Εμφάνιση άρθρων βάσει ετικέτας: ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ - ERT Open
Δημογραφικό: Μειώνονται ανησυχητικά οι γεννήσεις στην Ελλάδα ( video)

Δημογραφικό: Μειώνονται ανησυχητικά οι γεννήσεις στην Ελλάδα ( video)

Κυριακή, 27/01/2019 - 08:00

Τον κώδωνα του κινδύνου για μείωση του πληθυσμού της χώρας κρούουν οι ειδικοί επιστήμονες, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια οι θάνατοι είναι σταθερά πολύ περισσότεροι από τις γεννήσεις αλλά και ότι νέοι άνθρωποι υψηλών προσόντων φεύγουν στο εξωτερικό.


Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε από το 2010 ως το 2017 κατά 355.000


Πηγή:ΕΡΤ

Ο πληθυσμός της Ελλάδας συνεχίζει να μειώνεται

Ο πληθυσμός της Ελλάδας συνεχίζει να μειώνεται

Κυριακή, 06/01/2019 - 13:00

Η μείωση του πληθυσμού στην Ελλάδα που ξεκίνησε από τις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας συνεχίζεται απρόσκοπτα.

Στη μείωση αυτή συμβάλει σημαντικά το ισοζύγιο γεννήσεων και θανάτων που είναι όλο και περισσότερο αρνητικό.

Τίθεται έτσι ένα ερώτημα: οι θάνατοι που είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια θα συνεχίσουν να υπερτερούν και στο μέλλον, με αποτέλεσμα το φυσικό ισοζύγιο να παραμένει αρνητικό;

Απαντήσεις σε αυτό το ερώτημα δίνει πρόσφατη μελέτη του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων Βύρωνα Κοτζαμάνη, ο οποίος μίλησε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

 


Οι θάνατοι καθ' όλη τη μεταπολεμική περίοδο αυξάνονται σχεδόν σταθερά παρόλο που την τελευταία 65ετία ο μέσος όρος ζωής έχει αυξηθεί κατά, σχεδόν, 15 χρόνια. Αντίφαση; αναρωτιέται ο καθηγητής, για να απαντήσει "προφανώς όχι", εξηγώντας στη συνέχεια:

 "Η αύξηση των θανάτων οφείλεται στην προοδευτική γήρανση του πληθυσμού μας, στην αύξηση δηλαδή του «βάρους» των 65 ετών και άνω (ακόμη δε περισσότερο στην αύξηση του «βάρους» των 85 και άνω). Οι μεν 65 και άνω σε απόλυτες τιμές πενταπλασιάστηκαν σχεδόν ανάμεσα στο 1951 και το 2018 (και το ποσοστό τους στον συνολικό πληθυσμό από 6,8% αυξήθηκε στο 22%), ενώ την ίδια περίοδο, ο αριθμός των 85 και άνω υπερ-δεκαπλασιάστηκε και το ειδικό τους βάρος στο εσωτερικό της ομάδας των 65 ετών και άνω από 5,8% το 1951 εγγίζει το 15% το 2018".

 "Ταυτόχρονα", προσθέτει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής "όλοι ξέρουμε ότι η θνησιμότητα αυξάνεται σημαντικά μετά τα 65 έτη, ταχύτατα δε μετά τα 85 έτη. Έτσι, παρόλο που οι πιθανότητες ζωής μας αυξήθηκαν την τελευταία 65ετία, η αύξηση του αριθμού των ηλικιωμένων οδήγησε στην αύξηση του αριθμού των θανάτων που υπερδιπλασιάσθηκαν ανάμεσα στην πρώτη μεταπολεμική πενταετία και στην τελευταία αντίστοιχη (2013-2017).
Ο αριθμός των θανάτων αναμένεται όμως να αυξηθεί και τις δυο επόμενες δεκαετίες καθώς τα κέρδη στη μέση προσδοκώμενη ζωή θα επιβραδυνθούν και ταυτόχρονα τόσο το πλήθος όσο και το ποσοστό των άνω των 65 ετών θα συνεχίσει να αυξάνεται μέχρι και το 2035 (αύξηση από 300 έως 500 χιλ και από το 21% στο 27-28% του συνολικού πληθυσμού αντίστοιχα)".

Η πορεία των γεννήσεων την ίδια περίοδο ήταν διαφορετική. Ειδικότερα, συνεχίζει ο καθηγητής, ενώ μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970 ο αριθμός τους υπερέβαινε σταθερά τις 140.000, την επόμενη δεκαετία καταγράφεται μια σημαντική πτώση (102.000 το 1990). Η πτώση αυτή θα ανακοπεί στη συνέχεια (οι γεννήσεις θα σταθεροποιηθούν γύρω από τις 100.000 την δεκαετία του 1990), θα καταγραφεί δε ακόμη και μια μικρή αύξησή τους ανάμεσα στο 2001 και το 2008. Στη συνέχεια όμως οι πρότερες τάσεις αναστρέφονται και το 2017 οι γεννήσεις δεν υπερβαίνουν πλέον τις 85.500 με αποτέλεσμα το φυσικό ισοζύγιο να είναι αρνητικό κατά 36.000.

 Μπορούμε μήπως να ελπίζουμε ότι τις επόμενες δεκαετίες οι γεννήσεις θα ανακάμψουν σημαντικά και το φυσικά μας ισοζύγια να γίνουν πάλι θετικά, όπως ήταν μέχρι και το 2009;

Ο κ. Κοτζαμάνης εκτιμά ότι αυτό είναι αδύνατον και εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τους λόγους. Καταρχάς, λέει, ότι ο πληθυσμός των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας τις δυο επόμενες δεκαετίες (των γυναικών δηλαδή αυτών που θα είναι σε ηλικία να τεκνοποιήσουν) αναμένεται να μειωθεί (κατά 300 χιλ. ανάμεσα στο 2018 και το 2035), ενώ ταυτόχρονα δεν υπάρχουν βάσιμες πιθανότητες ότι θα αυξηθεί ο μέσος αριθμός παιδιών που θα φέρουν στον κόσμο οι γυναίκες αυτές. Αλλά ακόμη και αυτό αν γίνει, εάν δηλαδή οι γυναίκες που γεννήθηκαν ανάμεσα στο 1980 και το 2000 αυξήσουν λίγο την γονιμότητά τους, φέρνοντας στον κόσμο κατά μέσο όρο από 1,5 παιδιά έως 1,7-1,8 παιδιά, ο μέσος ετήσιος αριθμός των γεννήσεων την περίοδο 2018-2035 δύσκολα θα ξεπεράσει τις 95.000.

Με δεδομένο, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι οι θάνατοι την ίδια περίοδο θα ανέλθουν στην ευνοϊκότερη των περιπτώσεων στις 135.000 και στη δυσμενέστερη στις 140.000/έτος, ακόμη και αν υιοθετήσουμε το πλέον ευνοϊκό για τις γεννήσεις σενάριο τα φυσικά μας ισοζύγια μέχρι το 2035 δεν πρόκειται να αλλάξουν πρόσημο: θα παραμείνουν αρνητικά κατά 40.000-45.000 ανά έτος.

Με βάση τα δεδομένα αυτά, ακόμη και στην περίπτωση που το μεταναστευτικό ισοζύγιο (έξοδοι-είσοδοι) την ίδια περίοδο παραμείνει μηδενικό -όσοι έξοδοι τόσοι και είσοδοι- το 2035, στην πλέον ευνοϊκή περίπτωση θα είμαστε 700 έως 800 χιλ. λιγότεροι σε σχέση με το 2018, και ασφαλώς λιγότεροι από 10 εκατομμύρια.

Φυσικά, αν το μεταναστευτικό ισοζύγιο των επόμενων ετών -μέχρι και το 2035- παραμείνει αρνητικό (όπως και για την περίοδο 2010-2017), ο πληθυσμός της Ελλάδας θα μειωθεί ακόμη περισσότερο, καταλήγει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Βύρωνας Κοτζαμάνης.

Δημογραφικό: «Είμαστε στο όριο της μη αναστρέψιμης κατάστασης…»

Δημογραφικό: «Είμαστε στο όριο της μη αναστρέψιμης κατάστασης…»

Παρασκευή, 05/10/2018 - 21:00
Τη δημιουργία «παρατηρητηρίου», που θα καταγράφει ανά περιοχή τα ιδιαίτερα προβλήματα που επηρεάζουν αρνητικά το δημογραφικό, ώστε να σχεδιάζονται οι «τονωτικές ενέσεις» που θα συγκρατούν τον πληθυσμό, αναμένεται να εισηγηθεί η Διακομματική Κοινοβουλευτική Επιτροπή της Βουλής για το Δημογραφικό, που θα καταθέσει την έκθεσή της μέχρι το τέλος του μήνα.
Η έκθεση θα ενσωματώνει και τα στοιχεία του πορίσματος της Επιστημονικής Επιτροπής, αλλά και τις προτάσεις επιστημόνων από τη Γαλλία και τη Σουηδία, που κλήθηκαν να συνδράμουν συμβουλευτικά.

«Δυστυχώς, τα πράγματα δεν είναι καλά και η πληθυσμιακή πορεία της χώρας είναι φθίνουσα», ανέφερε μιλώντας στην ΕΡΤ Ορεστιάδας η πρόεδρος της Διακομματικής Επιτροπής για το Δημογραφικό, Σία Αναγνωστοπούλου, η οποία χαρακτήρισε «μείζον εθνικό πρόβλημα» την πληθυσμιακή συρρίκνωση.

«Εάν δε γίνει κάτι να αναστραφεί το κλίμα, το 2050 ο πληθυσμός της χώρας θα έχει συρρικνωθεί κι άλλο, και, κυρίως, θα υπάρχουν πολλοί ηλικιωμένοι και πολύ λιγότεροι νέοι», σχολίασε χαρακτηριστικά.

Η ίδια ανέφερε ότι θα προτείνει μία «χαμηλού τύπου “συμμαχία του νότου”», με σκοπό να πιεστεί η Ευρώπη από τις χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, και να αναθεωρηθούν οι πολιτικές αποφάσεις που περικόπτουν το κοινωνικό κράτος.

Αναφερόμενη συγκεκριμένα στα στοιχεία για την Ελλάδα, υπογράμμισε ότι «η χώρα βρίσκεται στο όριο της μη αναστρέψιμης κατάστασης, κάτω από το οποίο βρίσκονται ήδη οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης.

«Εάν πέσουμε κάτω από το 1,1 παιδί, θα βρεθούμε στην ίδια θέση», είπε η κα. Αναγνωστοπούλου, επισημαίνοντας ότι «η κρίση μεγέθυνε το πρόβλημα» και είναι πλέον επιτακτικό να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον «που θα διευκολύνει τα ζευγάρια να τεκνοποιήσουν, έχοντας την ασφάλεια ότι η πολιτεία μεριμνά για τα παιδιά, με τις απαραίτητες υποδομές».




Πηγή ΕΡΤ
Εκρηκτικό μίγμα η γήρανση του πληθυσμού με την υπογεννητικότητα στην Ελλάδα

Εκρηκτικό μίγμα η γήρανση του πληθυσμού με την υπογεννητικότητα στην Ελλάδα

Κυριακή, 30/09/2018 - 13:00

Από δυσοίωνα έως και αρκετά ανησυχητικά θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν τα στατιστικά στοιχεία και οι προοπτικές μελέτες για την εξέλιξη του πληθυσμού της Ελλάδας αλλά και της Ευρώπης.
Τα συστηματικά χαμηλά ποσοστά γεννήσεων και το υψηλότερο προσδόκιμο ζωής μετασχηματίζουν τη σύνθεση της ηλικιακής πυραμίδας. Η σημαντικότερη αλλαγή θα είναι ίσως η μεγάλη μετάβαση προς έναν κατά πολύ γηραιότερο πληθυσμό, κάτι που είναι ήδη εμφανές σε αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ.

Αυτά επισημαίνει η Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία εν όψει της 1ης Οκτωβρίου, Παγκόσμιας Ημέρας Ηλικιωμένων, και τονίζει πως η υπογεννητικότητα είναι χρόνιο πρόβλημα για την πατρίδα μας.

Σύμφωνα με τα στοιχειά που δίνει στη δημοσιότητα, ο μέσος όρος ολικής γονιμότητας, δηλαδή παιδιών ανά ζεύγος, είναι 1,26, σταθερός τα τελευταία χρόνια, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 1,49. Επισημαίνεται ότι για να διατηρηθεί σταθερός ο πληθυσμός πρέπει ο δείκτης γονιμότητας να είναι πάνω από 2,1. Η Ελλάδα και η Ιταλία καταγράφουν τον τρίτο χαμηλότερο δείκτη γεννήσεων (9?) στην Ε.Ε., μετά τη Γερμανία (8,4?) και την Πορτογαλία (8,5?).

Στα 8,3 έως 10 εκατ. κατοίκους ο πληθυσμός στην Ελλάδα το 2050

Ως αποτέλεσμα της υπογεννητικότητας και της γήρανσης του πληθυσμού αλλά και του αρνητικού ισοζυγίου μετανάστευσης, υπολογίζεται ότι θα έχουμε μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας από τα 11 εκατομμύρια το 2013 στα 8,3 έως 10 εκατομμύρια το 2050. Η ελάττωση του πληθυσμού θα κυμανθεί από 800.000 μέχρι 2,5 εκατομμύρια άτομα. Ο πληθυσμός της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2016 εκτιμήθηκε σε 510,3 εκατ. Οι νέοι (0 έως 14 ετών) αντιστοιχούσαν στο 15,6% του πληθυσμού της ΕΕ, ενώ τα πρόσωπα που θεωρούνται ότι είναι σε ηλικία εργασίας (15 έως 64 ετών) αντιστοιχούσαν στο 65,3% του πληθυσμού. Οι ηλικιωμένοι (65 ετών και άνω) αποτελούσαν το 19,2% (αύξηση 0,3% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και αύξηση 2,4% σε σύγκριση με 10 χρόνια πριν). Σύμφωνα με τις καταγραφές της EuroStat, η Ιταλία (22,0%), η Ελλάδα (21,3%) και η Γερμανία (21,1%) είχαν τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών, ενώ η Ιρλανδία είχε το χαμηλότερο ποσοστό (13,2%).

Οι προβλέψεις του ΟΗΕ

Με βάση τις εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών για την προοπτική εξέλιξης του παγκόσμιου πληθυσμού από το 2010 μέχρι το 2050, προβλέπεται αύξηση 188% για τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, 351% για τα άτομα ηλικίας άνω των 85 ετών και 1004% για τα άτομα που ξεπερνούν τα 100 χρόνια. Αυτές οι εντυπωσιακές αυξήσεις των ατόμων της τρίτης ηλικίας βρίσκονται σε αντιδιαστολή με μία αύξηση μόλις 22% του γενικού πληθυσμού ηλικίας από 0-64 ετών για το ίδιο χρονικό διάστημα. Στις προβολές EUROPOP 2015, ο πληθυσμός της ΕΕ αναμένεται να κορυφωθεί στα 528,6 εκατ. περίπου το 2050 και στη συνέχεια να μειωθεί σταδιακά σε 518,8 εκατομμύρια έως το 2080.

Αυξάνουν οι πολύ ηλικιωμένοι

Μια άλλη πτυχή της δημογραφικής γήρανσης είναι η σταδιακή γήρανση του ίδιου του πληθυσμού των ηλικιωμένων, καθώς η σχετική σημασία των πολύ ηλικιωμένων αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό απ' ό,τι οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή κατηγορία του πληθυσμού της ΕΕ. Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω στον πληθυσμό της ΕΕ-28 προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί μεταξύ του 2016 και του 2080, από 5,4% σε 12,7%.

Η Ελλάδα κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε γηράσκοντα πληθυσμό (ποσοστό αύξησης 21,4%) έναντι μέσου όρου της ΕΕ 17,2%. Τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών αντιπροσωπεύουν σήμερα στη χώρα μας ποσοστό πάνω από το 21,3% του πληθυσμού και σύμφωνα με τις προβλέψεις το 2030 θα είναι περίπου το 30% του πληθυσμού ενώ το 2050 θα πλησιάσουν το 1/3 του πληθυσμού.

Αυτή η δημογραφική γήρανση -κοινή σε όλες τις δυτικού τύπου χώρες- προκαλεί πολλά προβλήματα ιατρικά, κοινωνικά, οικογενειακά, οικονομικά, ασφαλιστικά, κ.ά. που θα προσλάβουν εκρηκτικές διαστάσεις στις προσεχείς δεκαετίες. Εξάλλου, δεδομένα από την ετήσια έκθεση της διεθνούς οργάνωσης Help Age International του 2015 για την ποιότητα της ζωής των ηλικιωμένων χαρακτηρίζει την Ελλάδα ως μια από τις χειρότερες χώρες για να ζουν οι πολίτες άνω των 60 ετών και κατατάσσει τη χώρα μας στην 79η θέση μεταξύ 96 χωρών, όσον αφορά την κοινωνικο-οικονομική ευημερία, δηλ. κάτω από τη Βενεζουέλα και τη Νότια Αφρική.






ΑΠΕ

Έρευνα – σοκ για το δημογραφικό: Η Ελλάδα γερνά - Σημαντική μείωση των γεννήσεων - Αύξηση των θανάτων

Έρευνα – σοκ για το δημογραφικό: Η Ελλάδα γερνά - Σημαντική μείωση των γεννήσεων - Αύξηση των θανάτων

Πέμπτη, 13/09/2018 - 21:00

Τον κώδωνα του κινδύνου για την γήρανση του πληθυσμού της χώρας κρούει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Β. Κοτζαμάνης.


«Τις τελευταίες δεκαετίες περιορίσθηκε σημαντικά ο αριθμός των γεννήσεων (γύρω στις 90.000/έτος, την τρέχουσα δεκαετία) και αυξήθηκε λόγω της γήρανσης του πληθυσμού μας ο αριθμός των θανάτων (120.000/ετησίως, κατά μέσο όρο την ίδια περίοδο) με αποτέλεσμα ένα αρνητικό φυσικό ισοζύγιο» επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ο Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής, διευθυντής Εργαστηρίου Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων (ΕΔΚΑ), ΤΜΧΠΠΑ, Παν. Θεσσαλίας, στο πλαίσιο μελέτης που δημοσιεύεται στα «Δημογραφικά Νέα».

 «Η τάση αυτή δεν πρόκειται πιθανότατα να αναστραφεί μέχρι το 2050. Απλώς είναι δυνατό, εάν οι γεννήσεις σταθεροποιηθούν - και στην ευνοϊκότερη των περιπτώσεων αυξηθούν- το αρνητικό αυτό ισοζύγιο στο μέλλον να περιορισθεί».

 Ο ίδιος κάνει λόγο για «παίγνιο» των βασικών δημογραφικών συνιστωσών στη χώρα μας (γονιμότητα, θνησιμότητα, εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση), που έχει οδηγήσει στην υπερσυγκέντρωση του πληθυσμού μας σε ένα εξαιρετικά περιορισμένο τμήμα της συνολικής επιφάνειάς της (> 60% του πληθυσμού είναι πλέον συγκεντρωμένο στο 6% της συνολικής επιφάνειας), στη μείωση του συνολικού πληθυσμού που πιθανότατα θα συνεχισθεί μέχρι και το 2050 (μείωση που οδηγεί προοδευτικά και στη συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας και, προφανώς, και σε αυτήν του οικονομικά ενεργού πληθυσμού). Και επίσης σε μια έντονη δημογραφική γήρανση (υψηλά και αυξανόμενα συνεχώς ποσοστά πληθυσμού 65 ετών ως υψηλά % των >85 ετών «γήρανση μέσα στην γήρανση»).

 Οι τάσεις αυτές δεν αναμένεται να αναστραφούν τις επόμενες δεκαετίες κατά τον κ. Κοτζαμάνη, οι ρυθμοί αύξησης του ειδικού βάρους των ηλικιωμένων δύνανται όμως -υπό όρους- να επιβραδυνθούν. Βασικό ρόλο στη γήρανση αυτή, διευκρινίζει ο ίδιος έπαιξε κυρίως η χαμηλή γονιμότητα -κάτω από το όριο αναπαραγωγής-, καθώς οι γυναίκες που γεννήθηκαν λίγο πριν από τον Β' παγκόσμιο πόλεμο έκαναν κατά μέσο όρο 2,2 παιδιά, αυτές που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του '70 1,65, ενώ οι νεότερες θα κάνουν πιθανότατα ακόμη λιγότερα ( γύρω στα 1,55).

 Μπορούμε να κάνουμε όμως κάτι για να επιβραδυνθούν οι προαναφερθείσες τάσεις;

Ο κ. Κοτζαμάνης, τονίζει ότι όσον αφορά την εξαιρετικά άνιση κατανομή του πληθυσμού στον χώρο, αυτή δύσκολα θα αλλάξει. Οι μετακινήσεις προς τα μεγάλα αστικά κέντρα έχουν μεν ανακοπεί την τελευταία δεκαετία και αναδύεται μια τάση επιστροφής των εσωτερικών κυρίως μεταναστών των προηγούμενων δεκαετιών στις περιοχές προέλευσης τους.

Η νέα αυτή τάση, όμως, ακόμη και αν υποβοηθηθεί με κάποια μέτρα (ενίσχυση νέων για εγκατάσταση και δραστηροποίησή τους στον ύπαιθρο χώρο) δεν πρόκειται να αλλάξει ριζικά μεσοπρόθεσμα τον πληθυσμιακό μας χάρτη.

 Σχετικά με τη μείωση του πληθυσμού εξαιτίας των αρνητικών φυσικών και μεταναστευτικών ισοζυγίων (ως και τη γήρανσή του) αυτή απλώς δύναται να επιβραδυνθεί. Η αναμενόμενη αύξηση του πλήθους και του % των ηλικιωμένων θα οδηγήσει στο μέλλον στην αύξηση των θανάτων , ενώ δεν θα συμβεί το ίδιο και με τις γεννήσεις. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση τόσο του συνολικού πληθυσμού όσο και αυτή των εν δυνάμει οικονομικά ενεργών.

Αν και η μείωση αυτή θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, διευκρινίζει ο κ. Κοτζαμάνης, μπορεί να περιορισθεί υπό όρους: αλλαγή πρόσημου στο μεταναστευτικό ισοζύγιο, περιορισμός του αρνητικού φυσικού ισοζυγίου (γεννήσεις - θάνατοι). Ειδικότερα, εξηγεί, η δημογραφική γήρανση εκ των «άνω» -αυτή δηλαδή που οφείλεται στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής-, δεν είναι δυνατόν να ανακοπεί. Η δημογραφική γήρανση εκ των «κάτω» αντιθέτως -αυτή δηλαδή που οφείλεται στην πτώση των γεννήσεων- μπορεί να επιβραδυνθεί αν ανακοπεί η μείωσή τους σε μια πρώτη φάση και εν συνεχεία οι γεννήσεις αυξηθούν ελαφρώς. Στην επιβράδυνση της δημογραφικής γήρανσης δύναται φυσικά να συντελέσουν τόσο η ανακοπή της μετανάστευσης των νέων όσο και η προσέλκυση νέων αλλοδαπών.

  Με βάση τα προαναφερθέντα, συνοψίζει ο κ. Κοτζαμάνης, «θα πρέπει να προγραμματίσουμε την πορεία μας τις αμέσως επόμενες δεκαετίες με βάση τη σίγουρη μείωση τόσο του συνολικού πληθυσμού όσο και των 15-64 ετών (και ταυτόχρονα την αναμενόμενη αύξηση του αριθμού και του % των ηλικιωμένων). Να ληφθούν μέτρα που δεν δύνανται να αναστρέψουν άμεσα, αλλά μεσοπρόθεσμα, τις πρότερες τάσεις, στοχεύοντας αφενός μεν στην αύξηση της τελικής γονιμότητας των γυναικών που γεννήθηκαν μετά το 1980 (από 1,5 σε 1,7-1,8 παιδιά/ γυναίκα) και στη σταθεροποίηση μελλοντικά των γεννήσεων γύρω από τις 100.000 /έτος, αφετέρου δε στην ανακοπή του ρεύματος φυγής νέων αναπαραγωγικής ηλικίας από τη χώρα μας και, προοδευτικά, στο πέρασμα από ένα ισοζύγιο όπου οι έξοδοι είναι περισσότεροι από τις εισόδους, στο αντίστροφο)».






ΑΠΕ

Έρευνα κραυγή αγωνίας για το  δημογραφικό: "Ο πληθυσμός της Ελλάδας υπό διωγμόν"

Έρευνα κραυγή αγωνίας για το δημογραφικό: "Ο πληθυσμός της Ελλάδας υπό διωγμόν"

Σάββατο, 07/07/2018 - 21:00

Δραματική αριθμητική ανατροπή φαίνεται πως πυροδότησε για τον πληθυσμό της Ελλάδας η οικονομική κρίση, που πλήττει από το 2010 τη χώρα.


Η συρρίκνωση των γεννήσεων, η αύξηση των θανάτων και η αρνητική μετανάστευση, αναδεικνύουν το δημογραφικό της Ελλάδας σε μέγα εθνικό θέμα.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΛΣΤΑΤ, μόνο το διάστημα 2011-2017 ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώθηκε κατά 355.000 ανθρώπους και αν το πρόβλημα δεν αντιμετωπισθεί με την υπευθυνότητα που απαιτείται για το «νούμερο 1» εθνικό πρόβλημα, ο πληθυσμός της Ελλάδας, το 2050, μόλις που θα αγγίζει τα 10 εκατομμύρια ανθρώπων.

Κι ακόμη χειρότερα, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Eurostat, το 2080, με 7,2 εκατομ. ανθρώπους, η Ελλάδα θα αποτελεί το μικρότερο (σσ. και επισφαλέστερο (;)) τμήμα της ΕΕ.

Η έρευνα με τίτλο «Ο πληθυσμός της Ελλάδας υπό διωγμόν», που υπογράφει η νομικός Ήρα Έμκε- Πουλοπούλου, διδάκτορας του πανεπιστημίου του Παρισιού, μέλος της Ακαδημίας Επιστημόνων της Νέας Υόρκης και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Δημογραφικών Μελετών, υπό την αιγίδα της οποίας, άλλωστε, τελεί η έκδοση, είναι «κραυγή αγωνίας».

«Στόχος του βιβλίου είναι να αποδείξει ότι κατά τη διάρκεια της κρίσης μεγάλα τμήματα του ελληνικού πληθυσμού βρίσκονται "υπό διωγμόν", υφίστανται, δηλαδή, συστηματική υποβολή σε ταλαιπωρίες, που έχουν οδηγήσει ή θα καταλήξουν στο μέλλον στην απομάκρυνσή τους από την Ελλάδα, από την οικογένειά τους, από τη δουλειά τους, από τους φίλους τους, ακόμη και από τη ζωή» σημειώνει χαρακτηριστικά η ίδια στο ΑΠΕ-ΜΠΕ και συμπυκνώνει το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας ως εξής:

«Οι δημογραφικοί δείκτες εξελίσσονται με βραδύ ρυθμό και βελτιώνονται με ακόμη βραδύτερο. Αν, όμως, η στρατηγική που έχει ως στόχο την αύξηση των γεννήσεων, την επιβράδυνση του ρυθμού γήρανσης, τον περιορισμό της αποδημίας, δεν εφαρμοστεί ΤΩΡΑ, τα προβλήματα του πληθυσμού θα εκδικηθούν εκείνους που τα αγνοούν!».

Στην έκδοση των 734 σελίδων, «προϊόν έρευνας τριών χρόνων», που φιλοξενεί αποκωδικοποιώντας δεκάδες στατιστικούς πίνακες της ΕΛΣΤΑΤ και της EUROSTAT και εικονογραφείται από το σκωπτικό πενάκι του Σπύρου Ορνεράκη, παρατίθεται λεπτομερειακή χαρτογράφηση του ελληνικού πληθυσμού, όπως αυτή διαμορφώθηκε μέσα από τις κατά καιρούς οικονομικο-πολιτικο-κοινωνικές συνθήκες από το 1828 έως σήμερα, αλλά κυρίως την περίοδο της οικονομικής κρίσης.

Η κ. Έμκε - Πουλοπούλου εξηγεί ότι το δημογραφικό εμφανίστηκε στη δεκαετία του ΄80, επομένως προϋπήρχε της κρίσης, αλλά επιδεινώθηκε κατά τη διάρκειά της, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός της Ελλάδας να μειώνεται, να αλλοιώνεται και να γερνάει με ταχύτερο από τον αναμενόμενο ρυθμό.

«Οι απογραφές αποκάλυψαν ότι έως και τις αρχές του 21ου αι. ο πληθυσμός της χώρας αυξανόταν διαρκώς, ακόμα και στις ανώμαλες περιόδους, που γνώρισε το ελληνικό έθνος» λέει και συνεχίζει: «Για παράδειγμα, το 1828, πριν από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, η Ελλάδα «μετρούσε» 753.000 ανθρώπους, οι οποίοι το 2011 έφτασαν τους 10,9 εκατομμμύρια. 











ΑΠΕ

Δημογραφικό: Ο πληθυσμός γερνάει ταχύτερα από τις προβλέψεις

Δημογραφικό: Ο πληθυσμός γερνάει ταχύτερα από τις προβλέψεις

Πέμπτη, 26/04/2018 - 10:00
Βόμβα στα θεμέλια της ελληνικής κοινωνίας που θα χρειαστεί τεράστια προσπάθεια για να απενεργοποιηθεί αποτελεί το δημογραφικό, σύμφωνα με την ενημέρωση που παρείχαν οι ειδικοί στην αρμόδια επιτροπής της Βουλής.

«Ο πληθυσμός γερνάει ταχύτερα από τις προβλέψεις» τόνισε η Αλεξάνδρα Τραγάκη, καθηγήτρια στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου. Οι αιτίες αυτής της αρνητικής εξέλιξης είναι πολλές, από την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και τον έλεγχο της γονιμότητας έως το μοντέλο τού «λίγα παιδιά και πιο αργά» που ακολουθούν πολλά ζευγάρια στις σύγχρονες κοινωνίες. Το ουσιαστικό πρόβλημα, ωστόσο, εντοπίζεται στην απουσία πολιτικής, ενώ θα ήταν λάθος να αποδοθεί αυτή η κατάσταση στην οικονομική κρίση και μόνο.

«Η ύφεση επιδείνωσε το πρόβλημα, αλλά το πρόβλημα δεν είναι σημερινό» ανέφερε η κ. Τραγάκη και συμπλήρωσε ότι τα τελευταία έξι χρόνια «χάθηκαν» 110.000 γεννήσεις, δηλαδή περισσότερες από τις γεννήσεις ενός έτους. Ωστόσο, το ισοζύγιο γεννήσεων-θανάτων βαίνει μειούμενο από τη δεκαετία του 1950, όπως ανέφερε ο Αναστάσιος Λαυρέντζος, συγγραφέας του βιβλίου «Σιωπηρή Άλωση, Το δημογραφικό και το μεταναστευτικό πρόβλημα της Ελλάδας» (εκδ. Πραγματεία).

«Οδεύουμε προς το τέλος της νεοελληνικής κοινωνίας όπως την έχουμε γνωρίσει έως τώρα» σημείωσε ο ίδιος, επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, ο ελληνικός είναι ο έκτος πιο γερασμένος πληθυσμός στον κόσμο. Τα στοιχεία λένε ακόμη ότι τη δεκαετία του '50 το λεγόμενο «φυσικό ισοζύγιο» ήταν 100.000 υπέρ των γεννήσεων, ενώ τέσσερις δεκαετίες αργότερα είχε μηδενιστεί για να γίνει τα τελευταία χρόνια αρνητικό: Τον περασμένο χρόνο οι γεννήσεις ήταν 38.000 λιγότερες από τους θανάτους, υπογράμμισε ο μαιευτήρας Στέφανος Χανδακάς, σημειώνοντας ότι εάν συνεχιστούν αυτοί οι ρυθμοί ο πληθυσμός το 2050 θα έχει μειωθεί σε 6,5 με 8 εκατομμύρια άτομα. Για να διατηρηθεί στα σημερινά επίπεδα θα πρέπει οι γεννήσεις να αυξηθούν από 1,3 παιδιά σε 1,5.




ΑΠΕ

Απογοητευτικά για το δημογραφικό τα στοιχεία Eurostat: Οι Ελληνίδες γεννούν λιγότερα παιδιά και σε μεγαλύτερη ηλικία, σε σχέση με το μέσο όρο στην ΕΕ

Απογοητευτικά για το δημογραφικό τα στοιχεία Eurostat: Οι Ελληνίδες γεννούν λιγότερα παιδιά και σε μεγαλύτερη ηλικία, σε σχέση με το μέσο όρο στην ΕΕ

Κυριακή, 01/04/2018 - 19:00
Οι Ελληνίδες γεννούν λιγότερα παιδιά και σε μεγαλύτερη ηλικία, σε σχέση με τον μέσο όρο στην ΕΕ,
σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2016, που δόθηκαν στη δημοσιότητα.

Ειδικότερα, οι Ελληνίδες αποκτούν κατά μέσο όρο 1,38 παιδιά, σε ηλικία 30,3 ετών, ενώ στην ΕΕ κατά μέσο όρο οι γυναίκες αποκτούν 1,6 παιδιά, σε ηλικία 29 ετών.

Το χαμηλότερο επίπεδο γονιμότητας στην ΕΕ καταγράφεται στην Ισπανία και την Ιταλία (1,34 γεννήσεις ανά γυναίκα), στην Πορτογαλία (1,36), στην Κύπρο και στη Μάλτα (1,37). Το υψηλότερο επίπεδο γονιμότητας καταγράφεται στη Γαλλία (1,92), στη Σουηδία (1,85), στην Ιρλανδία (1,81) και στη Δανία και τη Μ. Βρετανία (1,79).

Οι νεότερες μαμάδες καταγράφονται στη Βουλγαρία (26 ετών αποκτούν κατά μέσο όρο το πρώτο τους παιδί), στη Ρουμανία (26,4 ετών), στη Λετονία (26,8 ετών), στη Σλοβακία (27 ετών), στην Πολωνία (27,2 ετών) και στη Λιθουανία (27,3 ετών).

Αντίθετα, οι γυναίκες που αποκτούν σε μεγαλύτερη ηλικία το πρώτο τους παιδί καταγράφονται στην Ιταλία (31 ετών), στην Ισπανία (30,8 ετών), στο Λουξεμβούργο (30,5 ετών) και στην Ελλάδα (30,3).

Εξάλλου, σύμφωνα με τη Eurostat, κάτω των 20 ετών κάνουν παιδί 3,7% των γυναικών στην Ελλάδα (έναντι 5% στην ΕΕ), ενώ άνω των 40 ετών κάνουν παιδί 5,3% των Ελληνίδων (έναντι 3,2% στην ΕΕ).

Το 2016 καταγράφηκαν στην ΕΕ περισσότερα από 5,1 εκατομμύρια γεννήσεις. Την ίδια χρονιά στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκαν συνολικά περίπου 92,9 χιλιάδες γεννήσεις.












Το Δημογραφικό 25χρόνια μετά την κατάθεση του πορίσματος της Διακομματικής Επιτροπής παραμένει μια ωρολογιακή βόμβα

Το Δημογραφικό 25χρόνια μετά την κατάθεση του πορίσματος της Διακομματικής Επιτροπής παραμένει μια ωρολογιακή βόμβα

Πέμπτη, 14/09/2017 - 15:00
«Ωρολογιακή βόμβα» το δημογραφικό πιστοποιεί η Διακομματική Επιτροπή της Βουλής

«Το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι μια βραδυφλεγής βόμβα στο οικονομικό, πολιτικό, πολιτισμικό και κοινωνικό πεδίο και πρέπει άμεσα να δρομολογηθούν λύσεις, πριν εκραγεί». Αυτό ήταν το κοινό συμπέρασμα της διακομματικής επιτροπής της Βουλής, που μελέτησε επί δύο χρόνια το πρόβλημα και κατέθεσε το πόρισμα της με διαπιστώσεις, επισημάνσεις και προτάσεις «για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του», τον Φεβρουάριο του 1993.

Σήμερα, η Διακομματική Κοινοβουλευτική Επιτροπή για το Δημογραφικό, συνεδρίασε για να συζητήσει και να αξιολογήσει το πόρισμα αυτό.
Κοινή διαπίστωση της; Το Δημογραφικό πρόβλημα εξακολουθεί να παραμένει «μια ωρολογιακή βόμβα».
Κοινή παραδοχή; Εικοσιπέντε χρόνια μετά την κατάθεση του πορίσματος, με τις διαπιστώσεις και τις προτάσεις της Διακομματικής Επιτροπής για συγκεκριμένες δράσεις, «το τοπίο είναι πολύ ζοφερό». Αναγκαία νομοθετικά μέτρα που δεν πάρθηκαν, πρωτοβουλίες και δράσεις που έμειναν «παγωμένες» και λύσεις που ήταν ανέφικτες ή ανεδαφικές, ήταν μεταξύ άλλων τα αίτια που οδήγησαν στη σημερινή διόγκωση του προβλήματος, όπως παραδέχτηκαν οι βουλευτές και μέλη της Επιτροπής που πήραν το λόγο.

Συμπέρασμα όλων των κομμάτων, η ανάγκη δυναμικής επαναδραστηριοποίησης της Επιτροπής, η συγκρότηση Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής και η επικαιροποίηση της έκθεσης του πορίσματος του 1993, με στόχο να δρομολογηθούν νέες λύσεις και δράσεις που θα ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες και δεν θα στηρίζονται πάνω σε ένα παρωχημένο -εκ των πραγμάτων- πλέγμα, που το κύριο βάρος έπεφτε στη γυναίκα, όπως είπε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της Σία Αντωνοπούλου.
 
«Δεν μπορούμε να περιοριστούμε στα στερεότυπα του πορίσματος του 1993. Το πλαίσιο ανάλυσης των αλλαγών στο δημογραφικό είναι ηθικοπλαστικό και δεν βοηθά να αναπτυχθεί η πολιτική. Από το 1990 και μετά κάνουμε διαπιστώσεις και προτάσεις, αλλά χωρίς υποδομή δεν γίνεται τίποτα. Χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία αντιμετώπισαν το πρόβλημα αντιμετωπίζοντας τις νέες πραγματικότητες που είχαν δημιουργηθεί», ανέφερε η κ. Αναγνωστοπούλου. Όπως είπε η ίδια θα χρειαζόταν η συγκρότηση μιας ευρωπαϊκής επιστημονικής επιτροπής, για να εξετάσει -όπως είπε- τα αίτια και τις συνέπειες στην οικονομία και στην κοινωνία, αλλά και πώς μπορεί συλλογικά να αντιμετωπιστεί ένα πρόβλημα που είναι σύνθετο, πολύπλοκο και βαθιά πολιτικό, και όχι μόνο εθνικό.

Από την πλευρά τους, όλα τα κόμματα συμφώνησαν να κάνουν τις προτάσεις τους για τα πρόσωπα που θα συγκροτήσουν την Ειδική Επιστημονική Επιτροπή η οποία θα ασχοληθεί συστηματικά με το πρόβλημα. Παράλληλα, θα κληθούν στην Επιτροπή τόσο ειδικοί επιστήμονες όσο και εκπρόσωποι του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής που έχει καταθέσει και σχετική έκθεση με δυσοίωνες προβλέψεις, προκειμένου να καταθέσουν τις απόψεις και τις προτάσεις τους.

«Αν δεν λύσουμε το δημογραφικό όλες οι ενέργειες στους τομείς των εσόδων και των οικονομικών της χώρας μπορεί να πάνε στράφι. Είναι ένας ζοφερός φαύλος κύκλος που επιζητεί άμεσα διέξοδο», σημείωσε ο βουλευτής της ΝΔ Μάξιμος Χαρακόπουλος.

«Χρειάζεται σχέδιο τόνωσης της περιφερειακής ανάπτυξης γιατί αν συνεχιστεί η κάμψη και η ενίσχυση της αστυφιλίας είναι ορατός ο κίνδυνος σε 20- 30 χρόνια να σβήσουν εντελώς χωριά» πρόσθεσε.
«Δεν διαφωνούμε με τη συγκρότηση της Επιστημονικής Επιτροπής. Δεν είμαστε όμως αισιόδοξοι ότι μόνη της μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα, γιατί οι αιτίες που δημιουργούν το πρόβλημα αναπαράγονται από το ίδιο πολιτικό σύστημα, που έχει κριτήριο του μόνο το κέρδος και όχι τις λαϊκές ανάγκες», υποστήριξε ο βουλευτής του ΚΚΕ Μανώλης Συντηχάκης.

«Εικοσιπέντε χρόνια μετά τις διαπιστώσεις και το πρόβλημα της υπογεννητικότητας παραμένει σύγχρονο. Χρειάζονται νέες και όχι παρωχημένες προτάσεις, ειδικά στη μνημονιακή περίοδο που βρίσκεται η χώρα που θα ανταποκρίνονται στα σημερινά προβλήματα», τόνισε ο βουλευτής της ΝΔ Κώστας Τσιάρας.

«Γερμανία και Γαλλία κατάφεραν να ανατρέψουν την υπογεννητικότητα. Πρέπει να πάρουμε ιδέες από χώρες που έχουν βρει λύσεις και να επικεντρώσουμε τις πολιτικές μας με οριζόντια μέτρα που θα δημιουργούν περιβάλλον ασφαλείας και θα ενθαρρύνουν τα νέα ζευγάρια να αποκτήσουν παιδιά», υπογράμμισε ο βουλευτής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Κώστας Μπαριώτας.

«Η στήριξη στην οικογένεια είναι από ανύπαρκτη έως ελλιπής. Σχεδόν τίποτα δεν έχει υλοποιηθεί από αυτά που προτάθηκαν τότε, ενώ προστέθηκαν, στα χρόνια τις κρίσης, και άλλα προβλήματα, όπως η ανεργία και η κατάρρευση των ασφαλιστικών ταμείων», επισήμανε ο βουλευτής των ΑΝΕΛ Γιώργος Λαζαρίδης.

«Η παρούσα διακομματική Επιτροπή πρέπει, με εξελιγμένα εργαλεία, να παράξει επαρκές έργο για τη γρήγορη χαρτογράφηση του προβλήματος. Το πόρισμα του 1993 μας δείχνει την κατεύθυνση που πρέπει να πάρουμε, αλλά είναι ανάγκη οι προτάσεις που θα καταθέσουμε να είναι ρεαλιστικές και άμεσα εφαρμόσιμες», ήταν η άποψη του βουλευτή της Ένωσης Κεντρώων Γιάννη Σαρίδη.

Για την ανάγκη άμεσων νομοθετικών λύσεων έκανε λόγο ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννης Στέφος, χαρακτηρίζοντας τραγική την εκτίμηση ότι το 2050 ο μισός ελληνικός πληθυσμός θα είναι πάνω από 50 χρονών.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Σταύρος Αραχωβίτης τονίζοντας ότι «πρέπει να στοχεύσουμε στην πραγματικότητα του σήμερα και να προτείνουμε ρεαλιστικές, εφαρμόσιμες λύσεις».

«Η πορεία επιδείνωσης του Δημογραφικού επηρεάστηκε από την αρνητική αύξηση της αστυφιλίας και την ερήμωση της υπαίθρου, η οποία συμβαδίζει με τη μείωση της παραγωγικότητας της χώρας», ανέφερε ο βουλευτής της ΝΔ Γιώργος Κασαπίδης, τονίζοντας παράλληλα την ανάγκη θέσπισης κινήτρων για την μετεγκατάσταση οικογενειών στην επαρχία.

Νατάσα Θωμά








ΑΠΕ
Βόμβα Δημογραφική ..η Ελλάδα "πεθαίνει" γιατί δεν... γεννάει

Βόμβα Δημογραφική ..η Ελλάδα "πεθαίνει" γιατί δεν... γεννάει

Δευτέρα, 10/10/2016 - 11:00
ΜΕΤΑΞΥ 8,3 ΕΚΑΤ. ΚΑΙ 10 ΕΚΑΤ. Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΤΟ 2050
Της Ελένης Πετροπούλου

Δυσοίωνα και απολύτως απογοητευτικά είναι τα στοιχεία για την εξέλιξη του πληθυσμού της Ελλάδας καθώς για πρώτη φορά μεταπολεμικά, μειώνεται. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι νέοι κάτοικοι που γεννιούνται στη χώρα μας ή μεταναστεύουν σε αυτή από άλλες χώρες είναι λιγότεροι από τους κατοίκους που πεθαίνουν και από αυτούς που μεταναστεύουν σε άλλες χώρες.

Ταυτόχρονα, ο πληθυσμός της χώρας εξακολουθεί να γερνά. Σύμφωνα με τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις, το 2050 ο πληθυσμός της χώρας υπολογίζεται ανάμεσα στα 10 εκατομμύρια και μόλις στα 8,3 εκατομμύρια αν επαληθευτεί το πιο απαισιόδοξο σενάριο. Η ελάττωση του πληθυσμού θα κυμανθεί από περίπου 800.000 μέχρι 2,5 εκατομμύρια άτομα.

Την ίδια ώρα, ο πληθυσμός της χώρας γερνά: η διάμεση ηλικία, που ήταν 26 έτη το 1951, και που είναι 44 έτη σήμερα, αναμένεται να αυξηθεί κατά 5-8 έτη. Ο πληθυσμός των παιδιών σχολικής ηλικίας (από 3 μέχρι 17 ετών) θα μειωθεί από 1,6 εκατομμύρια σήμερα σε 1,4 εκατομμύρια (αισιόδοξο σενάριο) έως 1 εκατομμύριο (απαισιόδοξο σενάριο) το 2050.

Δημογραφική βόμβα: Η Ελλάδα «πεθαίνει» γιατί δεν... γεννάει

Ο εν δυνάμει οικονομικά ενεργός πληθυσμός, δηλαδή όλοι οι πολίτες ηλικίας 20-69 ετών που δυνητικά θα μπορούσαν να δουλέψουν, θα μειωθεί από 7 εκατομμύρια το 2015 σε 4,8-5,5 εκατομμύρια το 2050. Και ο πραγματικός οικονομικά ενεργός πληθυσμός θα μειωθεί από 4,7 εκατομμύρια το 2015 σε 3-3,7 εκατομμύρια.

Τα παραπάνω στοιχεία προκύπτουν από νέα έρευνα της διαΝΕΟσις για το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας, κάνοντας μια σειρά από προβολές της εξέλιξης του πληθυσμού της μέχρι το 2050. Η έρευνα διεξήχθη από το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Βύρωνα Κοτζαμάνη, και καταλήγει σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα για την εξέλιξη του μεγέθους και της ηλικιακής σύστασης του πληθυσμού της χώρας.

Δημογραφική βόμβα: Η Ελλάδα «πεθαίνει» γιατί δεν... γεννάει

Σύμφωνα με την έρευνα, τρεις είναι οι παράγοντες (δημογραφικές συνιστώσες) που επηρεάζουν τη μεταβολή του πληθυσμού: οι γεννήσεις, οι θάνατοι και η μετανάστευση. Δηλαδή ο πληθυσμός εξαρτάται από δύο ισοζύγια: το φυσικό (γεννήσεις - θάνατοι) και το μεταναστευτικό (είσοδοι - έξοδοι).

Αντίθετα με ό,τι δείχνει ο συγχρονικός δείκτης γονιμότητας, από το 1935 και μέχρι το 1975, καμία ελληνική γενιά δεν αναπληρώθηκε. Από τη γενιά του 1956 και μετά ξεκίνησε μια προοδευτική μα απρόσκοπτη μείωση της γονιμότητας, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Μεταπολεμικά δεν υπήρξε «baby boom» στην Ελλάδα, όπως συνέβη σε άλλες δυτικοευρωπαϊκές χώρες. Η αύξηση του πληθυσμού στις τελευταίες δεκαετίες οφειλόταν αποκλειστικά στις κατά περιόδους μεταναστευτικές ροές και τη ραγδαία αύξηση του προσδόκιμου ζωής, το οποίο μέσα σε αυτό το διάστημα αυξήθηκε κατά 8 χρόνια για τους άντρες και κατά 10 χρόνια για τις γυναίκες. Και ήταν μια αύξηση θεαματική.

Δημογραφική βόμβα: Η Ελλάδα «πεθαίνει» γιατί δεν... γεννάει

Από το 1951 μέχρι το 2011 ο πληθυσμός της Ελλάδας αυξήθηκε από τα 7,6 εκατομμύρια στα 11,1 εκατομμύρια κατοίκους. Από το 2011, όμως, και για πρώτη φορά μεταπολεμικά, ο πληθυσμός της χώρας μας άρχισε να μειώνεται. Την 1η Ιανουαρίου 2015 ο πληθυσμός της Ελλάδας ήταν 10,9 εκατομμύρια.

Από την αρχή της περιόδου που εξετάζει η έρευνα (και για την οποία υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία), δηλαδή από το 1951, και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70, η αύξηση του πληθυσμού της χώρας οφειλόταν σχεδόν αποκλειστικά στο θετικό φυσικό ισοζύγιο, δηλαδή στο ότι υπήρχαν πολύ περισσότερες γεννήσεις από ό,τι θάνατοι. Το 1951, για παράδειγμα, είχαμε 155.422 γεννήσεις, και μόνο 57.508 θανάτους. Η μεγάλη διαφορά υπερκάλυπτε το αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο εκείνης της περιόδου, όταν περί τους 27.000 Έλληνες μετανάστευαν σε άλλες χώρες κάθε χρόνο.

Δημογραφική βόμβα: Η Ελλάδα «πεθαίνει» γιατί δεν... γεννάει

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’70, όμως, και μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80, ενώ διατηρήθηκε ο υψηλός αριθμός των γεννήσεων, αναστράφηκε και το μεταναστευτικό ισοζύγιο, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες μετανάστες επέστρεψαν στη χώρα. Τη δεκαετία του ’90 και έως το τέλος της επόμενης δεκαετίας, η αύξηση του πληθυσμού άλλαξε και πάλι χαρακτήρα.

Το φυσικό ισοζύγιο σχεδόν εκμηδενίστηκε, καθώς οι γεννήσεις μειώθηκαν πολύ, ενώ η Ελλάδα έγινε χώρα υποδοχής μεταναστών, κυρίως από τους βόρειους γείτονές της. Τη δεκαετία 1991-2001, για παράδειγμα, το φυσικό ισοζύγιο ήταν θετικό κατά μόλις 20.536 άτομα, ενώ η συνολική αύξηση του μόνιμου πληθυσμού έφτασε τα 563.298.

Δημογραφική βόμβα: Η Ελλάδα «πεθαίνει» γιατί δεν... γεννάει

Από το 2011 η Ελλάδα έχει μπει σε μια νέα φάση, πρωτοφανή μεταπολεμικά. Το φυσικό ισοζύγιο πλέον γίνεται αρνητικό (οι θάνατοι είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις), αλλά και το μεταναστευτικό ισοζύγιο, παρά την προσφυγική κρίση, είναι κι αυτό αρνητικό, καθώς πολλοί Έλληνες φεύγουν από τη χώρα αναζητώντας καλύτερη τύχη στο εξωτερικό.

Η Ελλάδα γερνά
Στα τελευταία 65 χρόνια ο πληθυσμός της αυξήθηκε κατά 46%, αλλά στο ίδιο διάστημα ο πληθυσμός των μόνιμων κατοίκων της ηλικίας άνω των 65 ετών τετραπλασιάστηκε, ενώ ο πληθυσμός των ηλικίας άνω των 85 δεκαπλασιάστηκε.

Το 1961 μόλις το 8,3% του πληθυσμού ήταν ηλικίας άνω των 65, ενώ το 26,2% ήταν ηλικίας κάτω των 14. Το 2014 η σύνθεση του πληθυσμού είναι εντελώς διαφορετική: Το 20,5% είναι άνω των 65, και μόλις το 14,7% είναι κάτω των 14. Η διάμεσος ηλικία (δηλαδή η ηλικία του ατόμου οι γηραιότεροι του οποίου είναι ίσοι σε αριθμό με τους νεότερους) ήταν 26 έτη το 1951, και είναι 44 σήμερα.

Η έρευνα της διαΝΕΟσις διαμορφώνει οκτώ διαφορετικά σενάρια της πορείας του πληθυσμού ανά πενταετία, μέχρι το 2050. Τα σενάρια προέκυψαν μετά από ανάλυση της εξέλιξης της γονιμότητας, της θνησιμότητας και των μεταναστευτικών ροών των προηγούμενων δεκαετιών στην Ελλάδα και με υποθέσεις για τις συνέπειες της κρίσης και τις γενικότερες κοινωνικο-οικονομικές εξελίξεις και τις δημογραφικές τους επιπτώσεις, κάτι που δεν συμβαίνει στις έρευνες των άλλων οργανισμών.

Και τα οκτώ σενάρια προβλέπουν ότι ο πληθυσμός της χώρας μας θα μειωθεί σημαντικά. Σε όλα τα σενάρια, δε, το μέγεθος του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας αναμένεται να μειωθεί σημαντικά ανάμεσα στο 2015 και το 2050. Η συρρίκνωση του συνολικού πληθυσμού που καταγράφεται σε όλα τα σενάρια και η συνεχιζόμενη γήρανσή του έχει άμεση επίπτωση και στον πληθυσμό της παραγωγικής-εργάσιμης ηλικίας, ο οποίος φθίνει διαρκώς (από 65% του συνόλου σήμερα, σε 55% του συνόλου το 2050). Αυτή η μείωση θα αποτυπωθεί και στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό, που θα μειωθεί κατά 1-1,5 εκατομμύριο μέχρι το 2050.

Ανω των 60 ετών 3 εκατ. Ελληνες

Στις πρώτες θέσεις κατατάσσεται η Ελλάδα σε γηράσκοντα πληθυσμό, μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ποσοστό αύξησης 21,4% έναντι μέσου όρου της Ε.Ε. 17,2%). Οι έξι πρώτες χώρες σε παγκόσμια κλίμακα που γηράσκουν ταχύτατα είναι κατά σειρά η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Ιταλία. Υπολογίζεται μάλιστα ότι στη χώρα μας το 2050 θα υπάρχουν 3 εκατομμύρια Έλληνες ηλικίας άνω των 60 ετών.

Δεδομένα από την ετήσια έκθεση της διεθνούς οργάνωσης Help Age International του 2015 για την ποιότητα της ζωής των ηλικιωμένων χαρακτηρίζει την Ελλάδα ως μια από τις χειρότερες χώρες για να ζουν οι πολίτες άνω των 60 ετών και κατατάσσει τη χώρα μας στην 79η θέση μεταξύ 96 χωρών, όσον αφορά στην κοινωνικο-οικονομική ευημερία, κάτω από τη Βενεζουέλα και τη Νότια Αφρική!

Όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας, Ιωάννης Γ. Καραϊτιανός, καθηγητής Χειρουργικής ΕΚΠΑ, συνέπεια της βαθμιαίας γήρανσης του πληθυσμού είναι η αύξηση των ποσοστών των νόσων φθοράς όπως είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, η χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, η άνοια και άλλες διαταραχές της μνήμης, η οστεοπόρωση και βέβαια η μεγάλη μάστιγα του καρκίνου. Σύμφωνα με τα στοιχεία:

  • Στη χώρα μας τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, αν και αποτελούν περίπου το 20,7% του πληθυσμού, καταναλώνουν δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό των κρατικών πόρων για την Υγεία.
  • Τα άτομα άνω των 70 ετών απασχολούν το 50% των νοσοκομειακών κλινών και ειδικότερα το 25% των κλινών για σοβαρά περιστατικά.
  • Οι υπερήλικες καλύπτουν το 25% των συνολικών ημερών νοσηλείας στα νοσοκομεία.
  • Το 70% των υπερηλίκων έχει περισσότερες της μιας συνοδούς νόσους.
  • Το 25% των υπερηλίκων παίρνει περισσότερα από πέντε φάρμακα.
Κολπική μαρμαρυγή
Η κολπική μαρμαρυγή παρατηρείται σε ποσοστό 5% στα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών και σε 10% στους υπερήλικες άνω των 80 ετών και αποτελεί το κύριο αίτιο θρομβοεμβολικών αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων.

Σακχαρώδης διαβήτης
Η επίπτωση του σακχαρώδους διαβήτη αυξάνεται ταχύτατα στην Ευρώπη και στη χώρα μας και υπολογίζεται σε 6%-9% του ελληνικού πληθυσμού. Οι οφειλόμενοι στο σακχαρώδη διαβήτη θάνατοι αγγίζουν το 1,5 εκατομμύριο ετησίως και 1 στους 20 θανάτους παγκοσμίως αποδίδεται άμεσα ή έμμεσα στον σακχαρώδη διαβήτη και τις επιπλοκές του.

Οστεοπόρωση 
Από οστεοπόρωση πάσχουν 200 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως, ενώ ένα οστεοπορωτικό κάταγμα συμβαίνει παγκοσμίως κάθε τρία δευτερόλεπτα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το ετήσιο κόστος των καταγμάτων είναι 37 δισεκατομμύρια ευρώ και αναμένεται να αυξηθεί κατά 25% μέχρι το 2025.

Ανοια
Από άνοια και άλλες διαταραχές της μνήμης πάσχουν 200.000 ασθενείς στη χώρα μας. Ο αντίστοιχος αριθμός για την Ευρώπη ανέρχεται σε 10.000.000, ενώ παγκοσμίως καταγράφονται 47.000.000 ασθενείς.

Υπολογίζεται ότι το 2020 θα πάσχουν από άνοια 60 εκατομμύρια ασθενείς και κάθε 20 χρόνια ο αριθμός τους θα διπλασιάζεται.

Καρκίνος
Οι περισσότερες μορφές καρκίνου διαγιγνώσκονται σε ηλικιωμένα άτομα: Πάνω από το 50% των κακοήθων όγκων στις ΗΠΑ και στην Ε.Ε. αφορά σε άτομα άνω των 65 ετών. Όπως αναφέρει ο καθηγητής κ. Καραϊτιανός, πάνω από το 66% των θανάτων από καρκίνο συμβαίνει σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών. Οι καρκίνοι είναι υπεύθυνοι σαν πρώτη αιτία θανάτου στο φάσμα ηλικίας μεταξύ 65 και 74 ετών και η δεύτερη αιτία θανάτου μετά τα 75 χρόνια.

Αναδημοσίευση από imerisia