα μετρητά αποτελούν το 45% έως 55% των συναλλαγών περίπου στις μισές από τις χώρες της Ζώνης του Ευρώ. Η χρήση μετρητών κυμαίνεται από μόλις 22% στην Ολλανδία έως 67% στη Μάλτα που βρίσκεται στην κορυφή, ενώ η Ελλάδα κατατάσσεται λίγο πάνω από τον μέσο όρο (54%).

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι κυβερνήσεις στην Ολλανδία και τη Φινλανδία, που παρουσιάζουν τα μικρότερα ποσοστά, έχουν ήδη υιοθετήσει πολιτικές που καλούν τους πολίτες να διατηρούν ένα ποσό της τάξης των 70 – 100 ευρώ κατ’ άτομο σε μετρητά. Ανάλογα προγράμματα έχει αναπτύξει η Αυστρία, που βρίσκεται ψηλά στη λίστα της ΕΚΤ, αλλά και η Σουηδία και η Νορβηγία.

Από τη χρήση μετρητών, ιδιαίτερα εξαρτημένη φαίνεται να είναι η Νότια και Ανατολική Ευρώπη: Σλοβενία 64%, Ιταλία 61%, Ισπανία 57%. Στον αντίποδα, οι πολίτες στις χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης φαίνεται να επιλέγουν περισσότερο ψηφιακές πληρωμές: Ολλανδία 22%, Φινλανδία 27%, Λουξεμβούργο 37%, Βέλγιο 39% και Γαλλία 43%.

Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, η Γαλλία είναι η μοναδική χώρα κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (52%), ενώ η Γερμανία βρίσκεται λίγο πάνω από αυτόν και κάτω από την Ελλάδα, στο 53%.

Εκπρόσωπος της Κεντρικής Τράπεζας της Ολλανδίας εξηγεί ότι οι καταναλωτές θεωρούν τις ανέπαφες πληρωμές με κάρτα ή κινητό ταχύτερες και πιο βολικές από τα μετρητά ή τις παραδοσιακές κάρτες. Επισήμανε επίσης ότι η ευρεία αποδοχή των καρτών από τους εμπόρους οφείλεται εν μέρει στα χαμηλά κόστη συναλλαγών και στις τραπεζικές καμπάνιες για την προώθηση ψηφιακών πληρωμών σε μικρά ποσά.

Η αξία των συναλλαγών μετρητοίς

Σε όρους αξίας, τα μετρητά αντιστοιχούν στο 39% των συναλλαγών στην Ευρωζώνη: από 17% στην Ολλανδία έως 59% στη Λιθουανία. Πάνω από το 50% της συνολικής δαπάνης γίνεται σε μετρητά επίσης σε Λιθουανία, Σλοβακία, Σλοβενία και Αυστρία (56%), Μάλτα (54%), και Κροατία (51%).

Η Ιταλία (49%), η Πορτογαλία (47%), η Ισπανία (45%), η Ιρλανδία (44%), η Κύπρος (43%) καθώς και η Ελλάδα (42%) κατατάσσονται στη μεσαία κατηγορία χρήσης μετρητών με όρους αξίας συναλλαγής. Στον αντίποδα, η Ολλανδία (17%), η Φινλανδία (28%), το Λουξεμβούργο (29%), η Γερμανία (30%), η Γαλλία (34%) και το Βέλγιο (35%) καταγράφουν τα χαμηλότερα ποσοστά.

Παρά τη γεωγραφική εγγύτητα, οι διαφορές είναι μεγάλες: η Λιθουανία βρίσκεται στην κορυφή, ενώ η γειτονική Λετονία κάτω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, στο 36%.

Η Γερμανία και η Αυστρία αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα διαφορών: παρά τις πολιτισμικές ομοιότητες, τα μετρητά παραμένουν ιδιαίτερα δημοφιλή στην Αυστρία, ενώ στη Γερμανία κερδίζουν έδαφος οι ψηφιακές πληρωμές. Η ΕΚΤ διαπίστωσε ότι τα μετρητά είναι το κυρίαρχο μέσο για αγορές μικρής αξίας, ενώ οι κάρτες χρησιμοποιούνται περισσότερο για ποσά άνω των 50 ευρώ.

Οι κρίσεις απαιτούν μετρητά

Οι οικονομολόγοι της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις πρόσφατες συστάσεις προς τους Ευρωπαίους πολίτες να κρατούν χρήματα σε φυσική μορφή για ώρα ανάγκης, χαρακτηρίζουν τα μετρητά κρίσιμο στοιχείο της εθνικής ετοιμότητας για κρίσεις.

«Η χρησιμότητα των μετρητών εντείνεται σημαντικά όταν απειλείται η σταθερότητα – ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη φύση ή το γεωγραφικό εύρος του υποκείμενου σοκ ή τον βαθμό ψηφιοποίησης» τονίζεται στην έκθεση της ΕΚΤ.

Στο πλαίσιο αυτό η Κεντρική Τράπεζα αναφέρεται σε τέσσερα επεισόδια κρίσεων, διαφορετικής αιτιολογίας και διαφορετικής εμβέλειας (πανευρωπαϊκής/παγκόσμιας, περιφερειακής και εθνικής) κατά τη διάρκεια των οποίων αναδείχθηκε η αξία των μετρητών.

Αυτά είναι η πανδημία του κορονοϊού, από το πρώτο λοκντάτουν στις αρχές του 2020 ως και τις αρχές του 2021, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, το μπλακ-άουτ στην Ιβηρική χερσόνησο τον Απρίλιο του 2025, καθώς και η ελληνική κρίση χρέους, εστιασμένη στην περίοδο 2014-2015, με αποκορύφωμα την επιβολή κεφαλαιακών ελέγχων, γνωστών ως capital controls.

Πηγή: in.gr

Σύμφωνα με το Politico, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει τις αγροτικές επιδοτήσεις της από την Ευρωπαϊκή Ένωση, εάν δεν υποβάλει έως τις 2 Οκτωβρίου ένα βελτιωμένο σχέδιο δράσης για τον τρόπο με τον οποίο θα σταματήσει τη διαρροή κεφαλαίων λόγω διαφθοράς, όπως συνέβη με το σκάνδαλο μαζικής απάτης του ΟΠΕΚΕΠΕ. Την ίδια στιγμή, έντονη κριτική ασκείται στην κυβέρνηση από την αντιπολίτευση για την «απροθυμία» της να καλέσει σημαντικούς μάρτυρες για την υπόθεση στην Εξεταστική Επιτροπή, ενώ αντίθετα στην λίστα μαρτύρων της ΝΔ που ψηφίστηκε συμπεριλαμβάνεται κι ένας άνθρωπος που δεν βρίσκεται στη ζωή. Ο γιός του συνέταξε ειρωνική επιστολή προς τη ΝΔ, σχολιάζοντας με νόημα: «Ο πατέρας μου θα δυσκολευτεί να εμφανιστεί να καταθέσει καθώς δεν είναι στη ζωή από το 2016».

Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να καταπολεμήσουν μια απάτη που αποσκοπεί στην υπεξαίρεση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ από την ΕΕ, αναφέρει χαρακτηριστικά το Politico. Συγκεκριμένα, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει τις αγροτικές επιδοτήσεις της από την ΕΕ, εκτός εάν υποβάλει έως τις 2 Οκτωβρίου ένα βελτιωμένο σχέδιο δράσης για τον τρόπο με τον οποίο θα σταματήσει τη διαρροή κεφαλαίων λόγω διαφθοράς, όπως συνέβη με σκάνδαλο μαζικής απάτης του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Το άρθρο υπενθυμίζει ότι μέσω αυτής της απάτης, Έλληνες έλαβαν γεωργικές επιδοτήσεις για βοσκοτόπια που δεν τους ανήκαν ούτε είχαν μισθώσει, ή για γεωργικές εργασίες που δεν είχαν εκτελέσει, στερώντας από τους νόμιμους αγρότες τα χρήματα που τους αναλογούσαν.

Αφού αποκαλύφθηκε η απάτη, η Ελλάδα υπέβαλε ένα σχέδιο δράσης για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετώπιζε τις συχνά εντυπωσιακές καταχρήσεις πληρωμών από την Κοινή Γεωργική Πολιτική, η οποία αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI), σε επιστολή που απέστειλε στην ελληνική κυβέρνηση τον περασμένο μήνα και την οποία έχει πλέον δει το μέσο, ανέφερε ότι η πρόταση δεν αντιμετώπιζε βασικές ελλείψεις και δεν συμμορφωνόταν με τους κανόνες της ΕΕ.

«Μετά την ανάλυση του σχεδίου δράσης και των πρόσθετων πληροφοριών που παρέχονται από τις ελληνικές αρχές στην επιστολή σας της 2ας Ιουνίου 2025, η DG AGRI eίναι της άποψης ότι το σχέδιο, όπως προτείνεται επί του παρόντος, δεν είναι επαρκές για να διορθώσει τις ελλείψεις και, ως εκ τούτου, δεν συμμορφώνεται με τις διατάξεις», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επιστολή.

Συμπληρώνεται ότι η Ελλάδα πρέπει να «τροποποιήσει και να ενισχύσει» το σχέδιο δράσης της. «Υπενθυμίζεται ότι, εάν ένα κράτος μέλος δεν υποβάλει σχέδιο δράσης, η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει εκτελεστικές πράξεις για την αναστολή των μηνιαίων πληρωμών ή των ενδιάμεσων πληρωμών» τονίζεται ακόμα στην επιστολή..

Σε απάντηση στην προειδοποίηση, ο Έλληνας υπουργός Γεωργίας Κωνσταντίνος Τσιάρας διαβεβαίωσε την Πέμπτη τους αγρότες ότι δεν υπάρχει κίνδυνος απώλειας ευρωπαϊκών κονδυλίων και εξέφρασε την εμπιστοσύνη του ότι το νέο σχέδιο της Ελλάδας θα κατευνάσει τις ανησυχίες της ΕΕ.

Συνέχισε υποστηρίζοντας ότι ο οργανισμός που είναι υπεύθυνος για τη διανομή των αγροτικών κονδυλίων της ΕΕ στην Ελλάδα, ο ΟΠΕΚΕΠΕ, βρίσκεται τώρα στο τελικό στάδιο της ενσωμάτωσής του στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημόσιων Εσόδων της Ελλάδας, η οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, «θα επιτρέπει την ολοκληρωμένη επαλήθευση των αρχείων ιδιοκτησίας και τους διασταυρωτικούς ελέγχους πριν από τις πληρωμές».

«Η προθεσμία έχει να κάνει με την υποβολή ενός νέου σχεδίου, το οποίο προφανώς θα ενσωματωθεί στην εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης», είπε. «Δεν υπάρχει κίνδυνος απώλειας των αγροτικών κονδυλίων της ΕΕ» δήλωσε ακόμα.

Κριτική για την «έρευνα» του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ υπό τον έλεγχο της ΝΔ

Εν τω μεταξύ, το ελληνικό κοινοβούλιο συνεδρίασε αυτή την εβδομάδα για να ξεκινήσει την έρευνα για το σκάνδαλο της ΟΠΕΚΕΠΕ, με όλη την αντιπολίτευση να αμφισβητεί τη δέσμευση του κυβερνώντος κόμματος της Νέας Δημοκρατίας για διεξοδική έρευνα, κάνοντας λόγο για άλλη μία απόπειρα συγκάλυψης, Μάλιστα, ΣΎΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ καταγγέλλουν ότι η λίστα μαρτύρων της Νέας Δημοκρατίας, η μοναδική που εγκρίθηκε, δεν περιλαμβάνει πρόσωπα «κλειδιά», ενώ αντίθετα αναγράφει ονόματα ανθρώπων που δεν είναι πια στη ζωή.

Ειδικότερα, στον προτεινόμενο κατάλογο για τους προς εξέταση μάρτυρες στην εξεταστική δεν έχει συμπεριληφθεί ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ούτε βασικά στελέχη του κυκλώματος του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως ο «Φραπές» και ο «Χασάπης». Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με καταγγελία της βουλεύτριας και εισηγήτριας του ΠΑΣΟΚ στην επιτροπή, Μιλένας Αποστολάκη, η ΝΔ έχει καλέσει ανθρώπους που έχουν φύγει από τη ζωή.

Στον κατάλογο του κυβερνώντος κόμματος περιλαμβάνεται και ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ, Βαγγέλης Σεφεριάδης, ο οποίος έχει φύγει από τη ζωή.

«Με το καλημέρα σας η ίδια μεθόδευση της συγκάλυψης, που είδαμε στην Εξεταστική των Τεμπών, συνεχίζεται αποκλείοντας κρίσιμους μάρτυρες, τους οποίους η Ευρωπαία Εισαγγελέας αξιοποίησε αλλά η Νέα Δημοκρατία προστατεύει» επεσήμανε ακόμα η βουλεύτρια του ΠΑΣΟΚ.

Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστας Ζαχαριάδης σε τηλεοπτική του συνέντευξη σχολίασε σχετικά με την Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ: «Είναι ανορθολογικό και αποπροσανατολιστικό αυτό το οποίο κάνει η Νέα Δημοκρατία στην Εξεταστική, είναι το επόμενο βήμα της συγκάλυψης και της εξαπάτησης του ελληνικού λαού.»

«Η Εξεταστική έπρεπε να ξεκινήσει με το “Χασάπη” και τον “Φραπέ”. Η Νέα Δημοκρατία, αντί να καλέσει τους γαλάζιους κλέφτες, κάλεσε δυο πεθαμένους να καταθέσουν στην Εξεταστική» δήλωσε και συμπλήρωσε:

«Τα γαλάζια στελέχη έκλεψαν τα χρήματα των αγροτών, οι “Χασάπηδες” και οι “Φραπέδες”. Υπάρχουν ευθύνες πιθανόν σε υπουργούς, όπως λέει το πόρισμα, και η Νέα Δημοκρατία με στραγγαλισμό σταμάτησε τη Βουλή από το να ψάξει τις ευθύνες. Η κ. Σεμερτζίδου που πιάστηκε με Porshe και καμιά δεκαριά αυτοκίνητα, είναι Νέα Δημοκρατία και την είχαν τοποθετήσει σε θέση ευθύνης» είπε επίσης.

Ειρωνική επιστολή έστειλε προς τη Νέα Δημοκρατία ο Γιάννης Σεφεριάδης, γιος του Βαγγέλη Σεφεριάδη που φαίνεται πως κλήθηκε να καταθέσει, ενώ δεν βρίσκεται εν ζωή.

Αναλυτικά η επιστολή:

«Προς προεδρείο της εξεταστικής επιτροπής για τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Αξιότιμες κυρίες, αξιότιμοι κύριοι,

Λαμβάνοντας γνώση πως στην κατάρτιση του καταλόγου μαρτύρων που πρότειναν τα κόμματα για τη διερεύνηση της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, η ΝΔ συμπεριέλαβε ως μάρτυρα και τον πατέρα μου Ευάγγελο Σεφεριάδη ως πρώτο πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ (20.9.1999 έως 19.9.2002) θα ήθελα να σας ενημερώσω πως ο πατέρας μου θα δυσκολευτεί να εμφανιστεί να καταθέσει καθώς δεν είναι στη ζωή από το 2016.

Θα ερχόμουν εγώ αντ’ αυτού, αλλά το μεταχειρισμένο Opel Astra Ασημί του 1999 που μου άφησε – η μόνη περιουσία που έβγαλε από χρόνια διοίκησης του σε δημόσιους οργανισμούς – είναι στο συνεργείο.

Καλή επιτυχία στο έργο σας, που ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς.
Με τιμή,
Γιάννης Σεφεριάδης».