Στη διεύρυνση των περιορισμών για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και διαδικτυακών παιχνιδιών προχωρά η κυβέρνηση της Νορβηγίας, ανακοινώνοντας τη Δευτέρα την πρόθεσή της να συμπεριλάβει στο νομοσχέδιο για την απαγόρευση πρόσβασης σε ανηλίκους κάτω των 16 ετών δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το TikTok, το Snapchat και το Roblox.

Το σχέδιο νόμου, που αναμένεται να κατατεθεί έως το τέλος του έτους, επανακαθορίζει το πλαίσιο εστίασης, βάζοντας στο «μικροσκόπιο» κάθε «επιβλαβή πλατφόρμα».

Τι ορίζεται ως «επιβλαβής πλατφόρμα»

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της νορβηγικής κυβέρνησης, ως επιβλαβή θεωρούνται τα δίκτυα ή οι πλατφόρμες που: «Με τον σχεδιασμό, τα χαρακτηριστικά ή το περιεχόμενό τους, θέτουν σε κίνδυνο τη συναισθηματική, γνωστική ή αναπτυξιακή υγεία των παιδιών ή την ασφάλειά τους».

Στην κατηγορία αυτή εμπίπτουν πλέον όχι μόνο τα κλασικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και πλατφόρμες παιχνιδιών που χρησιμοποιούν αλγόριθμους εθισμού.

«Υπάρχουν επί του παρόντος ορισμένες πλατφόρμες που παρουσιάζονται ως παιχνίδια, αλλά στην πραγματικότητα είναι γεμάτες με χαρακτηριστικά όπως αλγοριθμικά συστήματα συστάσεων και παράνομη διαφήμιση που στοχεύει παιδιά», δήλωσε η υπουργός Παιδιών και Οικογένειας, Λένι Βάγκσλιντ.

Πώς θα εφαρμοστεί το μέτρο

Η απαγόρευση θα ισχύει μέχρι την 1η Ιανουαρίου του έτους που το παιδί συμπληρώνει το 16ο έτος της ηλικίας του. Εναπόκειται στις ίδιες τις πλατφόρμες να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν αξιόπιστα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας.

Η κυβέρνηση μειοψηφίας των Εργατικών θα χρειαστεί την υποστήριξη άλλων κομμάτων για την υπερψήφιση του νομοσχεδίου, ωστόσο η πρωτοβουλία ευθυγραμμίζεται με την παγκόσμια τάση: η Αυστραλία έχει ήδη θεσπίσει αντίστοιχη νομοθεσία για ηλικίες κάτω των 16 ετών, ενώ και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει σταδιακούς ηλικιακούς περιορισμούς.

Η συζήτηση για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περνά σε μία νέα, κρίσιμη φάση, καθώς η Ελλάδα προωθεί τη θέσπιση κατώτατου ορίου ηλικίας τα 15 έτη, με προβλεπόμενη ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα σύνθετο ερώτημα: Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τα παιδιά από τους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου, χωρίς να περιορίσουμε αδικαιολόγητα την ενημέρωση, την επικοινωνία και την ελευθερία της έκφρασής τους;

Η υπερβολική χρήση, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και οι μηχανισμοί των πλατφορμών που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή στο διαδίκτυο εντείνουν τον προβληματισμό γονέων, εκπαιδευτικών και ειδικών. Την ίδια στιγμή, τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν για τους νέους χώρο κοινωνικοποίησης, δημιουργικότητας και ανταλλαγής ιδεών, γεγονός που καθιστά αναγκαία μία προσεκτικά σχεδιασμένη και αναλογική παρέμβαση.

Παράλληλα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόταση EU KIDS Act φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων, δίνοντας έμφαση στην επαλήθευση ηλικίας, στην ασφάλεια των ψηφιακών υπηρεσιών και στην ευθύνη των παρόχων. Ωστόσο, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη σε νομοθετική εξέλιξη και δεν αποτελεί ισχύοντα Κανονισμό.

Τι προβλέπει, λοιπόν, η ελληνική ρύθμιση; Ποιες αλλαγές αναμένονται για τα παιδιά και τις οικογένειες; Πώς θα ελέγχεται η ηλικία, ποιος θα έχει την ευθύνη εφαρμογής και ποιες εγγυήσεις θα προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα; Και, κυρίως, πώς θα αξιολογηθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα του μέτρου;

Ο ακόλουθος οδηγός ερωτήσεων και απαντήσεων επιχειρεί να αποσαφηνίσει τα βασικά σημεία της ελληνικής πρωτοβουλίας και της ευρωπαϊκής πρότασης, διαχωρίζοντας όσα προβλέπονται από όσα παραμένουν υπό συζήτηση. Στόχος είναι η ουσιαστική ενημέρωση γονέων, παιδιών και εκπαιδευτικών, σε μια εποχή όπου η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο αποτελεί όχι μόνο ζήτημα νομοθεσίας, αλλά και συλλογική ευθύνη.

Ελληνικό σχέδιο νόμου και ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act

Πρακτική ενημέρωση για γονείς, παιδιά και παρόχους υπηρεσιών. Η ελληνική πρωτοβουλία προβλέπει όριο πρόσβασης 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ευρωπαϊκή πρόταση διαμορφώνει ευρύτερο πλαίσιο προστασίας και δεν αποτελεί ακόμη ισχύοντα Κανονισμό.

1. Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου;

Θέτει ελάχιστο όριο 15 ετών για την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από επιγραμμικές πλατφόρμες. Αφορά την πρόσβαση στις καλυπτόμενες υπηρεσίες και όχι γενική απαγόρευση χρήσης του διαδικτύου ή κατοχής κινητού τηλεφώνου.

2. Πότε προβλέπεται να εφαρμοστεί;

Η προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής είναι η 1η Ιανουαρίου 2027. Μέχρι την ψήφιση και δημοσίευσή του πρόκειται για σχέδιο νόμου. Αυτή η ημερομηνία αφορά την ελληνική ρύθμιση και δεν αποτελεί ημερομηνία εφαρμογής της ευρωπαϊκής πρότασης.

3. Από ποιο έτος γέννησης και μετά αφορά τα παιδιά στην έναρξη εφαρμογής;

Την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός αφορά παιδιά γεννημένα το 2013 και μετά. Όσα γεννήθηκαν το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι έχουν συμπληρώσει το όριο των 15 ετών για τη συγκεκριμένη ρύθμιση. Αυτό δεν καταργεί άλλους κανόνες προστασίας ανηλίκων ή νόμιμους όρους κάθε υπηρεσίας.

4. Ένα παιδί που γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 πρέπει να περιμένει τα γενέθλιά του;

Όχι. Για την εφαρμογή της ελληνικής διάταξης, ως ημερομηνία γέννησης όλων των προσώπων του ίδιου ημερολογιακού έτους θεωρείται η 1η Ιανουαρίου. Συνεπώς, όλα τα παιδιά του 2012 καλύπτουν το όριο από την 1η Ιανουαρίου 2027, όλα του 2013 από την 1η Ιανουαρίου 2028 και όλα του 2014 από την 1η Ιανουαρίου 2029. Πρόκειται για ειδικό κανόνα αυτής της ρύθμισης.

5. Υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση για την παρέμβαση;

Δεν υποστηρίζουμε ότι κάθε χρήση κοινωνικών δικτύων προκαλεί πρόβλημα ψυχικής υγείας σε κάθε παιδί. Οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, την ευαλωτότητα, το περιεχόμενο και τον τρόπο χρήσης. Υπάρχουν, όμως, επιστημονικά και εμπειρικά δεδομένα για κινδύνους που δικαιολογούν προληπτική παρέμβαση.

Το συνοδευτικό ευρωπαϊκό υλικό οργανώνει τους κινδύνους γύρω από την υπερβολική χρήση που εκτοπίζει ύπνο και άλλες δραστηριότητες, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και τις επιβλαβείς διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις. Ο σχεδιασμός των πλατφορμών μπορεί να ενισχύει αυτούς τους κινδύνους.

Στη συγκριτική έρευνα EU Kids Online 2026, σε 28.465 παιδιά ηλικίας 10-16 ετών από 19 ευρωπαϊκές χώρες, μόνο το 48% δηλώνει ότι αισθάνεται ασφαλές online. Στην έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του Φεβρουαρίου 2025, σε 2.500 μαθητές ηλικίας 10-18 ετών, ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου δηλώνει υπερβολική χρήση. Πρόκειται για αυτοαναφορές, όχι για κλινική διάγνωση εθισμού.

Η τεκμηρίωση κινδύνων δεν ισοδυναμεί με απόδειξη ότι το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο θα λύσει από μόνο του το πρόβλημα. Η αποτελεσματικότητά του πρέπει να αξιολογείται στην πράξη.

6. Έχει προηγηθεί επιστημονική επεξεργασία ή η νομοθέτηση είναι πρόωρη;

Δεν ξεκινάμε από μηδενική βάση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε το Special Panel on Child Online Safety, με περισσότερους από 60 ειδικούς από πεδία όπως η υγεία, η παιδοψυχολογία και παιδοψυχιατρική, η πληροφορική και οι κοινωνικές επιστήμες. Συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι νέων, γονέων και οργανώσεων για τα δικαιώματα του παιδιού, ενώ οι συμπρόεδροι συναντήθηκαν και με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων.

Η ευρωπαϊκή πρόταση συνοδεύεται από αναλυτικό έγγραφο εργασίας για τις επιπτώσεις της και αξιοποιεί προηγούμενες εκτιμήσεις επιπτώσεων, επιστημονικές μελέτες και στοιχεία από την εφαρμογή της DSA. Η ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης αξιοποιεί, μεταξύ άλλων, δεδομένα του ΠΟΥ, του ΟΟΣΑ, της έρευνας HBSC, του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου και της εθνικής στρατηγικής προστασίας ανηλίκων.

Η επιστημονική αβεβαιότητα για επιμέρους επιπτώσεις επιβάλλει αναλογικά μέτρα, παρακολούθηση και επανεξέταση με βάση νεότερα δεδομένα. Δεν δικαιολογεί ούτε αδράνεια ούτε βεβαιότητες για αποτελέσματα που δεν έχουν ακόμη μετρηθεί.

7. Ποιες πλατφόρμες αφορά;

Το κριτήριο είναι η παροχή υπηρεσίας κοινωνικής δικτύωσης, όχι μόνο η εμπορική ονομασία. Ενδεικτικά παραδείγματα τέτοιων υπηρεσιών είναι το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn. Το σχέδιο δεν περιέχει κλειστό ονομαστικό κατάλογο. Για υπηρεσίες με μικτές λειτουργίες, ο ακριβής υπαγόμενος και ο τρόπος εφαρμογής χρειάζονται αποσαφήνιση από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές όταν οριστικοποιηθεί το κανονιστικό πλαίσιο.

8. Μπορεί ο γονέας να επιτρέψει πρόσβαση πριν από τα 15 στην ελληνική ρύθμιση;

Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει εξαίρεση του ηλικιακού ορίου με γονική συναίνεση ούτε ειδικό περιορισμένο λογαριασμό για τις ηλικίες 13 έως 15.

9. Τι γίνεται αν το παιδί ήδη έχει λογαριασμό;

Η ηλικιακή απαγόρευση δεν προβλέπει εξαίρεση επειδή ο λογαριασμός δημιουργήθηκε πριν από την έναρξη εφαρμογής. Η πρόσβαση θα πρέπει να συμμορφώνεται με το νέο όριο.

10. Πώς θα ελέγχεται η ηλικία;

Για την εφαρμογή του ορίου χρειάζονται κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές λύσεις επαλήθευσης ηλικίας, με ελαχιστοποίηση των δεδομένων και σεβασμό στην ιδιωτική ζωή. Η απλή δήλωση μιας ημερομηνίας γέννησης δεν αρκεί ως αξιόπιστος έλεγχος. Η επιλογή και η λειτουργία των μηχανισμών πρέπει να συμμορφώνονται με το ενωσιακό πλαίσιο. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη λειτουργική εφαρμογή ταυτοποίησης της ηλικίας που καλύπτει όλες τις προδιαγραφές που έχει θέσει η ΕΕ.

11. Η επαλήθευση ηλικίας σημαίνει υποχρεωτική ταυτοποίηση όλων ή υποχρεωτικό Kids Wallet;

Όχι. Το ελληνικό σχέδιο δεν θεσπίζει γενικευμένη ταυτοποίηση όλων των χρηστών ούτε επιβάλλει συγκεκριμένη εφαρμογή. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται στο συνοδευτικό πλαίσιο ως ενδεδειγμένα παραδείγματα, ενώ μπορούν να αξιοποιούνται και ισοδύναμες λύσεις συμβατές με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.

Η επαλήθευση ηλικίας διαφέρει από την αποκάλυψη ταυτότητας στην πλατφόρμα. Η αναγκαία πληροφορία είναι εάν ο χρήστης πληροί το σχετικό ηλικιακό όριο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα χρειάζεται έλεγχος ταυτότητας για ενήλικους χρήστες. Σημαίνει ότι ο έλεγχος δεν πρέπει να μετατρέπεται σε γενικευμένη ταυτοποίηση ή παρακολούθηση.

12. Θα πρέπει να δώσω την ταυτότητά μου στην πλατφόρμα και τι σημαίνει απόδειξη μηδενικής γνώσης;

Δεν θεσπίζεται γενική υποχρέωση αποστολής εγγράφου ταυτότητας στην πλατφόρμα. Ένα διακριτικό ηλικίας μπορεί να επιβεβαιώνει ότι καλύπτεται το όριο χωρίς να μεταφέρει όνομα, ακριβή ημερομηνία γέννησης ή αριθμό ταυτότητας.

Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει διασφάλιση ηλικίας με τεχνολογία απόδειξης μηδενικής γνώσης, γνωστή ως zero-knowledge proof. Με απλά λόγια, αποδεικνύεται η ηλικιακή προϋπόθεση χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητα.

Η διαδικασία δεν πρέπει να επιτρέπει ταυτοποίηση, εντοπισμό, παρακολούθηση ή κατάρτιση προφίλ. Πρόκειται για συγκεκριμένη πρόβλεψη της ευρωπαϊκής πρότασης.

13. Υπάρχει κίνδυνος αποκλεισμού οικογενειών ή μεταφοράς μεγαλύτερου βάρους στους γονείς;

Αυτός ο κίνδυνος πρέπει να αντιμετωπίζεται από τον σχεδιασμό. Η δυνατότητα διαφορετικών λύσεων επαλήθευσης επιτρέπει να αποφεύγεται η εξάρτηση από μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή συσκευή. Χρειάζονται, όμως, στην πράξη προσβάσιμες επιλογές και σαφείς οδηγίες για οικογένειες με περιορισμένη ψηφιακή πρόσβαση ή δεξιότητες.

Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει προσβάσιμα μέσα απόδειξης γονικής μέριμνας και εναλλακτικές διαδικασίες όταν δεν είναι διαθέσιμα τα συνήθη έγγραφα. Διευκρινίζει, επίσης, ότι τα γονικά εργαλεία συμπληρώνουν την ευθύνη των παρόχων και ότι η συμμόρφωση δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από τη διαθεσιμότητα ή την ψηφιακή εξοικείωση του γονέα.

Το Kids Wallet και το parco.gov.gr μπορούν να υποστηρίζουν τις οικογένειες με εργαλεία και πρακτική καθοδήγηση. Η ευθύνη προστασίας, όμως, δεν μπορεί να μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στους γονείς.

14. Η επαλήθευση ηλικίας δημιουργεί νέους κινδύνους κυβερνοασφάλειας και προσωπικών δεδομένων;

Μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους εάν σχεδιαστεί ή εφαρμοστεί ανεπαρκώς. Γι' αυτό απαιτούνται υψηλή ασφάλεια, ελαχιστοποίηση δεδομένων, περιορισμός σκοπού και προστασία της ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό. Η προστασία των παιδιών δεν δικαιολογεί περιττή συλλογή εγγράφων ταυτότητας ή χρήση των στοιχείων ηλικίας για διαφήμιση και κατάρτιση προφίλ.

Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει για τους σχετικούς ελέγχους ηλικιακής πρόσβασης πιστοποιημένες ευρωπαϊκές λύσεις από ανεξάρτητους τρίτους, με υψηλή ακρίβεια, αξιοπιστία, ασφάλεια και μη παρεμβατικότητα. Η απόδειξη μηδενικής γνώσης περιορίζει την πληροφορία που αποκαλύπτεται στην πλατφόρμα.

Ούτε η πιστοποίηση ούτε μία τεχνολογία εξαλείφουν κάθε κίνδυνο. Απαιτούνται ασφαλής υλοποίηση, έλεγχοι και αντιμετώπιση περιστατικών, με σεβασμό στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία των Δεδομένων (ΓΚΠΔ). Στόχος είναι η αξιόπιστη ένδειξη ηλικίας με τη μικρότερη δυνατή επεξεργασία δεδομένων.

15. Αν τα παιδιά μπορούν να παρακάμψουν τον έλεγχο με VPN ή να μετακινηθούν αλλού, έχει νόημα το μέτρο;

Κανένα τεχνικό σύστημα δεν είναι πλήρως απρόσβλητο από παράκαμψη. Η χρήση ψευδούς ηλικίας, ξένου λογαριασμού ή VPN δεν αναιρεί τον κανόνα, αλλά δημιουργεί δυσκολίες που πρέπει να αντιμετωπίζονται. Η επαλήθευση πριν από τη δημιουργία λογαριασμού μπορεί να ενισχύσει την τήρηση του ορίου, χωρίς να εγγυάται απόλυτη αποτελεσματικότητα.

Η πρόταση EU KIDS Act απαγορεύει πρακτικές των παρόχων που υπονομεύουν ή παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις τους. Γι' αυτό χρειάζονται κοινές ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές, συνεργασία με τις πλατφόρμες και αποτελεσματική επιβολή. Πρέπει επίσης να παρακολουθείται αν τα παιδιά μετακινούνται σε υπηρεσίες με μικρότερες εγγυήσεις προστασίας.

16. Προβλέπονται πρόστιμα σε παιδιά ή γονείς;

Οι συγκεκριμένες ελληνικές διατάξεις δεν θεσπίζουν νέο πρόστιμο ή ποινή για παιδιά και γονείς. Η εποπτεία και η επιβολή αφορούν τους παρόχους μέσα από το υφιστάμενο πλαίσιο της DSA και του ν. 5099/2024. Ο γονικός ρόλος παραμένει σημαντικός, αλλά δεν υποκαθιστά την ευθύνη της πλατφόρμας.

17. Ποιος ελέγχει τις πλατφόρμες και πού υποβάλλεται καταγγελία;

Το ελληνικό σχέδιο εντάσσεται στον ν. 5099/2024, τον εφαρμοστικό νόμο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστής ως DSA. Για παρόχους εγκατεστημένους στην Ελλάδα, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εποπτεύουν την εφαρμογή του ηλικιακού ορίου, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.

Η ΕΕΤΤ είναι ο Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών. Για πάροχο εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος, η καταγγελία μπορεί να υποβληθεί στην Ελλάδα και να διαβιβαστεί από την ΕΕΤΤ στον αρμόδιο Συντονιστή του κράτους εγκατάστασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τις αρμοδιότητες που προβλέπει η DSA για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, με κατανομή ευθύνης ανάλογα με την υποχρέωση και τη διαδικασία που έχει κινηθεί.

Καταγγελία για παράβαση της DSA μπορεί να υποβληθεί μέσω της σχετικής φόρμας της ΕΕΤΤ. Είναι χρήσιμο να περιλαμβάνει την υπηρεσία, το περιστατικό, ημερομηνίες και αποδεικτικά στοιχεία. Δεν δημιουργείται νέος εποπτικός φορέας ή νέο αυτοτελές σύστημα προστίμων.

18. Πρέπει οι γονείς να κάνουν κάποια ενέργεια από τώρα;

Δεν προβλέπεται γενική υποχρέωση εγγραφής όλων των οικογενειών σε συγκεκριμένη εφαρμογή. Μπορούν ήδη να ελέγξουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και γονικού ελέγχου, να συζητήσουν με το παιδί το νέο όριο και να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις και τις ενημερώσεις των πλατφορμών. Για ενημέρωση σχετικά με τον γονικό έλεγχο μπορούν να αξιοποιούν το parco.gov.gr.

19. Τι αλλάζει για παιδιά από 15 έως 17 ετών;

Δεν εμπίπτουν στην ελληνική ηλικιακή απαγόρευση, εφόσον καλύπτουν το όριο με τον ειδικό τρόπο υπολογισμού της διάταξης. Παραμένουν όμως ανήλικοι και δικαιούνται τις προστασίες του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η συμπλήρωση του ορίου δεν σημαίνει απεριόριστη χρήση ούτε απαλλαγή των παρόχων από τις υποχρεώσεις προστασίας τους.

20. Το όριο των 15 περιορίζει δυσανάλογα την ενημέρωση και την έκφραση των παιδιών;

Η πρόσβαση στην πληροφορία, η έκφραση και η κοινωνική συμμετοχή των παιδιών είναι δικαιώματα που πρέπει να συνεκτιμώνται. Τα ψηφιακά περιβάλλοντα προσφέρουν επίσης μάθηση, δημιουργικότητα και υποστήριξη. Η ρύθμιση αφορά συγκεκριμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης πριν από τα 15, χωρίς να θεσπίζει γενική απαγόρευση του διαδικτύου ή της τεχνολογίας.

Επιδιώκει να περιορίσει την πρώιμη έκθεση σε κινδύνους που συνδέονται με προβληματική χρήση, διαταραχή ύπνου, επιβλαβές περιεχόμενο και ανεπιθύμητες επαφές. Η ευρωπαϊκή πρόταση αντιμετωπίζει και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά σχεδιασμού, όπως την ατέρμονη κύλιση και τα συστήματα συστάσεων που επιδιώκουν παρατεταμένη εμπλοκή.

Η αναλογικότητα χρειάζεται να τεκμηριώνεται ως προς το πεδίο, την εφαρμογή και τις συνέπειες του μέτρου. Η προστασία πρέπει να συνδυάζεται με προσβάσιμες ασφαλείς δυνατότητες ενημέρωσης, επικοινωνίας και έκφρασης.

21. Γιατί δεν αρκούν ο ψηφιακός γραμματισμός και τα γονικά εργαλεία;

Η εκπαίδευση και η ρύθμιση λειτουργούν συμπληρωματικά. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν να αξιολογούν περιεχόμενο, να αναγνωρίζουν κινδύνους και να ζητούν βοήθεια. Οι γονείς χρειάζονται ενημέρωση και εύχρηστα εργαλεία. Αυτά, όμως, δεν μπορούν να αντισταθμίσουν μόνα τους τους σχεδιασμούς που ενισχύουν την προβληματική χρήση.

Η ελληνική παρέμβαση εντάσσεται στην ευρύτερη εθνική στρατηγική προστασίας ανηλίκων, με ψηφιακή παιδεία και υποστήριξη οικογενειών. Η ευρωπαϊκή πρόταση συνδυάζει ηλικιακούς κανόνες με ασφαλή σχεδιασμό, διασφάλιση ηλικίας, γονικά εργαλεία και επιβολή. Οι πάροχοι οφείλουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις υπηρεσίες που σχεδιάζουν και διαθέτουν. Τα γονικά εργαλεία λειτουργούν συμπληρωματικά.

22. Η ελληνική ρύθμιση είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο;

Η ελληνική πρωτοβουλία αξιοποιεί τον ν. 5099/2024 και τις αρμόδιες αρχές και διαδικασίες συνεργασίας της DSA. Δεν δημιουργεί παράλληλο αυτοτελές εθνικό σύστημα εποπτείας. Σύμφωνα με την ενημέρωση για τη νομοθετική πρωτοβουλία, το σχέδιο κοινοποιήθηκε και συζητήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας.

Η ευρωπαϊκή πρόταση κινείται προς ηλικιακά όρια, ουσιαστική επαλήθευση και αυξημένη ευθύνη παρόχων. Αυτό δείχνει κοινή κατεύθυνση πολιτικής, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του οριστική κρίση νομιμότητας κάθε εθνικής διάταξης. Η συμβατότητα κρίνεται βάσει του ισχύοντος ενωσιακού δικαίου, ενώ η τελική σχέση των δύο πλαισίων θα εξαρτηθεί και από το περιεχόμενο του ευρωπαϊκού Κανονισμού που θα εγκριθεί.

23. Πώς διαφέρει το EU KIDS Act από την ελληνική ρύθμιση;

Η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται στην πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα. Η ευρωπαϊκή πρόταση, που είναι ακόμη υπό διαμόρφωση και έγκριση, περιλαμβάνει επιπλέον υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως ψηφιακούς συντρόφους ΤΝ και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς. Προβλέπει διαφορετικές υποχρεώσεις ανά υπηρεσία και ευρύτερους κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού. Δεν επιβάλλει τον ίδιο ηλικιακό αποκλεισμό σε κάθε ψηφιακή υπηρεσία.

24. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά από 13 έως κάτω των 15;

Ο πάροχος μπορεί να προσφέρει ειδικό περιορισμένο λογαριασμό, τον οποίο δημιουργεί γονέας ή κηδεμόνας. Τα γονικά εργαλεία είναι υποχρεωτικά ενεργά, ο γονέας μπορεί να θέτει ημερήσιο όριο που δεν υπερβαίνει τη μία ώρα και να προεγκρίνει νέες επαφές ή να περιορίζει τον αριθμό τους. Ο πάροχος επαληθεύει την ηλικία και τη γονική ιδιότητα. Δεν πρόκειται για πλήρη αυτόνομο λογαριασμό. Η νομοθεσία αυτή ακόμη δεν έχει ψηφιστεί.

25. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά κάτω των 13;

Δεν επιτρέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού. Προβλέπει στενή εξαίρεση για περιορισμένη πρόσβαση μέσω λογαριασμού γονέα σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες βίντεο, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και γονικό έλεγχο. Δεν πρόκειται για γενική άδεια χρήσης του κανονικού λογαριασμού ενός ενηλίκου.

26. Ποιος φέρει την ευθύνη και ποιες κυρώσεις προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία;

Πρωτίστως ο πάροχος. Οι πολύ μεγάλες πλατφόρμες υποβάλλουν σχέδιο συμμόρφωσης και αναθέτουν ανεξάρτητο έλεγχο με δική τους δαπάνη. Η επιβολή αξιοποιεί τη DSA και, για τα σχετικά συστήματα ΤΝ, τον AI Act. Προβλέπονται κυρώσεις που, κατά το εφαρμοστέο καθεστώς, μπορούν να φθάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών. Δεν πρόκειται για πρόστιμο που επιβάλλεται αυτομάτως για κάθε περιστατικό.

27. Είναι ήδη νόμος το EU KIDS Act και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027;

Όχι. Είναι πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού που απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι τελικές διατάξεις, οι ημερομηνίες εφαρμογής και η σχέση με τις εθνικές ρυθμίσεις θα προκύψουν από τη νομοθετική διαδικασία. Η 1η Ιανουαρίου 2027 αφορά την προβλεπόμενη έναρξη της ελληνικής ρύθμισης.

28. Πώς θα κριθεί αν το μέτρο πετυχαίνει;

Η επιτυχία δεν μετριέται μόνο στον αριθμό λογαριασμών που αποκλείονται αλλά στην κατανόηση από τους γονείς, τα παιδιά και τις εταιρίες τεχνολογίας ότι η προστασία των ανηλίκων από επιβλαβές περιεχόμενο αποτελεί πλέον εθνική προτεραιότητα που επιβάλλει τη λήψη ειδικών μέτρων. Χρειάζεται να εξετάζονται η πραγματική τήρηση του ορίου, η προβληματική χρήση, ο ύπνος και η ευημερία των παιδιών, οι αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί, τα σφάλματα επαλήθευσης και η μετακίνηση σε λιγότερο ασφαλείς υπηρεσίες.

Η εθνική εφαρμογή θα βρίσκεται υπό συστηματική αξιολόγηση από την κυβέρνηση, με επιστημονική συνδρομή και συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών. Τα αποτελέσματα και τα νεότερα δεδομένα θα καθοδηγούν διορθώσεις και προσαρμογές.

Ο νέος προσωπικός βοηθός της Meta, ο Muse, έχει γίνει Viral και ακούγεται σαν ένα τέλειο εργαλείο. Το κατεβάζεις και αυτό σου οργανώνει τα πάντα. Τράπεζες, μηνύματα, δεδομένα υγείας, εργασίες. Τα πάντα όλα.

Όταν λέμε τα πάντα όλα, εννοούμε τα πάντα όλα.

Καθώς το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης κερδίζει έδαφος ανάμεσα στους χρήστες, τα δεδομένα που προέρχονται από το εσωτερικό της εφαρμογής αποκαλύπτουν πώς οργανώνει και παρουσιάζει τις πληροφορίες σε αυτούς που το προτιμούν.

Τα δεδομένα αυτά αποκαλύπτουν ότι ο Muse όχι απλώς θυμάται τι του λες. Αλλά έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να σχηματίζει ένα ολοκληρωμένο προφίλ για τις προσωπικές σου σχέσεις και τους ανθρώπους της ζωής σου.

Αρκετοί ερευνητές άντλησαν εσωτερικά αρχεία και δημοσιοποίησαν τις οδηγίες λειτουργίας του AI agent, προσφέροντας μια εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάστηκε το σύστημα και για το πώς συμπεριφέρεται. Η Meta υποστηρίζει ότι εξαρχής είχε σκοπό να είναι προσβάσιμα αυτά τα αρχεία, στο πλαίσιο της διαφάνειας. Τα αρχεία πράγματι αποκαλύπτουν πώς ανταποκρίνεται ο Muse σε προτροπές και ερωτήματα, για παράδειγμα σχετικά με ιδιαίτερα πολιτικοποιημένα ή ευαίσθητα θέματα.

Ξέρει εσένα, την οικογένειά σου, τους φίλους σου. Γενικά, τα πάντα

Ο ανεξάρτητος ερευνητής ασφάλειας και προστασίας της τεχνητής νοημοσύνης Κάραν Τζόσι κατάφερε να εξαγάγει ένα μεγάλο σύνολο οδηγιών και εντολών συστήματος του Muse, χρησιμοποιώντας την κανονική διεπαφή συνομιλίας για να ζητήσει ουσιαστικά από τον ίδιο τον Muse να αντιγράψει και να κοινοποιήσει τα αρχεία λογισμικού του.

Μετά, μοιράστηκε με το WIRED αυτά τα ευρήματα.

Σε μια από τις οδηγίες, φαίνεται να προβλέπεται η δυνατότητά να δημιουργεί «μια σελίδα για κάθε άνθρωπο στη ζωή του χρήστη».

Αύμφωνα με τις οδηγίες, η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται κάθε ώρα και περιλαμβάνει τη συγκέντρωση δεδομένων για μέλη της οικογένειας, συντρόφους, φίλους, συναδέλφους, «συνεργάτες» και άτομα που ο χρήστης «ακολουθεί».

Η γενική ιδέα είναι ότι ο Muse μπορεί να χρησιμοποιεί τη «μνήμη» του -δηλαδή δομημένα αρχεία κειμένου- για να συγκεντρώνει πληροφορίες σχετικά με τις σχέσεις και τους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή σου.

Στη συνέχεια, μπορεί να κάνει προτάσεις, όπως να σου δώσει συμβουλές για το πώς να βελτιώσεις μια συγκεκριμένη σχέση ή, για παράδειγμα, να σου προτείνει πού να πας για πρωινό με έναν φίλο που λατρεύει τον καφέ.

«Προσπαθούν να σε γνωρίσουν όπως θα σε γνώριζε ένας φίλος»

Δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο για chatbots τεχνητής νοημοσύνης να συγκρατούν πληροφορίες για τις κοινωνικές σχέσεις των χρηστών, οι οποίο συχνά στρέφονται στο ChatGPT για συμβουλές.

Μιλώντας για τη Meta, ωστόσο, δεν μπορούμε παρά να θυμηθούμε το παρελθόν της, αλλά και την τεράστια πρόσβασή της σε δεδομένα ανθρώπων -αφού μιλάμε για μια από τις πιο δημοφιλείς εταιρείες social media.

«Αυτό που κατάλαβα από όλες αυτές τις προτροπές, τις πληροφορίες σχετικά με τις λειτουργίες του συστήματος και τα υπόλοιπα δεδομένα που τροφοδοτούν τον Muse είναι ότι θέλουν να κατανοήσουν τις σχέσεις που έχεις με πραγματικούς ανθρώπους», λέει ο Τζόσι. «Προσπαθούν να σε γνωρίσουν όπως θα σε γνώριζε ένας φίλος, κάτι που, ειλικρινά, είναι αρκετά ανατριχιαστικό».

«Πού ζουν, με τι ασχολούνται, ποια θέματα επανέρχονται συχνά»

Σύμφωνα με την τεκμηρίωση του Muse, μια τέτοια σελίδα μπορεί αρχικά να περιέχει ελάχιστες πληροφορίες και να εμπλουτίζεται σταδιακά. Ενδέχεται να περιλαμβάνει ενότητες όπως «Γεγονότα», «Ιστορικό», «Η σχέση», «Κοινά στοιχεία», «Ανοιχτά θέματα» και «Ενίσχυση της σχέσης».

Οι οδηγίες της Meta αναφέρουν ότι ο Muse πρέπει να χρησιμοποιεί μόνο τα «στοιχεία» που έχει στη διάθεσή του και ότι η επινόηση πληροφοριών είναι χειρότερη από το να αφήνει μια σελίδα κενή.

«Πού ζουν, με τι ασχολούνται, ποια θέματα επανέρχονται συχνά -όπως η μετακόμιση σε διαμέρισμα ή ο κοινός στόχος αποταμίευσης», αναφέρουν οι οδηγίες. Προσθέτουν ότι το μοντέλο μπορεί επίσης να καταγράφει «ημερομηνίες που έχουν σημασία», όπως γενέθλια ή επετείους.

Το ιστορικό ενός ανθρώπου θα μπορούσε να περιλαμβάνει πληροφορίες για γεγονότα του παρελθόντος, όπως «το ταξίδι τον Μάρτιο, τον καβγά που επιλύθηκε ή το σημαντικό γεγονός της προηγούμενης εβδομάδας».

Οι οδηγίες εστιάζουν επίσης στην καταγραφή λεπτομερειών για τις σχέσεις, όπως «πόσο στενή είναι η σχέση, σε τι βασίζεται, πώς συμπεριφέρονται μεταξύ τους οι άνθρωποι και τι φαίνεται να χρειάζεται αυτή τη στιγμή».

Η ενότητα «Ενίσχυση της σχέσης» προτείνει τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να βελτιωθεί μια σχέση. Σε αυτούς περιλαμβάνονται «ένας λόγος για να τηλεφωνήσεις, μια ημερομηνία που αξίζει να θυμάσαι, κάτι που είπε ο άλλος και στο οποίο αξίζει να επανέλθεις ή ένας ουσιαστικός τρόπος να του συμπαρασταθείς».

Μπορούν να συμπεράνουν πράγματα για εμάς

«Δίνουμε στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης πολύ περισσότερες πληροφορίες για εμάς απ’ όσες λαμβάνουμε εμείς από εκείνα», λέει η Καρίσα Βέλιζ, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Δεοντολογίας της Τεχνητής Νοημοσύνης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

«Δεν πρόκειται μόνο για όσα τους λέμε ρητά, αλλά και για όσα μπορούν να συμπεράνουν για εμάς -σωστά ή λανθασμένα, με διαφορετικούς λόγους ανησυχίας σε κάθε περίπτωση- καθώς και για όσα μπορούν να συνδυάσουν από άλλες πηγές δεδομένων», προσθέτει.

Ο Muse έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε κάθε χρήστης να διαθέτει τη δική του αποκλειστική εικονική μηχανή, στην οποία αποθηκεύονται τα δεδομένα και το πλαίσιο πληροφοριών που τον αφορούν.

Αυτή η εικονική μηχανή δεν είναι προσβάσιμη από άλλους AI agents, ενώ οι χρήστες μπορούν ανά πάσα στιγμή να διαγράψουν τις αποθηκευμένες μνήμες ή να αποσυνδέσουν εξωτερικές υπηρεσίες.

Η Meta αναφέρει επίσης ότι ο Muse έχει σχεδιαστεί ώστε να ζητά την επιβεβαίωση του χρήστη πριν ολοκληρώσει ενέργειες όπως η αποστολή ενός email ή η πραγματοποίηση μιας αγοράς. Διαθέτει, ακόμη, αρχείο καταγραφής ελέγχου, στο οποίο οι χρήστες μπορούν να βλέπουν όλες τις ενέργειες του agent, καθώς και τις μελλοντικές του προθέσεις.

Από πού αντλεί τα στοιχεία

«Για να είναι πραγματικά χρήσιμος ένας AI agent και να σε βοηθά να πετυχαίνεις τους στόχους σου, χρειάζεται να έχει πληροφορίες για εσένα και για τους ανθρώπους με τους οποίους αλληλεπιδράς», δήλωσε στο WIRED ο Ντάνιελ Ρόμπερτσ, εκπρόσωπος της Meta.

«Sυγκεντρώνει αυτές τις πληροφορίες από δημόσια διαθέσιμα στοιχεία και από όσα έχεις επιλέξει να μοιραστείς μαζί του. Έτσι, μπορεί να θυμάται ότι το άτομο που σου έστειλε ένα τιμολόγιο είναι στην πραγματικότητα ο υδραυλικός που είχες προσλάβει παλαιότερα για εργασίες στο μπάνιο σου ή ποια λουλούδια είχε πει ο/η σύζυγός σου ότι του/της αρέσουν περισσότερο», συμπλήρωσε.

Η Μιράντα Μπόγκεν, διευθύντρια του Εργαστηρίου Διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Κέντρο για τη Δημοκρατία και την Τεχνολογία, λέει ότι ο Muse φαίνεται να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις προσωπικές σχέσεις και στις επαφές των χρηστών σε σύγκριση με τα συστήματα ανταγωνιστών.

Γενικά, αυτά τα εργαλεία προσφέρουν σε κάποιο βαθμό διαφάνεια και δυνατότητες επεξεργασίας των δεδομένων, και ο Muse διαθέτει επίσης τέτοιες δυνατότητες. Ωστόσο, η ίδια επισημαίνει ότι οι AI agents και οι ψηφιακοί βοηθοί ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να μοιράζονται προληπτικά περισσότερα δεδομένα μαζί τους, αντί να δίνουν έμφαση στον περιορισμό των πληροφοριών που συλλέγονται.

«Αυτά τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης ενθαρρύνουν ενεργά τους χρήστες να συνδέσουν ολόκληρη τη ζωή τους σε αυτά -τα email τους, τα ημερολόγιά τους, τα χρηματοπιστωτικά τους ιδρύματα, τα πάντα- ώστε να μπορούν να τους εξυπηρετούν αποτελεσματικά», λέει η Bogen.

«Πρόκειται για δραματικά μεγαλύτερο όγκο πληροφοριών από εκείνον που ενδεχομένως θα είχαν δώσει διαφορετικά οι άνθρωποι σε ορισμένες από αυτές τις εταιρείες. Το εύρος της πρόσβασης που διαθέτουν αυτά τα εργαλεία στις πληροφορίες θα οδηγήσει σε εκθετική αύξηση όσων γνωρίζουν για τους χρήστες».

Είναι social medium που μοιάζει με το Twitter, λειτουργεί σε έναν βαθμό όπως το Twitter και μόλις τέθηκε σε λειτουργία.

Τι είναι;

(Ντραμς αγωνίας)… Είναι το Τwitter. Το Twitter το 2o θα λέγαμε.

Κι αν νομίζατε ότι το χαρακτηριστικό πουλάκι πέθανε και το μαθαίνετε τώρα από εμάς, μισό να πιάσουμε συναίσθημα:

Ακούσατε, ακούσατε! Aψηφώντας τη δικαστική προσφυγή που έχει καταθέσει η εταιρεία X του Eλον Μασκ, ένας παλιός γνώριμος της εφαρμογής φέρνει πίσω το πουλί. Το Twitter. Το πουλί του Twitter τέλος πάντων.

Συγκεκριμένα, η νεοφυής εταιρεία Operation Bluebird, με έδρα τη Βιρτζίνια, η οποία ιδρύθηκε, μεταξύ άλλων, από τον Στίβεν Κόουτς –πρώην γενικό νομικό σύμβουλο και μέλος του διοικητικού συμβουλίου του αρχικού Twitter– έθεσε σε λειτουργία αυτή την εβδομάδα την πλατφόρμα Twitter.now.

Ο Κόουτς προέβη στη σχετική ανακοίνωση μέσω του LinkedIn, αναφέροντας: «Ξεπεράστε το X σας. Το πουλί επέστρεψε».

Στο μήνυμά του κατέστησε επίσης σαφές ότι το Twitter.now «δεν αποτελεί προσπάθεια αναδημιουργίας της παλιάς πλατφόρμας», αλλά μια υπηρεσία που επιτρέπει στους χρήστες να αποφασίζουν ποιες κατηγορίες περιεχομένου θα εμφανίζονται στη ροή τους, με βάση την αρχή «ελευθερία του λόγου, όχι ελευθερία της εξάπλωσης».

Η πρωτοβουλία για την επαναφορά του Twitter σε κάποια μορφή, σύμφωνα με τον Κόουτς, ακολούθησε την εξαγορά, τη μετονομασία και τον επανασχεδιασμό της δημοφιλούς πλατφόρμας μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε X από τον Ίλον Μασκ.

«Υπήρχε ένας χώρος όπου ολόκληρος ο κόσμος συγκεντρωνόταν για να συζητήσει. Ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο τον εξαγόρασε και τον κατέστρεψε. Είμαστε μια μικρή ομάδα που διεκδικεί πίσω το Twitter, αναδομημένο πάνω στην εμπιστοσύνη», αναφέρεται στην αρχική σελίδα του ιστότοπου.

Η εκστρατεία ξεκίνησε όταν η Operation Bluebird κατέθεσε αίτηση στο Γραφείο Ευρεσιτεχνιών και Εμπορικών Σημάτων των ΗΠΑ τον Δεκέμβριο του 2025, ζητώντας την ακύρωση των εμπορικών σημάτων «Twitter» και «tweet» που κατείχε η X.

Η εταιρεία υποστήριξε ότι η X είχε παραιτηθεί από τα εμπορικά σήματα αφότου αφαίρεσε την επωνυμία του Twitter και την αντικατέστησε με το X, ενώ παράλληλα υπέβαλε αίτηση για την κατοχύρωση του δικού της εμπορικού σήματος Twitter.

Στη συνέχεια, η νεοφυής εταιρεία μηνύθηκε από την X του Μασκ με σκοπό να εμποδιστεί η έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας, ενώ η Operation Bluebird κατηγορήθηκε για παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Η νεοφυής εταιρεία ισχυρίστηκε με επιτυχία σε Περιφερειακό Δικαστήριο των ΗΠΑ ότι η X είχε εγκαταλείψει τα εμπορικά σήματα όπως «Twitter» και «Tweet», με τον δικαστή Κολμ Κόνελι να εκδίδει μια προκαταρκτική απόφαση που υποδεικνύει ότι η X ενδέχεται να έχει παραιτηθεί από τις αξιώσεις πνευματικής ιδιοκτησίας, προσφέροντας στην Operation Bluebird την ευκαιρία να προχωρήσει με τα σχέδιά της.

Ενισχύεται ο αγώνας κατά του Μασκ

Το νέο Twitter βρίσκεται επί του παρόντος σε στάδιο πρόωρης πρόσβασης, προσφέροντας τη δυνατότητα εγγραφής ως «ιδρυτικά μέλη» έναντι 20 δολαρίων (17 ευρώ) για τη συνδρομή στην ανάπτυξη και τη δοκιμή της πλατφόρμας, καθώς και για την έγκαιρη εξασφάλιση δημοφιλών ονομάτων χρήστη.

Η αρχική σελίδα της πλατφόρμας καθιστά σαφές ότι η έναρξη λειτουργίας αποτελεί άμεση απάντηση στις αλλαγές που πραγματοποίησε ο Ίλον Μασκ στο αρχικό Twitter, ενώ τα μέλη ενθαρρύνονται επίσης να καταβάλουν 40 δολάρια (34 ευρώ) για να συμμετάσχουν στον «αγώνα». Tη δικαστική διαμάχη της εταιρείας απέναντι στην X.

Ο ιστότοπος την περιγράφει ως μια μάχη «Δαυίδ εναντίον Γολιάθ», όπου μια μικρή ομάδα αναμετράται με τον «πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο», καθώς η νεοφυής εταιρεία υπερασπίζεται το δικαίωμά της να ξεκινήσει και να λειτουργήσει την υπηρεσία. Η X υποστηρίζει ότι εκατομμύρια χρήστες εξακολουθούν να χρησιμοποιούν την παλιά διεύθυνση URL του Twitter για να πρόσβασουν στο X και συνεχίζουν να αναφέρονται στις δημοσιεύσεις της πλατφόρμας ως «Tweets».

Κομβικό στοιχείο για τη νέα πλατφόρμα αποτελεί η διαφάνεια και η αξιοπιστία. Η εταιρεία εισάγει μια λειτουργία που επιτρέπει στους χρήστες να ρυθμίζουν το βαθμό στον οποίο θα εμφανίζεται στη ροή τους περιεχόμενο και πηγές «υψηλής» ή «χαμηλής» εμπιστοσύνης.

Ο τρόπος με τον οποίο καθορίζεται η εμπιστοσύνη δεν έχει αποκαλυφθεί, ωστόσο ο ιστότοπος αναφέρει ότι η λειτουργία θα βασίζεται στο «Σύνταγμα του Birdhouse και τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Κοινότητας».

Η εταιρεία δηλώνει επίσης ότι στοχεύει στην απαγόρευση του παράνομου περιεχομένου, της παιδικής εκμετάλλευσης, των απειλών βίας, της παρενόχλησης, της απάτης και άλλων επιβλαβών συμπεριφορών, με τις πολιτικές να εξελίσσονται καθώς η πλατφόρμα αναπτύσσεται.

Αυτό έρχεται ως απάντηση σε ευρείες αιτιάσεις ότι η X απέτυχε να διατηρήσει τις αρχικές αξίες της πλατφόρμας, με πολλούς δυσαρεστημένους χρήστες ‘οι οποίοι υπολογίζονται σε 33 εκατομμύρια παγκοσμίως’ να επιλέγουν εναλλακτικές λύσεις τις οποίες θεωρούν πιο αξιόπιστες ή χρήσιμες.

Το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας απέρριψε την Παρασκευή το νομοσχέδιο που προέβλεπε την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους ανηλίκους. Η απόφαση αυτή καταφέρει ένα ισχυρό πλήγμα στον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο.

Το Συνταγματικό Συμβούλιο, το οποίο εξετάζει τη συνταγματικότητα της γαλλικής νομοθεσίας, αποφάνθηκε ότι οι περιορισμοί του νομοσχεδίου παραβιάζουν δυσανάλογα το δικαίωμα των ανηλίκων στην ελευθερία της έκφρασης και της επικοινωνίας. Παράλληλα, το δικαστήριο σημείωσε ότι το νομοσχέδιο απέτυχε να εισαγάγει επαρκείς ασφαλιστικές δικλείδες για την προστασία της ιδιωτικότητας.

Η προσπάθεια για την επιβολή της πρώτης απαγόρευσης social media στην Ευρώπη -που στόχευε στην απαγόρευση της πρόσβασης σε όσους βρίσκονται στη Γαλλία και είναι κάτω των 15 ετών- αποτελούσε εμβληματική πολιτική της δεύτερης και τελευταίας θητείας του Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος σκόπευε να προωθήσει τους νέους αυτούς περιορισμούς στην κορυφή της ατζέντας της ΕΕ, ενόψει της αναμενόμενης ανακοίνωσης παρόμοιων πανευρωπαϊκών μέτρων από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Σεπτέμβριο.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε αργά το βράδυ της Παρασκευής, η γαλλική προεδρία ανέφερε ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να εγκαταλείψει το νομοσχέδιο. Παράλληλα, έθεσε ως νέο χρονικό ορίζοντα την άνοιξη του 2027, περίοδο που συμπίπτει με την ολοκλήρωση της θητείας του Μακρόν.

Στην ίδια ανακοίνωση προστίθεται ότι ο Μακρόν «έδωσε εντολή στον Πρωθυπουργό να εργαστεί, το ταχύτερο δυνατό, για τη σύνταξη ενός νομικά στέρεου σχεδίου που θα λαμβάνει υπόψη» την απόφαση του δικαστηρίου. Η ετυμηγορία άφησε ήδη να εννοηθεί τι θα καθιστούσε τον ηλικιακό περιορισμό συμβατό με τα θεμελιώδη δικαιώματα: η παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στους γονείς.

«Δεν μπορείτε απλώς να επιβάλλετε μια γενική απαγόρευση»

Ο Πίτερ Κράντοκ, ανώτερος δικηγόρος με έδρα τις Βρυξέλλες που συμβουλεύει εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δήλωσε ότι η απόφαση του γαλλικού δικαστηρίου ενδέχεται να έχει ευρύτερες επιπτώσεις.

«Αυτό που λένε ουσιαστικά είναι: 'Ακούστε, κυβέρνηση, αν θέλετε να πετύχει αυτό το μέτρο, δεν μπορείτε να εργάζεστε στη βάση μιας γενικής απαγόρευσης. Πρέπει να υπάρχουν περιορισμοί'», ανέφερε ο Κράντοκ, εταίρος στην εταιρεία Keller & Heckman. «Πρέπει να υπάρχουν τρόποι ώστε να μπορεί κάποιος να πει: 'Στη δική μου περίπτωση, ο γιος μου ή η κόρη μου έχει έναν βαθμό ωριμότητας και είναι σε θέση να κάνει σωστή χρήση'».

Το κυβερνητικό νομοσχέδιο είχε υπερψηφιστεί από τη γαλλική Βουλή μετά από μακρές διαβουλεύσεις νωρίτερα αυτό το καλοκαίρι. Προοριζόταν να εισαγάγει τους πρώτους ηλικιακούς περιορισμούς στα social media στην Ευρώπη, με την Ελλάδα και τη Δανία να σχεδιάζουν να ακολουθήσουν το παράδειγμά της, όπως γράφει και το POLITICO.

Ωστόσο, το Άρθρο 1 του γαλλικού νομοσχεδίου το μετέτρεπε ουσιαστικά σε μια οριζόντια απαγόρευση, χωρίς να διαχωρίζει επαρκώς τους κινδύνους της κάθε πλατφόρμας ή τα διαφορετικά επίπεδα ευαλωτότητας των ίδιων των ανηλίκων, όπως τόνισε το δικαστήριο. Η απαγόρευση θα ίσχυε ακόμα και για διαδικτυακές πλατφόρμες για τις οποίες δεν έχει αποδειχθεί ότι εγκυμονούν κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των ανηλίκων.

Ο Κράντοκ προειδοποιεί ότι η απόφαση του δικαστηρίου ενδέχεται να μην αποτελεί θετικό οιωνό για άλλες εθνικές απαγορεύσεις ή περιορισμούς που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς η ετυμηγορία βασίστηκε στα θεμελιώδη δικαιώματα, τα οποία είναι εναρμονισμένα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Το σκεπτικό της απόφασης είναι εξίσου σχετικό σε διεθνές επίπεδο και σε ολόκληρη την ΕΕ, διότι αυτή η θεμελιώδης ελευθερία δεν αποτελεί ιδιαιτερότητα μόνο της Γαλλίας», κατέληξε.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΕΝΕΓΟΣ

Τη Μεγάλη Πέμπτη, 9 Απριλίου, με κοινή συνέντευξη τύπου οι υπουργοί Άδωνις Γεωργιάδης (Υγείας), Δημήτρης Παπαστεργίου (Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης) και Άκης Σκέρτσος (Επικρατείας), ανακοίνωσαν την πρόθεση για νέο πλαίσιο ρυθμίσεων σχετικά με την πρόσβαση των ανήλικων στα social media. Επισημοποιώντας τη βούληση της κυβέρνησης να απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους ανήλικους κάτω των 15 ετών, δίνοντας μάλιστα και κάποιες πρώτες πληροφορίες για την εφαρμογή της (χρήση του εργαλείου Kids Wallet που ήδη λειτουργεί ως φρένο στην αγορά αλκοόλ και καπνικών προϊόντων.)

Πρόκειται, έτσι κι αλλιώς, για ένα από τα πιο καυτά ντιμπέιτ της εποχής που απασχολεί τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο με την αφετηρία να γίνεται από την Αυστραλία που ήταν η πρώτη που νομοθέτησε κι εφάρμοσε την απαγόρευση από τον Δεκέμβριο του 2025 (βάζοντας το όριο στα 16).

Στη συνέντευξη τύπου των υπουργών εκτός από κάποιες ενδιαφέρουσες ατάκες («εδώ πρέπει να πολεμήσουμε λίγο τον καπιταλισμό», είπε ο Άδωνις Γεωργιάδης, εννοώντας τις ευθύνες που έχουν και οι πανίσχυρες πλατφόρμες του big tech), τέθηκε κι ένα χρονοδιάγραμμα: το νομοσχέδιο θα ψηφιζόταν το καλοκαίρι που διανύουμε και θα εφαρμοζόταν από 1/1/2027.

Μάλιστα, η απαγόρευση τους τελευταίους μήνες έχει αποτελέσει και κεντρικό κομμάτι των τοποθετήσεων του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, τόσο στις συνεντεύξεις του όσο και στην εβδομαδιαία κυριακάτικη ενημέρωση. Κι αυτό, παρά την ανοιχτή επιστολή που έστειλαν στον Πρωθυπουργό 25 ελληνικές και διεθνείς οργανώσεις ζητώντας άμεση απόσυρση του σχεδίου νόμου, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο παραβιάζει θεμελιώδη ατομικά δικαιώματα και ενθαρρύνει τον ψηφιακό αποκλεισμό.

Το καλοκαίρι ήρθε, η κοινή γνώμη με εμπρηστικές επιθέσεις, συλλήψεις και την παγκόσμια γεωπολιτική αναταραχή να μονοπωλούν την επικαιρότητα, μάλλον ξέχασε την απαγόρευση. 

Η κυβέρνηση όμως τήρησε τη δέσμευσή της. Έφερε το σχέδιο νόμου όπως είχε υποσχεθεί. Είναι αναρτημένο από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στο Open Gov από τις 7 Ιουλίου, ενσωματωμένο στα «Μέτρα για την προστασία από στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069 – Νέο πλαίσιο για τη συμμόρφωση της Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις – Λοιπές διατάξεις». Προς διαβούλευση, η οποία λήγει την προσεχή Δευτέρα 20 Ιουλίου στις 9 το πρωί. 

Όμως γιατί ένα τόσο σημαντικό νομοσχέδιο, για ένα ζήτημα που διχάζει σε παγκόσμιο επίπεδο, μοιάζει να κατατίθεται, σχεδόν κρυμμένο, «στα γρήγορα», σίγουρα χωρίς να γίνεται η απαραίτητη επιστημονική συζήτηση; Τι πιο σύνηθες θα μπορούσε να πει κανείς, η ελλιπής (ή ανύπαρκτη) διαβούλευση είναι πάγια κοινοβουλευτική πρακτική στη χώρα μας. Ίσως, όμως, το θέμα της πρόσβασης των ανήλικων στα σόσιαλ μίντια θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με μια πιο «οριζόντια» συναινετική λογική, αφού δεν ανήκει σε μια σκληρή ιδεολογική ατζέντα. Ή μήπως ανήκει;

 

iStock

 

Κάτω από τη γενική ομπρέλα «απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης σε ανήλικους», στα επιμέρους άρθρα 75-78 διαβάζουμε  ότι η απαγόρευση θα εφαρμοστεί σε «όσους έχουν συμπληρώσει το δέκατο πέμπτο (15ο) έτος της ηλικίας τους». Ως αρμόδιες αρχές για την επίβλεψη ορίζονται το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ενώ προβλέπεται η αναμόρφωση σύνθεσης της Επιτροπής Προστασίας Ψυχικής Υγείας των Ανήλικων Καταναλωτών. 

Το θέμα της πρόσβασης των ανηλίκων στα σόσιαλ είναι πολυδιάστατο. Ακόμα ακόμα και όσον αφορά το ποια μέσα κοινωνικής δικτύωσης συμπεριλαμβάνονται στην απαγόρευση π.χ. το YouTube θεωρείται «εκπαιδευτικό» μέσο ή όχι; Στην Αυστραλία που πρωτοεφαρμοστηκε το μέτρο, οι πρώτοι μήνες δεν είναι ενθαρρυντικοί, καθώς οι έφηβοι (σε ποσοστό που κάποια ρεπορτάζ ανεβάζουν και σε 2/3) είτε έχουν βρει τρόπο να ξεπερνούν τις φραγές, είτε «ξεφεύγουν» από το ελλειμματικό σύστημα επαλήθευσης της ηλικίας. Στη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία, ο νόμος έχει ψηφιστεί αλλά ακόμα δεν έχει ξεκαθαριστεί πώς θα εφαρμοστεί, ενώ στην Ισπανία ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε τον Φεβρουάριο την πρόθεση να προχωρήσει σε απαγόρευση με όριο τα 16 έτη χωρίς όμως ακόμα να έχει γίνει νόμος του κράτους καθώς συζητούνται οι δικλείδες υλοποίησης.

Γιατί, λοιπόν, τόση και τέτοια βιασύνη από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης που, σύμφωνα με πηγές, θέλει να ψηφίσει τον νόμο πριν κλείσει η Βουλή για τον Αύγουστο; 

Πόσο σοβαρά λήφθησαν οι προειδοποιήσεις των 25 οργανώσεων (ανάμεσά τους το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η Διεθνής Αμνηστία, η ΕΠΑΨΥ – Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας, η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας και η Homo Digitalis) ότι η απαγόρευση θα οδηγήσει σε δημιουργία πυλών ελέγχου που διαβρώνουν την ανωνυμία του διαδικτύου (αφού η επαλήθευση ηλικίας αφορά το σύνολο των χρηστών, όχι μόνο τους ανήλικους), προσβάλλουν την ιδιωτικότητα, δημιουργούν συνθήκες ψηφιακής απομόνωσης και, το σημαντικότερο, αποδυναμώνουν την πίεση προς τις πλατφόρμες ώστε να αναλάβουν επιτέλους την ευθύνη του περιεχομένου που φιλοξενούν; 

Πόσο τεκμηριωμένο και διαφανές είναι ένα νομοσχέδιο που δε λαμβάνει σοβαρά υπόψη του ούτε τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ούτε την επιστημονική κοινότητα που έχει ήδη καταγγείλει την έλλειψη επαρκούς διαβούλευσης; 

Τόσο στην Ελλάδα, όσο και στις υπόλοιπες χώρες, στη συζήτηση έχουν εισφερθεί κι εναλλακτικές προσεγγίσεις που στοχεύουν στον ασφαλή σχεδιασμό και στην αποτροπή των εθιστικών μηχανισμών κατά την εμπειρία πλοήγησης παρά στην οριζόντια απαγόρευση. Έχουν εξεταστεί άραγε τέτοιες πρακτικές στην εφαρμογή του μέτρου στη χώρα μας;

Η οριζόντια απαγόρευση και τα μέτρα διαδικτυακής επιτήρησης δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα λύσουν το (υπαρκτό) ζήτημα ασφαλούς πρόσβασης των ανήλικων στο διαδίκτυο γενικά, στα σόσιαλ μίντια ειδικότερα. Κάθε απαγόρευση, όμως, είναι «πολιτικό προϊόν» εύκολο κι έτοιμο να επικοινωνηθεί σε ανασφαλή κοινά λειτουργώντας ως επίδειξη πυγμής κι επέκτασης του δόγματος «Νόμος και Τάξη» ακόμα και στο ίντερνετ. 

Κι αυτό το τελευταίο μοιάζει ακριβώς να περιγράφει την στρατηγική της κυβέρνησης και το κλίμα του δημόσιου διαλόγου τις τελευταίες ημέρες, με τα σενάρια για εκλογές το φθινόπωρο να φουντώνουν κάθε μέρα και περισσότερο…

Πηγή: news247.gr

Η Meta βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων αντιδράσεων μετά την κυκλοφορία του νέου εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης Muse Image, το οποίο επιτρέπει στους χρήστες να δημιουργούν εικόνες χρησιμοποιώντας φωτογραφίες από δημόσια προφίλ του Instagram, χωρίς ο κάτοχος του εκάστοτε λογαριασμού να ενημερώνεται.

Η λειτουργία είναι διαθέσιμη μέσω του Meta AI, του Instagram και του WhatsApp, ενώ σύντομα θα επεκταθεί και στο Facebook και το Messenger. Οι χρήστες μπορούν να πληκτρολογήσουν μια οδηγία και να κάνουν αναφορά (@mention) σε οποιοδήποτε δημόσιο προφίλ στο Instagram, ώστε το σύστημα να χρησιμοποιήσει τις δημόσιες φωτογραφίες του συγκεκριμένου λογαριασμού ως βάση για τη δημιουργία νέων εικόνων με τεχνητή νοημοσύνη.

Η δυνατότητα αυτή έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικότητας, καθώς οι κάτοχοι των λογαριασμών δεν λαμβάνουν ειδοποίηση όταν χρησιμοποιείται η εικόνα τους και η λειτουργία ενεργοποιείται αυτόματα για τα δημόσια προφίλ, εκτός αν ο χρήστης επιλέξει να εξαιρεθεί.

Ο Ντόναλντ Κάμπελ, διευθυντής υπεράσπισης δικαιωμάτων της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Foxglove, χαρακτήρισε τη νέα λειτουργία «προφανή συνταγή για καταστροφή», υποστηρίζοντας ότι αυξάνει τον κίνδυνο κατάχρησης εικόνων και παραπλανητικού περιεχομένου.

Η Meta από την πλευρά της υποστηρίζει ότι οι χρήστες διατηρούν τον έλεγχο του περιεχομένου τους και μπορούν να απενεργοποιήσουν τη συγκεκριμένη δυνατότητα από τις ρυθμίσεις του Instagram, χωρίς να χρειάζεται να μετατρέψουν τον λογαριασμό τους σε ιδιωτικό. Ωστόσο, διευκρινίζει ότι τυχόν εικόνες που έχουν ήδη δημιουργηθεί δεν διαγράφονται αυτόματα μετά την εξαίρεση του χρήστη από τη λειτουργία.

Για να απενεργοποιήσει κάποιος τη χρήση του περιεχομένου του, θα πρέπει να μεταβεί στις Ρυθμίσεις του Instagram και στην ενότητα Sharing and reuse (Κοινοποίηση και επαναχρησιμοποίηση), όπου υπάρχουν δύο ξεχωριστές επιλογές ενεργοποίησης/απενεργοποίησης για τις δημοσιεύσεις και τα Reels. Η Meta επισημαίνει ότι η λειτουργία εφαρμόζεται μόνο σε δημόσιους λογαριασμούς.

Εκτός Tiktok, Snapchat, Instagram και Facebook, θα βρεθούν τα παιδιά που γεννήθηκαν από το 2012 και μετά, έπειτα από την απαγόρευση πρόσβασης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Σύμφωνα με την εξειδίκευση των μέτρων το νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνει τις πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων.

Το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων παρουσιάστηκε από τον υπουργό Υγείας, Άδωνη Γεωργιάδη, τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου και τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο.

Επαλήθευση ηλικίας και εργαλεία ελέγχου

Σε ό,τι αφορά την επαλήθευση ηλικίας, υπογραμμίστηκε ότι τα εργαλεία αυτά είναι συμβατά με το άρθρο 28 της DSA, που αφορά την προστασία των ανηλίκων.

Οι μηχανισμοί επαλήθευσης, όπως αναφέρθηκε, λειτουργούν ως ενδεικτικά εργαλεία και δεν επιβάλλονται ως αποκλειστική τεχνολογική λύση, διασφαλίζοντας την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας.

Επιπλέον, πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, όπως:

– η χρήση αξιόπιστων και ακριβών τεχνικών επαλήθευσης

– η αποτελεσματική λειτουργία σε πραγματικές συνθήκες

– η δυσκολία παράκαμψης

– η προσβασιμότητα για όλους τους χρήστες

– η μη παραβίαση των δικαιωμάτων των χρηστών

– η αποφυγή χρήσης προσωπικών δεδομένων που δεν είναι απολύτως απαραίτητα

Αναφέρθηκε επίσης η προοπτική διασύνδεσης των μηχανισμών αυτών με το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι (EUDI Wallet).

Νωρίτερα σήμερα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ανακοίνωσε την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου του 2027. Η ρύθμιση θα έρθει μέσα στο καλοκαίρι του 2026 και θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους.

ΣΤΑΘΗΣ ΓΚΟΤΣΗΣ

Προ ημερών το Documento αποκάλυψε το έγγραφο με τις χουντικής έμπνευσης προβλέψεις παρακολούθησης των υπαλλήλων του υπουργείου Πολιτισμού (ΥΠΠΟ) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το οποίο έστειλε σε όλες τις υπηρεσίες και τους υπαλλήλους ο υπηρεσιακός γραμματέας του ΥΠΠΟ Δημήτριος Μήλιος στις 29 Οκτωβρίου. 

«Το Υπουργείο Πολιτισμού παρέχει κατευθύνσεις στους υπαλλήλους αναφορικά με την αποδεκτή συμπεριφορά τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», έγγραφε σε κάποιο σημείο του το 75σέλιδο κείμενο με τίτλο «Γενική Πολιτική Ασφάλειας Πληροφοριών του Υπουργείου Πολιτισμού». Και συνέχιζε: «Η διαδικτυακή παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρακολουθείται συστηματικά, ώστε να εντοπίζεται και να αντιμετωπίζεται εγκαίρως δημοσιευμένο υλικό που θα μπορούσε να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο Υπουργείο Πολιτισμού. […] Οι υπάλληλοι οφείλουν να συμμορφώνονται με τις πολιτικές του Υπουργείου Πολιτισμού κατά τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ιδιωτική τους ζωή, καθώς δύναται να θεωρηθεί ότι – έστω και ατύπως – εκπροσωπούν δημοσίως το Υπουργείο Πολιτισμού. Οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι ιδιωτικές δραστηριότητές τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αντιτίθενται στις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της συνεργασίας τους με το Υπουργείο και διαχωρίζουν σαφώς την ιδιωτική παρουσία τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από την επίσημη εκπροσώπηση του Οργανισμού».

Μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος και τις γενικευμένες αντιδράσεις που σημειώθηκαν, το ΥΠΠΟ «μάζεψε» άρον άρον το έγγραφο και αναδιατύπωσε το επίμαχο σημείο ως εξής: «Το Υπουργείο Πολιτισμού παρέχει κατευθύνσεις στους υπαλλήλους του αναφορικά με την αποδεκτή συμπεριφορά τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όταν αυτή συναρτάται με υπηρεσιακούς και μόνο σκοπούς. […] Η διαδικτυακή παρουσία του Υπουργείου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρακολουθείται, ώστε να εντοπίζεται και να αντιμετωπίζεται εγκαίρως δημοσιευμένο υλικό που θα μπορούσε να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο Υπουργείο Πολιτισμού». Η τελευταία, μάλιστα, παράγραφος απαλείφθηκε εντελώς! 

Σφοδρές αντιδράσεις των εργαζομένων

Είχε προηγηθεί αρχικά σφοδρή ανακοίνωση της Ενωτικής Αγωνιστικής Κίνησης εργαζομένων στο ΥΠΠΟ με τίτλο «Υπάρχουν πολλοί μιμητές του Ερντογάν στο Υπουργείο Πολιτισμού;», που, αφού συνοψίζε την άθλια κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα πληροφοριακά και ψηφιακά συστήματα εργασίας του ΥΠΠΟ, μεταξύ άλλων ανέφερε: «Σε αυτό το Υπουργείο, ο Υπηρεσιακός Γραμματέας εξέδωσε Απόφαση με την οποία “εγκρίνει” την “Πολιτική Ασφάλειας” του Υπουργείου Πολιτισμού. Το εγχειρίδιο αφορά μόνο την “κυβερνοασφάλεια” – την ασφάλεια της εργασίας των υπαλλήλων στα μπουντρούμια της Μπουμπουλίνας, με τους φοριαμούς να κλείνουν τους διαδρόμους, δεν την έχει σκεφτεί ο Υπηρεσιακός Γραμματέας. Η κυβερνοασφάλεια τον μάρανε»! Και επιπλέον: «Καταρχάς να ενημερώσουμε τον συντάκτη του εγγράφου ότι δεν έχουμε “συνεργασία με το Υπουργείο”, έχουμε υπαλληλική σχέση με το Υπουργείο – και μάλιστα πιο μακροχρόνια από αυτήν της όποιας πολιτικής ηγεσίας. Η υπαλληλική σχέση διέπεται από συγκεκριμένους νόμους και διατάξεις, που δεν “αλλάζουν” κατά το δοκούν με αποφάσεις του Υπηρεσιακού Γραμματέα», απαριθμώντας τις σχετικές με το θέμα νομοθετικές προβλέψεις. 

Σε αυστηρούς τόνους ήταν και η αντίδραση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ), κάνοντας λόγο για «ανεπίτρεπτη παρέμβαση στην ιδιωτική ζωή και στην ελευθερία έκφρασης […] για μια αδιανόητη απόφαση ελέγχου της ιδιωτικής ζωής και της ελευθερίας έκφρασης των υπαλλήλων, που θυμίζει μαύρες εποχές στη σύγχρονη ιστορία της χώρας» και ζητώντας την άμεση απαλοιφή των επίμαχων σημείων από την απόφαση, επικαλούμενος το Σύνταγμα και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Αντιδράσεις από τα κόμματα

Το θέμα πήρε γρήγορα και πολιτικές διαστάσεις με το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής να επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη οδηγία «υπερβαίνει τον σκοπό και τα όρια του Πλαισίου, δεν έχει καμία σχέση με κυβερνοασφάλεια και παραβιάζει ευθέως το Σύνταγμα, τον GDPR και το βασικό σώμα προστασίας των δικαιωμάτων των δημοσίων υπαλλήλων».

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος με ανακοίνωση του Τμήματος Πολιτισμού έκανε λόγο για «ευθύ πλήγμα που στρέφεται κατά της δημοκρατίας, της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών, της ακώλυτης διατύπωσης γνώμης και ασφαλώς ανασύρει στην μνήμη κάθε δημοκράτη πολίτη σκοτεινές στιγμές από την νεότερη ιστορία της χώρας». 

Επιπλέον, με πρωτοβουλία της βουλευτή Επικρατείας Πόπης Τσαπανίδου, της βουλευτή Κοζάνης Καλλιόπης Βέττα και του βουλευτή Δράμας Θεόφιλου Ξανθόπουλου, κατατέθηκε ερώτηση και αίτηση κατάθεσης εγγράφων (ΑΚΕ) προς την υπουργό Πολιτισμού, καθώς και προς τους Υπουργούς Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σχετικά με τις καταγγελλόμενες πρακτικές παρακολούθησης της διαδικτυακής παρουσίας των υπαλλήλων του υπουργείου Πολιτισμού. Οι βουλευτές σημείωναν πως «εγείρονται σοβαρά ζητήματα θεσμικού χαρακτήρα που αφορούν τα όρια της διοικητικής καθοδήγησης, την προστασία της ιδιωτικής ζωής και την κατοχύρωση της ελευθερίας της έκφρασης των δημοσίων υπαλλήλων», υπογραμμίζοντας «ότι η ελευθερία της έκφρασης είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα και δεν μπορεί να περιορίζεται με κανονιστικές διατάξεις που υπερβαίνουν το πλαίσιο των νόμιμων υπηρεσιακών υποχρεώσεων». 

Τέλος, για αντισυνταγματικό Μεσαίωνα που πλανάται πάνω από τη χώρα εδώ και καιρό έκανε λόγο σε ανακοίνωσή της η βουλευτής της Νέας Αριστεράς, Σία Αναγνωστοπούλου, σημειώνοντας πως «η αδιανόητη εντολή που εξέδωσε το Υπ. Πολιτισμού δείχνει πως η επιστροφή μας σε γκρίζες ζώνες της σύγχρονης ιστορίας όλο και βαθαίνει». 

Πηγή: documentonews.gr

Η ρυθμιστική αρχή του κινεζικού Διαδικτύου της Κίνας ανακοίνωσε την Δευτέρα ότι ξεκινά δίμηνη εκστρατεία κατά των αναρτήσεων στα social media που υποκινούν βία ή αισθήματα εχθρότητας στην κοινωνία. Στο στόχαστρο μπαίνουν ακόμα και τα πεσιμιστικά σχόλια για την επιβράδυνση της οικονομίας.

Το Πεκίνο απαιτεί από τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να ελέγχουν αυστηρά το περιεχόμενο ώστε να αποφεύγουν οτιδήποτε θεωρείται υπερβολικά ανατρεπτικό, χυδαίο, πορνογραφικό ή γενικά επιβλαβές.

Σε ανακοίνωσή της, η Διοίκηση Κυβερνοχώρου της Κίνας (CAC) απαρίθμησε μια σειρά από προβλήματα, όπως η διάδοση φημών σχετικά με «την οικονομία, τα οικονομικά, την κοινωνική προστασία και τις δημόσιες πολιτικές», ή ακόμα και «η κακόβουλη ερμηνεία κοινωνικών γεγονότων, η υπερβολική παρουσίαση ατυχών καταστάσεων και η εκμετάλλευσή τους για την προώθηση μιας αρνητικής άποψης για τη ζωή, μιας απογοήτευσης».

Η εξέλιξη έρχεται την ώρα που μερικοί νέοι κινέζοι ασπάζονται τα διαδικτυακά σλόγκαν «μείνε ξαπλωμένος» και «αφέσου να σαπίσεις», απορρίπτοντας την κινεζική κουλτούρα της σκληρής εργασίας και δίνοντας προτεραιότητα στην ψυχική ηρεμία.

Η νέα εκστρατεία διαδικτυακή λογοκρισίας έχει στόχο την «ενίσχυση ενός πιο πολιτισμένου και ορθολογικού διαδικτυακού περιβάλλοντος» ανέφερε η CAC.

Η ανακοίνωση έρχεται μετά τις κυρώσεις που επέβαλε η αρχή τον Σεπτέμβριο σε τρεις πλατφόρμες που κατηγορούνται είχαν παραμελήσει τις υποχρεώσεις διαχείρισης περιεχομένου τους.

Το Σάββατο, η CAC ανακοίνωσε ότι θα λάβει «πειθαρχικά και τιμωρητικά μέτρα» εναντίον της πλατφόρμας microblogging Weibo και της πλατφόρμας βίντεο Kuaishou, κατηγορώντας τες ότι προωθούν ειδήσεις διασημοτήτων και «ανεπιθύμητο» περιεχόμενο.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου, η ρυθμιστική αρχή έλαβε παρόμοια μέτρα εναντίον της Xiaohongshu, μιας πλατφόρμας τύπου Instagram.

Η φύση των κυρώσεων εναντίον των τριών πλατφορμών δεν προσδιορίστηκε.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ / Reuters / AFP