ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΝΤΖΟΥ

Για την πρόεδρο του Μεξικού, Κλάουντια Σέινμπαουμ, η στρατιωτική επιχείρηση της Κυριακής –με τη συνδρομή των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών– για τη σύλληψη του ηγέτη του καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, του περιβόητου «Ελ Μέντσο», ήταν μια επιτυχία που η ίδια και η χώρα της χρειάζονταν επιτακτικά. Μπορεί ο θάνατος του Μέντσο από πυρά στρατιωτών να πυροδότησε ένα κύμα βίας –με προσωρινό απολογισμό 74 νεκρούς– προκαλώντας τεράστιες ανησυχίες για το επόμενο διάστημα, αλλά η επιχείρηση συμβολίζει την αποφασιστικότητα της προέδρου να αντιμετωπίσει (ακόμη και με τη χρήση βίας) το οργανωμένο έγκλημα.

Συγχρόνως αποτελεί μια ηχηρή απάντηση στον Ντόναλντ Τραμπ, που έχει δηλώσει πως «τα καρτέλ κυβερνούν το Μεξικό» και πιέζει ασφυκτικά τη χώρα για «αποτελεσματικότητα κατά των ναρκοτρομοκρατών» (έχοντας κηρύξει το CJNG και άλλα μεξικανικά καρτέλ τρομοκρατικές οργανώσεις), απειλώντας ακόμη και με στρατιωτική επέμβαση. Ομως απάντηση στις ψευδείς κατηγορίες του αποτελεί το γεγονός ότι στους 17 μήνες της θητείας της Σέινμπαουμ έχει εκδώσει στις ΗΠΑ περισσότερες από 90 ηγετικές φυσιογνωμίες διαφόρων καρτέλ που κρατούνταν σε φυλακές της χώρας.

Πολλαπλασιασμός

Ωστόσο δεκάδες καρτέλ, μεγάλα και μικρά, απλώνονται σαν γάγγραινα στο Μεξικό. Η τακτική του αποκεφαλισμού των ηγετών τους αποτελεί τον κανόνα της μεξικανικής πολιτικής εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες, όταν ο πρόεδρος Φελίπε Καλντερόν κήρυξε τον διαβόητο «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», που ώς το 2019 είχε στοιχίσει τη ζωή σε 275.000 ανθρώπους. Στην πραγματικότητα σήμερα στα βασικά καρτέλ του Μεξικού εκλείπουν πια οι μεγάλοι αρχηγοί που έφτασαν να εμπνεύσουν ακόμη και την παραδοσιακή κουλτούρα παρουσιάζοντάς τους σαν ένα είδος λαϊκών ηρώων, «συμμοριτών». Αλλά αυτό δεν οδήγησε στη μείωση της βίας, στην εξάρθρωση των συμμοριών ή στον περιορισμό της δράσης τους.

Εκβιασμοί, απαγωγές, εξαφανίσεις και δολοφονίες έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ αυτά τα 20 χρόνια και μετά το 2018 οι δολοφονίες κάθε χρόνο ξεπερνούν τις 30.000 με μοναδική εξαίρεση το 2025. Αντίστοιχα ο αποκεφαλισμός των μεγάλων εγκληματικών οργανώσεων είχε συνέπεια απλά την αναδιάρθρωση των καρτέλ και των ομάδων-δορυφόρων τους, τον κατακερματισμό τους σε μικρότερες «φράξιες» και την εμφάνιση μεγάλου αριθμού νέων ομάδων, «πιο ανεξέλεγκτων και απρόβλεπτων, που διψούν να πάρουν ένα οποιοδήποτε κομμάτι της πίτας», όπως σημείωνε έκθεση της Γενικής Εισαγγελίας.

Πριν από μία δεκαετία αναφέρονταν οκτώ μεγάλα καρτέλ ναρκεμπόρων. Σήμερα ο αριθμός τους έχει αυξηθεί φτάνοντας τις 16 μεγάλες συμμορίες και τις περίπου 80 σημαντικές εγκληματικές οργανώσεις, σύμφωνα με στρατιωτικά έγγραφα που διέρρευσαν. Ο χάρτης του οργανωμένου εγκλήματος στο Μεξικό άλλαξε άρδην.

Ερευνα της εφημερίδας El Universal, αναλύοντας περισσότερες από 50 εκθέσεις υπηρεσιών ασφάλειας, αποκάλυψε πως το 40% των Πολιτειών έχουν όλη την εδαφική τους έκταση υπό τον έλεγχο ενός ή περισσότερων ομάδων του οργανωμένου εγκλήματος. Από τους 2.471 δήμους της χώρας στους 1.198 λειτουργεί τουλάχιστον ένα καρτέλ, συμμορία ή εγκληματικός πυρήνας. Και λαμβάνοντας υπόψη την έκταση αυτών των περιοχών, τα στοιχεία δείχνουν πως στο 75% του μεξικανικού εδάφους δρα κάποια εγκληματική οργάνωση.

Από ένα σύστημα που κυριαρχούνταν από λίγα ιδρυτικά καρτέλ, τώρα επικρατεί ένα διάσπαρτο δίκτυο όπου μεγάλα καρτέλ, εγκληματικές μικρο-ομάδες και περιφερειακοί πυρήνες ανταγωνίζονται για τον έλεγχο εδαφών, οδών και παράνομων αγορών.

Ερευνα του ειδήμονα σε θέματα ασφάλειας Μανουέλ Σάντσες Βαλντές αποκάλυψε πως μεταξύ 2000 και 2025 στις ήδη υπάρχουσες εγκληματικές οργανώσεις ήρθαν να προστεθούν περίπου 40 νέες που προέκυψαν από διασπάσεις των μεγάλων καρτέλ, όπως του Κόλπου, του Χουάρες, της Σιναλόα, του Χαλίσκο Νέα Γενιά. Κάποιες ομάδες εξαφανίζονται. Αλλες εμφανίζονται. Αλλά κάθε διάσπαση, μαζί με ασταθείς συμμαχίες και τοπικές συγκρούσεις, μεταφράζεται σε αυξημένη βία στις Πολιτείες όπου αυτές δραστηριοποιούνται. Για παράδειγμα, ο πόλεμος που ξέσπασε τον Ιούλιο του 2024 μετά την παράδοση στις ΗΠΑ του συνιδρυτή του καρτέλ της Σιναλόα, Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Σαμπάδα, είχε συνέπεια τη χρονιά που ακολούθησε αύξηση των δολοφονιών στην Πολιτεία κατά 170%.

Οι ρίζες του κακού

Οι ρίζες του προβλήματος είναι πολύ βαθύτερες και δεν αντιμετωπίζονται μόνο με εντυπωσιακές επιχειρήσεις σύλληψης ή εξόντωσης των αρχηγών των εγκληματικών οργανώσεων, λέει ο Κάρλος Φλόρες, ειδικός σε θέματα ασφάλειας στο Κέντρο Ερευνας και Προηγμένων Μελετών Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (CIESAS): «Οσο δεν αγγίζονται οι στενές σχέσεις διαπλοκής με την πολιτική εξουσία και το πολυδαίδαλο δίκτυο των επιχειρήσεων που ξεπλένουν το χρήμα, το φαινόμενο θα συνεχίσει να αναπαράγεται».

Και οι εγκληματικές οργανώσεις θα συνεχίσουν να κάνουν επίδειξη δύναμης. Αυτό ακριβώς κάνει τώρα το καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά –μια αποκεντρωμένη μαφία που λειτουργεί σαν ένα είδος franchise επεκτείνοντας τη δράση της σε όλη τη χώρα–, όπως έδειξε μετά τον θάνατο του αρχηγού του «Ελ Μέντσο» με περισσότερες από 250 μικρές και μεγάλες επιθέσεις και αποκλεισμούς κτιρίων που έφεραν το χάος σε 20 από τις 32 Πολιτείες της χώρας.

«Είναι μια υπενθύμιση ότι το καρτέλ συνεχίζει να λειτουργεί», εκτιμά η Καταλίνα Πέρες Κορέα, ερευνήτρια του κέντρου οικονομικών σπουδών CIDE. «Και όσο το κράτος δεν εξουδετερώνει όχι μόνο το ναρκεμπόριο αλλά και την παράνομη εξόρυξη και υλοτομία, την κλοπή καυσίμων και τους εκβιασμούς, θα συνεχίσουν να υπάρχουν κίνητρα όχι μόνο γι’ αυτό το καρτέλ αλλά για όλες τις εγκληματικές οργανώσεις της χώρας».

Πηγή: efsyn.gr

Ενας από τους πλέον καταζητούμενους διακινητές ναρκωτικών στον κόσμο, ο Μεξικανός αρχηγός καρτέλ γνωστός ως «El Mencho», σκοτώθηκε από τις δυνάμεις ασφαλείας. Η επιχείρηση προκάλεσε κύμα βίας, με καμένα αυτοκίνητα και ενόπλους να αποκλείουν αυτοκινητοδρόμους σε περισσότερες από μισή ντουζίνα πολιτείες. 

Ο βαρόνος των ναρκωτικών, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Νεμέσιο Ρουμπέν Οσεγκέρα Θερβάντες, σκοτώθηκε την Κυριακή στη δυτική πολιτεία Χαλίσκο μαζί με τουλάχιστον έξι φερόμενους συνεργούς του, ανέφερε το υπουργείο σε ανακοίνωσή του.

Ο 59χρονος ήταν ο ηγέτης μιας συμμορίας που τα τελευταία χρόνια είχε εξελιχθεί στην ισχυρότερη και πιο διαβόητη εγκληματική οργάνωση του Μεξικού: το Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο (CJNG).

Αν και λιγότερο γνωστό διεθνώς από το καρτέλ Σιναλόα του πλέον φυλακισμένου Χοακίν «El Chapo» Γκουσμάν, η ομάδα του Χαλίσκο είναι ευρέως γνωστή στο Μεξικό, όπου έχει αποκτήσει φήμη για τις επιδείξεις ακραίας βίας και το μεγάλο στρατιωτικού τύπου οπλοστάσιό της.

Τέσσερα μέλη του καρτέλ σκοτώθηκαν επιτόπου, ενώ άλλα τρία πέθαναν κατά τη μεταφορά τους αεροπορικώς στην Πόλη του Μεξικού, μεταξύ αυτών και ο El Mencho.

Δύο φερόμενα μέλη του καρτέλ συνελήφθησαν με όπλα που περιλάμβαναν εκτοξευτές ρουκετών ικανούς να καταρρίψουν αεροσκάφη και να καταστρέψουν τεθωρακισμένα οχήματα. Πλάνα που δημοσίευσε η περιφερειακή εφημερίδα El Occidental έδειχναν σκηνές που έμοιαζαν με σφοδρές μάχες στην Ταπαλπά, η οποία βρίσκεται στην οροσειρά Σιέρα Μάδρε του Μεξικού.

Τρεις στρατιώτες τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια της επιχείρησης και μεταφέρθηκαν επίσης στην πρωτεύουσα για νοσηλεία, πρόσθεσε το υπουργείο.

Αξιωματούχος της πολιτείας Χαλίσκο δήλωσε αργότερα στο Associated Press ότι μέλος της Εθνοφρουράς σκοτώθηκε στην Ταπαλπά κατά την επιχείρηση, έξι ακόμη μέλη της Εθνοφρουράς σκοτώθηκαν στη Ζαποπάν, σωφρονιστικός υπάλληλος δολοφονήθηκε σε φυλακή στο Πουέρτο Βαγιάρτα κατά τη διάρκεια εξέγερσης κρατουμένων και πράκτορας της εισαγγελίας της πολιτείας Χαλίσκο σκοτώθηκε στη Γουαδαλαχάρα. Περισσότερες λεπτομέρειες δεν ήταν άμεσα διαθέσιμες.

Το υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι οι αμερικανικές αρχές παρείχαν «συμπληρωματικές πληροφορίες» που συνέβαλαν στην επιτυχία της επιχείρησης.

Η δολοφονία του El Mencho προκάλεσε άμεσο ξέσπασμα αναταραχής σε ολόκληρη την περιοχή που έλεγχε, καταδεικνύοντας τη μεγάλη επιρροή του σε όλο το Μεξικό και σε άλλα μέρη της Λατινικής Αμερικής. Η αναταραχή ανάγκασε αμερικανικές και καναδικές αεροπορικές εταιρείες να ακυρώσουν δεκάδες πτήσεις. Η Air Canada ανακοίνωσε ότι αναστέλλει τις πτήσεις προς το Πουέρτο Βαγιάρτα «λόγω συνεχιζόμενης κατάστασης ασφαλείας» και συμβούλευσε τους πελάτες να μην μεταβούν στο αεροδρόμιο.

Την Κυριακή, «ναρκο-οδόφραγματα» από φλεγόμενα αυτοκίνητα, λεωφορεία και φορτηγά εμφανίστηκαν σε τουλάχιστον οκτώ μεξικανικές πολιτείες: Χαλίσκο, Γκουαναχουάτο, Ναγιαρίτ, Μιτσοακάν, Κολίμα, Γκερέρο, Ταμαουλίπας και Σακατέκας. Βίντεο έδειχναν τεράστια σύννεφα καπνού να υψώνονται πάνω από το Πουέρτο Βαγιάρτα, δημοφιλή τουριστική πόλη στις ακτές του Ειρηνικού.

Σκηνές χάους εκτυλίχθηκαν στη Γουαδαλαχάρα, πρωτεύουσα της Χαλίσκο — μία από τις πόλεις που θα φιλοξενήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 — καθώς πανικόβλητοι επιβάτες στο αεροδρόμιο έτρεχαν να καλυφθούν, φοβούμενοι προφανώς επιθέσεις αντιποίνων από ενόπλους του El Mencho. Ένοπλοι εθεάθησαν να πυρπολούν οχήματα στο κέντρο της πόλης.

Σε ένα βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ομάδα βαριά οπλισμένων ανδρών έβαλε φωτιά σε πρατήριο καυσίμων στη Γουαδαλαχάρα, αφού έφτασαν με λευκό αυτοκίνητο.

Μέχρι το βράδυ της Κυριακής, η Γουαδαλαχάρα είχε μετατραπεί σε πόλη-φάντασμα, καθώς οι πολίτες παρέμεναν στα σπίτια τους. Τα σχολεία ακυρώθηκαν τη Δευτέρα σε αρκετές πολιτείες.

Οι ΗΠΑ είχαν προσφέρει αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψη του El Mencho, ο οποίος κατηγορούνταν ότι διακινούσε τεράστιες ποσότητες κοκαΐνης, φαιντανύλης και μεθαμφεταμίνης πέρα από τα νότια σύνορα των ΗΠΑ. Το καρτέλ του, που ιδρύθηκε πριν από περίπου 16 χρόνια και είχε εξελιχθεί στην πιο επιδραστική εγκληματική οργάνωση του Μεξικού, κατηγορούνταν επίσης ότι είχε αποπειραθεί να δολοφονήσει Μεξικανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι χαιρέτισαν τη δολοφονία του El Mencho, η οποία ακολουθεί μήνες πιέσεων από τον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη ροή ναρκωτικών και μεταναστών κατά μήκος των 3.145 χιλιομέτρων συνόρων μεταξύ των δύο χωρών. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει ακόμη και με στρατιωτική δράση κατά των καρτέλ, τα οποία έχει ισχυριστεί ότι «κυβερνούν το Μεξικό». Γράφοντας στο X, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Κρίστοφερ Λαντάου χαρακτήρισε τον El Mencho «έναν από τους πιο αιμοσταγείς και αδίστακτους βαρόνους ναρκωτικών». Έγραψε: «Πρόκειται για μια μεγάλη εξέλιξη για το Μεξικό, τις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική και τον κόσμο».

Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου του El Mencho, που αναλυτές χαρακτήρισαν το μεγαλύτερο πλήγμα στα μεξικανικά καρτέλ εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, παρέμεναν ασαφείς την Κυριακή. Το υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι ειδικές δυνάμεις του στρατού και της Εθνοφρουράς εξαπέλυσαν επιχείρηση στην Ταπαλπά, περίπου 130 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Γουαδαλαχάρα, για τη σύλληψη του καταζητούμενου βαρόνου, με υποστήριξη της αεροπορίας και στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών. Ωστόσο, «στρατιωτικό προσωπικό δέχθηκε επίθεση» και ανταπέδωσε τα πυρά.

Η αμερικανική πρεσβεία στο Μεξικό ανέφερε ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από μεξικανικές ειδικές δυνάμεις «στο πλαίσιο διμερούς συνεργασίας, με τις αμερικανικές αρχές να παρέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες».

Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, χαρακτήρισε τον «El Mencho» σημαντικό «διακινητή φαιντανύλης προς την πατρίδα μας», προσθέτοντας ότι αποτελούσε κορυφαίο στόχο για την αμερικανική κυβέρνηση. Επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ παρείχαν «υποστήριξη πληροφοριών» στο Μεξικό για την επιχείρηση.

Καθώς η αναταραχή κλιμακωνόταν, ο κυβερνήτης της Χαλίσκο, Πάμπλο Λέμους Ναβάρο, κάλεσε τα 8 εκατομμύρια κατοίκων της πολιτείας να παραμείνουν στα σπίτια τους «μέχρι να τεθεί η κατάσταση υπό έλεγχο». Ανέφερε ότι οι δημόσιες συγκοινωνίες αναστέλλονταν και ότι οι πολίτες δεν θα έπρεπε να μετακινούνται στους δρόμους της πολιτείας λόγω των «βίαιων γεγονότων» που είχαν εξαπλωθεί σε τουλάχιστον πέντε περιοχές της χώρας.

Η αμερικανική πρεσβεία στην Πόλη του Μεξικού εξέδωσε επίσης προειδοποίηση ασφαλείας, καλώντας τους Αμερικανούς πολίτες στις πολιτείες Χαλίσκο, Ταμαουλίπας, Μιτσοακάν, Γκερέρο και Νουέβο Λεόν να «παραμείνουν σε ασφαλές καταφύγιο» στις πληγείσες περιοχές λόγω «επιχειρήσεων ασφαλείας, αποκλεισμών δρόμων και εγκληματικής δραστηριότητας».

Η καναδική κυβέρνηση δήλωσε: «Εγκληματικές ομάδες έχουν στήσει οδοφράγματα με φλεγόμενα οχήματα σε αρκετές πόλεις της πολιτείας Χαλίσκο… Υπήρξαν ανταλλαγές πυρών με τις δυνάμεις ασφαλείας και εκρήξεις… Αν βρίσκεστε εκεί, κρατήστε χαμηλό προφίλ και παρακολουθείτε τα τοπικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης για να ενημερώνεστε σχετικά με την ταχέως εξελισσόμενη κατάσταση».

Αντιδρώντας στις επιθέσεις μετά τη δολοφονία του El Mencho, ο Λαντάου έγραψε στο X: «Παρακολουθώ με μεγάλη θλίψη και ανησυχία τις σκηνές βίας από το Μεξικό. Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι κακοί απαντούν με τρομοκρατία. Αλλά δεν πρέπει ποτέ να χάσουμε την ψυχραιμία μας».

Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, δήλωσε: «Υπάρχει απόλυτος συντονισμός με τις κυβερνήσεις όλων των πολιτειών· πρέπει να παραμείνουμε ενημερωμένοι και ψύχραιμοι.

»Οι λογαριασμοί του συμβουλίου ασφαλείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρέχουν συνεχή ενημέρωση. Οι δραστηριότητες συνεχίζονται κανονικά στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.»

Ως «η σημαντικότερη αρχαιολογική ανακάλυψη της δεκαετίας» έχει ήδη χαρακτηριστεί ο τάφος 1.400 ετών που εντόπισαν αρχαιολόγοι στις Κεντρικές Κοιλάδες της Οαχάκα, στο νότιο Μεξικό. 

Πρόκειται για μια πέτρινη κατασκευή του πολιτισμού των Ζαποτέκων, η οποία σύμφωνα με την Daily Mail είχε χαθεί για αιώνες και επανέρχεται στο φως σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για έναν από τους σπουδαιότερους προκολομβιανούς πολιτισμούς της Μεσοαμερικής. 

Ο «λαός των σύννεφων» και οι δοξασίες του 

Οι Ζαποτέκοι, γνωστοί και ως Be’ena’a ή «Ο λαός των σύννεφων», πίστευαν ότι οι πρόγονοί τους προέρχονταν από τον ουρανό και ότι, μετά τον θάνατο, οι ψυχές τους επέστρεφαν εκεί ως πνεύματα.  

Οι αντιλήψεις αυτές αποτυπώνονται ξεκάθαρα στη συμβολική γλώσσα του τάφου, ο οποίος φαίνεται να είχε έντονη τελετουργική σημασία και να συνδεόταν με την εξουσία και τη μετάβαση στον κόσμο των νεκρών. 

Οι τοιχογραφίες και τα τελετουργικά 

Η είσοδος του τάφου εντυπωσιάζει με την πολυπλοκότητα και τη λεπτομέρεια της διακόσμησής της. Κυρίαρχο στοιχείο αποτελεί μια τεράστια σκαλιστή κουκουβάγια, με ανοιχτό ράμφος που αποκαλύπτει το πρόσωπο ενός άρχοντα των Ζαποτέκων.  

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ανθρωπολογίας και Ιστορίας, το σύμβολο αυτό συνδεόταν με τον θάνατο αλλά και με την πολιτική και θρησκευτική εξουσία. 

Η πόρτα πλαισιώνεται από πέτρινο κατώφλι και υπέρθυρο, ενώ πάνω από αυτήν εκτείνεται μια ζωφόρος από χαραγμένες πλάκες με αρχαίους ημερολογιακούς όρους. 

Στα πλάγια της εισόδου βρίσκονται σκαλισμένες φιγούρες ενός άνδρα και μιας γυναίκας με τελετουργικά αντικείμενα και καλύμματα κεφαλής, που πιθανότατα θεωρούνταν φύλακες του τάφου. 

Στο εσωτερικό του ταφικού θαλάμου διατηρούνται τμήματα μιας εντυπωσιακής τοιχογραφίας. 

 Η σκηνή απεικονίζει μια πομπή μορφών που μεταφέρουν δέματα κοπάλ – ενός ιερού λιβανιού – καθώς κατευθύνονται προς την είσοδο του τάφου.  

Η παράσταση αυτή θεωρείται ότι σχετίζεται με τελετουργίες ταφής και προσφορών, αποκαλύπτοντας στοιχεία για τις θρησκευτικές πρακτικές και την κοινωνική οργάνωση των Ζαποτέκων. 

Η σημασία της ανακάλυψης 

Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, χαρακτήρισε την ανακάλυψη ως τη σημαντικότερη των τελευταίων δέκα ετών, υπογραμμίζοντας τόσο το επίπεδο διατήρησης του μνημείου όσο και τις γνώσεις που προσφέρει για την ιστορία της χώρας.  

Αντίστοιχα, η υπουργός Πολιτισμού Κλαούντια Κουριέλ ντε Ικάζα τόνισε ότι ο τάφος αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο οι Ζαποτέκοι οργανώνονταν κοινωνικά και τελετουργικά γύρω από τον θάνατο. 

Ένας πολιτισμός με μακραίωνη ιστορία 

Ο πολιτισμός των Ζαποτέκων εκτείνεται σε βάθος άνω των 2.500 ετών. 

Με κέντρο το Μόντε Αλμπάν, ανέπτυξαν προηγμένα συστήματα γεωργίας, αρχιτεκτονικής και γραφής.  

Παρότι ο πολιτισμός τους παρακμάζει μυστηριωδώς γύρω στο 900 μ.Χ., ο λαός των Ζαποτέκων δεν εξαφανίστηκε.  

Σήμερα, περισσότεροι από 400.000 απόγονοί τους ζουν ακόμη στο Μεξικό, διατηρώντας γλώσσα και παραδόσεις. 

Συντήρηση και επιστημονική έρευνα 

Μια διεπιστημονική ομάδα από το Κέντρο INAH Oaxaca εργάζεται εντατικά για τη συντήρηση και προστασία του τάφου.  

Ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί η σταθεροποίηση της εύθραυστης τοιχογραφίας, η οποία απειλείται από ρίζες φυτών, έντομα και τις απότομες μεταβολές θερμοκρασίας και υγρασίας.  

Παράλληλα, πραγματοποιούνται μελέτες κεραμικής, εικονογραφίας και επιγραφικής, καθώς και αναλύσεις φυσικής ανθρωπολογίας, ώστε να φωτιστούν τα ταφικά έθιμα και τα σύμβολα του μνημείου. 

Οι υπόγειες σήραγγες της Μίτλα 

Η ανακάλυψη του τάφου έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά εντυπωσιακών ευρημάτων.  

Το 2024, αρχαιολόγοι αποκάλυψαν υπόγεια τούνελ κάτω από μια ιστορική εκκλησία στη Μίτλα – μια πόλη γνωστή ως «τόπος των νεκρών» και συνδεδεμένη με τον θεό του θανάτου των Ζαποτέκων, Πιτάο Μπεζελάο. Οι σήραγγες θεωρούνταν από τους αρχαίους ως είσοδος στον κάτω κόσμο και είχαν χαθεί μετά την ισπανική κατάκτηση. 

Ένα παρελθόν που συνεχίζει να αποκαλύπτεται 

Χάρη σε μη επεμβατικές γεωφυσικές τεχνικές, οι ερευνητές εντόπισαν θαλάμους και τούνελ σε βάθος άνω των 15 μέτρων.  

Αν και η ηλικία τους παραμένει άγνωστη, ενδέχεται να χρονολογούνται είτε στην εποχή των Ζαποτέκων είτε ακόμη παλαιότερα.  

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, τα ευρήματα αυτά χρειάζονται περαιτέρω αρχαιολογική επιβεβαίωση, ανοίγοντας νέους δρόμους για την κατανόηση της αρχαίας μεγαλοπρέπειας του Μεξικού. 

Η εκκλησία La Luz del Mundo, με ιστορία σχεδόν 100 χρόνων, βρίσκεται στο επίκεντρο ενός τεράστιου σκανδάλου βιασμών, κακοποιήσεων και trafficking που σοκάρει Μεξικό, ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο.

Η χριστιανική εκκλησία ιδρύθηκε στη Γουαδαλαχάρα από τον Εουσέμπιο «Ααρόν» Χοακίν Γκονζάλες. Τη διαδοχή του ανέλαβε ο γιος του, Σαμουέλ Χοακίν Φλόρες, και στη συνέχεια, το 2014, ο εγγονός του, Ναασόν Χοακίν Γκαρσία. Σήμερα η La Luz del Mundo υποστηρίζει ότι δραστηριοποιείται σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ, σε περίπου 50 χώρες και αριθμεί 5 εκατομμύρια πιστούς.

Ωστόσο, σύμφωνα με νέες δικαστικές καταθέσεις στη Νέα Υόρκη, η δυναστεία των Χοακίν δεν κληροδότησε μόνο την ηγεσία της εκκλησίας, αλλά και μια «αρρωστημένη παράδοση» συστηματικής κακοποίησης.

Ο Ναασόν, μαζί με άλλα πέντε άτομα –μεταξύ αυτών και η μητέρα του, Εύα Γκαρσία ντε Χοακίν– κατηγορούνται για συμμετοχή σε εκτεταμένο κύκλωμα εμπορίας ανθρώπων και σεξουαλικής κακοποίησης. Οι εισαγγελείς μιλούν για δεκαετίες συστηματικής εκμετάλλευσης παιδιών και γυναικών, ακόμη και για παραγωγή υλικού παιδικής πορνογραφίας. Η Εύα, σύζυγος του Σαμουέλ και μητέρα του Ναασόν, φέρεται να συμμετείχε ενεργά: σύμφωνα με το κατηγορητήριο, «προετοίμαζε» κορίτσια για κακοποίηση, ενώ η ίδια κακοποιούσε ανήλικες και νέες γυναίκες.

«Θεϊκή εντολή» για κακοποίηση

Οι τρεις γενιές ηγετών φέρονται να παραπλανούσαν ανήλικες και γυναίκες λέγοντάς τους ότι θα λάμβαναν μια «ειδική θεϊκή ευλογία» αν τους υπηρετούσαν, κάτι που περιλάμβανε και σεξουαλικές πράξεις. Η θεολογία της εκκλησίας, που έδινε στον ηγέτη τον τίτλο του «Αποστόλου», ενίσχυε αυτή την κουλτούρα: οι πιστοί διδάσκονταν ότι μόνο ακολουθώντας τον «Απόστολο» θα έβρισκαν σωτηρία, ενώ η αμφισβήτησή του θεωρούνταν αμαρτία που οδηγούσε στην αιώνια καταδίκη.

Τα χρήματα των πιστών, οι λεγόμενες «προσφορές αγάπης», φέρονται να χρηματοδότησαν όχι μόνο την κακοποίηση, αλλά και μια προκλητική πολυτελή ζωή. Σπίτια χτισμένα με δωρεάν εργασία πιστών, πολυτελή αυτοκίνητα, ρολόγια, ταξίδια πρώτης θέσης και ένα «σπίτι-Βερσάτσε» με επίχρυση διακόσμηση, όπως το χαρακτήριζαν τα μέλη.

Σε έρευνες που έγιναν τον Σεπτέμβριο στα σπίτια του Ναασόν και της Εύας βρέθηκαν πάνω από 1 εκατ. δολάρια μετρητά, χρυσά νομίσματα και κοσμήματα. Στο σπίτι της Εύας εντοπίστηκε μάλιστα κρυφή πόρτα κάτω από κρεβάτι, που οδηγούσε σε υπόγειο χρηματοκιβώτιο με άλλα 220.000 δολάρια.

Ο Ναασόν, που ήδη εκτίει ποινή φυλάκισης στην Καλιφόρνια για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων, μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσει τις νέες κατηγορίες. Δήλωσε αθώος, ενώ οι συνήγοροι υπεράσπισης αρνούνται τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για «τερατώδη παραποίηση της πραγματικότητας». Αν καταδικαστούν, τόσο ο Ναασόν όσο και η Εύα αντιμετωπίζουν ποινές που φτάνουν έως και ισόβια κάθειρξη.

Με πληροφορίες από Guardian

Δικηγόρος που διατηρούσε σελίδα στο Facebook με τις τοπικές ειδήσεις στην πόλη Σαν Λουίς ντε λα Πας, στην πολιτεία Γκουαναχουάτο στο κεντρικό Μεξικό, βρέθηκε δολοφονημένος, ανακοίνωσε χθες, Παρασκευή, η εισαγγελία.

Ο Ιράν Βιγιαρεάλ Μπελμόντ, ο οποίος ήταν πέρυσι υποψήφιος του κεντρώου κόμματος Κίνημα Πολιτών για το δημοτικό συμβούλιο, διατηρούσε ιστότοπο στο Facebook με τίτλο «Παρατηρητήριο Πολιτών» που ήταν αφιερωμένος στην τοπική ζωή της πόλης αυτής των περίπου 52.000 κατοίκων.358249_1

Σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, την Πέμπτη το βράδυ απήχθη από ενόπλους, οι οποίοι εισέβαλαν στο γραφείο του. Το πτώμα του που έφερε πολλαπλά τραύματα από σφαίρες βρέθηκε χθες το πρωί στην άκρη δρόμου.

Σε ανακοίνωσή της, η εισαγγελία της Γκουαναχουάτο σημειώνει ότι κατατάσσει τη δολοφονία αυτή στην κατηγορία «εγκλημάτων κατά της ελευθερίας της έκφρασης».

Στον ιστότοπό του στο Facebook, που είχε 8.400 εγγεγραμμένους, ο Βιγιαρεάλ συνήθιζε να ασκεί δριμεία κριτική στον δήμαρχο της Σαν Λουίς ντε λα Πας, τον Ρούμπεν Ουρίας, του συντηρητικού Κόμματος Εθνικής Δράσης.

Το Κίνημα Πολιτών ζήτησε σε ανακοίνωση που εξέδωσε το δημοσιογραφικό έργο του θύματος να θεωρηθεί «προτεραιότητα της έρευνας» για τη δολοφονία του.

Επικίνδυνη χώρα το Μεξικό για τους δημοσιογράφους

Με 3.151 καταγεγραμμένες ανθρωποκτονίες το 2024, δηλαδή το 10,5% στο σύνολο της επικράτειας, η πολιτεία Γκουαναχουάτο είναι αυτή που μαστίζεται περισσότερο από τη βία στο Μεξικό. Αποτελεί ταυτοχρόνως μεγάλο τουριστικό και βιομηχανικό κέντρο, όπου βρίσκονται εργοστάσια των αυτοκινητοβιομηχανιών Toyota και Mazda, και τόπο ενός αιματηρού πολέμου ανάμεσα σε δύο ισχυρά καρτέλ του λαθρεμπορίου ναρκωτικών, το Χαλίσκο Νουέβα Χενερασιόν και το Σάντα Ρόσα ντε Λίμα.

Στις 2 Μαρτίου, ο υπεύθυνος ιστοτόπου στο Facebook με θέματα ποικίλης ύλης, ο Ουριέλ Μαρτίνες Θαβάλα, δολοφονήθηκε στην Σιλάο, στην Γκουαναχουάτο.

Το Μεξικό θεωρείται μια από τις πιο επικίνδυνες χώρες για τους δημοσιογράφους, με πάνω από 150 να έχουν δολοφονηθεί εκεί από το 1994, σύμφωνα με την οργάνωση Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (RSF).

Η Μεξικανική πρόεδρος Κλαούντια Σέινμπαουμ ανακοίνωσε σήμερα «δασμολογικά και μη» αντίποινα για την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει φόρο 25% στις εισαγωγές του Μεξικού.

«Δεν υπάρχει κανένα κίνητρο, λόγος ή δικαιολογία για αυτή την απόφαση που θα επηρεάσει τον λαό μας και τα έθνη μας», τόνισε.

Η επιβολή δασμών στις εισαγωγές από το Μεξικό, τον μεγαλύτερο παγκόσμιο εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ, είναι μια «προσβλητική, δυσφημιστική και αβάσιμη» απόφαση, πρόσθεσε η Σέινμπαουμ, αξιωματούχοι της κυβέρνησης της οποίας διαπραγματεύτηκαν την περασμένη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον με την κυβέρνηση Τραμπ.

Η Σέινμπαουμ αναμένεται να αναφέρει λεπτομερώς αυτά τα αντίποινα κατά της Ουάσινγκτον την Κυριακή σε μια δημόσια συνάντηση στην κεντρική πλατεία Ζόκαλο της Πόλης του Μεξικού.

«Όποια και αν είναι η απόφαση, έχουμε σχέδιο», είχε πει πριν πραγματοποιηθούν οι απειλές του Αμερικανού προέδρου για επιβολή δασμών στο Μεξικό.

Επανέλαβε τη συμπεριφορά της απέναντι στον Τραμπ: «ψυχραιμία» και «συνεργασία ναι, υποταγή όχι».

Το Μεξικό ανακοίνωσε επίσης τη μεταφορά ΗΠΑ 29 υπόπτων για διακινητές ναρκωτικών, εκτός της συνθήκης έκδοσης μεταξύ των δύο χωρών.

Οι ΗΠΑ λένε ότι τιμωρούν το Μεξικό και τον Καναδά, τους δύο εταίρους τους στη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου της Βόρειας Αμερικής, κατηγορώντας τους ότι δεν κάνουν αρκετά για την καταπολέμηση διακίνησης ναρκωτικών.

Ο εμπορικός πόλεμος ανάμεσα σε ΗΠΑ και Μεξικό μπορεί να... περιμένει. Οι πρόεδροι των δύο χωρών είχαν σήμερα τηλεφωνική επικοινωνία, κατά την οποία κατέληξαν σε συμφωνία παράτασης των επιβολής δασμών. 

Υπενθυμίζεται ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε ανακοινώσει ότι δασμοί ύψους 25% στα μεξικανικά προϊόντα, θα ξεκινήσουν να εφαρμόζονται από την Τρίτη. Στη δήλωση αυτή, το Μεξικό απάντησε προαναγγέλλοντας ανταποδοτικούς δασμούς. 

Ωστόσο σήμερα, τόσο ο Τραμπ όσο και η πρόεδρος του Μεξικoύ Κλαούντια Σέινμπαουμ, ανακοίνωσαν ότι οι δασμοί παίρνουν παράταση ενός μήνα, ενώ στο μεσοδιάστημα θα υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις.

Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι το Μεξικό συμφώνησε να ενισχύσει τα βόρεια σύνορά του με 10.000 στρατιώτες, προκειμένου να μπλοκάρουν τη ροή παράνομων όπλων και ναρκωτικών.

Καναδάς, Κίνα και στο βάθος Ε.Ε.

Σημειώνεται ότι ο Τραμπ έχει επίσης ανακοινώσει την επιβολή δασμών σε Καναδά και Κίνα, που αναμένονται να τεθούν σε ισχύ την Τρίτη. Πάντως, ο Τραμπ δήλωσε σήμερα ότι είχε συνομιλία με τον Καναδό πρωθυπουργό Τζάστιν Τριντό και ότι θα μιλήσει εκ νέου μαζί του. 

Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση των «27» θα είναι ο επόμενος στόχος του, όσον αφορά τους δασμούς, αν και δεν καθόρισε το πότε θα γίνει αυτό. «Δεν μας παίρνουν τα αυτοκίνητά μας, δεν παίρνουν τα αγροτικά προϊόντα μας. Δεν παίρνουν σχεδόν τίποτα και εμείς τους παίρνουμε τα πάντα», είπε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους.

Από την πλευρά τους, οι ηγέτες της ΕΕ που συναντιούνται σε άτυπη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, δηλώνουν πως η Ευρώπη θα είναι έτοιμη να «αντεπιτεθεί» εάν οι ΗΠΑ επιβάλουν δασμούς.

Διεθνείς αγορές

Οι ανησυχίες για πιθανό εμπορικό πόλεμο πλήττουν σήμερα τις αμερικανικές μετοχές, τη στιγμή που οι χρηματοπιστωτικές αγορές παγκοσμίως καταγράφουν πτώση. Ωστόσο, η Wall Street άρχισε να εξομαλύνει τις απώλειές της, μόλις έγινε γνωστό ότι οι ΗΠΑ θα αναβάλουν την επιβολή δασμών στο Μεξικό.

Μια χαμένη πόλη των Μάγια η οποία βρισκόταν κρυμμένη στη ζούγκλα του Μεξικού, ανακαλύφθηκε τυχαία από έναν μεταπτυχιακό φοιτητή.

Η ανακάλυψη της πόλης – η οποία πήρε το όνομα Βαλεριάνα από τους επιστήμονες– έγινε τυχαία τυχαία χάρη στην τεχνολογία Lidar, η οποία χρησιμοποιεί λέιζερ για την χαρτογράφηση και την ανάλυση αρχαιολογικών τοπίων.

Ο υποψήφιος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Tulane, Λουκ Όλντ-Τόμας, εντόπισε δεδομένα LiDar που είχε συλλέξει το 2013 μια μεξικανική οργάνωση στο πλαίσιο ενός έργου παρακολούθησης δασών που ονομάζεται Alianza και το οποίο στοχεύει στη μείωση των εκπομπών από την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών.

Πυραμίδες, γήπεδα, μονοπάτια που δυνέδεαν γειτονιές και αμφιθέατρα, αποτελούν τα ευρήματα της αρχαιολογικής ομάδας, σε κοντινή απόσταση από τη σύγχρονη πολιτεία Καμπέτσε. Η χαμένη πόλη, σύμφωνα με το CNN, εκτιμάται ότι φιλοξενούσε περίπου 30.000 έως 50.000 ανθρώπους. Όπως και άλλες μεγάλες πρωτεύουσες των Μάγια, η Βαλεριάνα διέθετε μια δεξαμενή, ένα γήπεδο, πυραμίδες, έναν φαρδύ δρόμο και πλατείες. Συνολικά, οι ερευνητές εντόπισαν 6.764 δομές στη Βαλεριάνα και σε άλλους κοντινούς αγροτικούς και αστικούς οικισμούς διαφόρων μεγεθών.

«Από τη μια σε εκπλήσσει. Το βλέπεις και εντυπωσιάζεσαι. Από την άλλη, επιβεβαιώνει αυτό που πίστευα», ανέφερε ο Λιουκ Ολντ-Τόμας, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και διδακτορικός φοιτητής στο τμήμα ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Tulane.

Το Καμπέτσε βρίσκεται ανάμεσα σε δύο σχετικά καλά εξερευνημένες περιοχές – το βόρειο Γιουκατάν και τις νότιες πεδιάδες των Μάγια – αλλά οι αρχαιολόγοι το είχαν αγνοήσει, είπε ο συν-συγγραφέας της μελέτης Μαρτσέλο Κανούτο, καθηγητής στο τμήμα ανθρωπολογίας του Tulane.

Στο βορρά, οι τοποθεσίες των Μάγια όπως το Chichén Itzá είναι ιδιαίτερα ορατές. «Είναι εύκολα αναγνωρίσιμες και προσβάσιμες», είπε ο Κανούτο. Για δεκαετίες, το Καμπέτσε δεν ήταν εύκολα προσβάσιμο. Ωστόσο, η νέα μελέτη και άλλες έρευνες που χρησιμοποιούν την τεχνολογία LiDAR έχουν αλλάξει τα δεδομένα.

«Αυτή είναι μια νέα εποχή για όλους μας, γιατί τώρα μπορούμε να δούμε εκεί που δεν μπορούσαμε να δούμε πριν», πρόσθεσε ο Κανούτο.

Οι νέες σαρώσεις LiDAR αναδεικνύουν επίσης τη σύνδεση μεταξύ των οικισμών των Μάγια και υποδηλώνουν την πολυπλοκότητα των πόλεών τους ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, εξήγησε ο Κάρλος Μοράλες-Αγκιλάρ, αρχαιολόγος και μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.

Η έρευνά του για τους οικισμούς των Μάγια στη Γουατεμάλα συμφωνεί με τα νέα ευρήματα.

«Τα μοτίβα πυκνής εγκατάστασης δείχνουν ότι οι Μάγια ήταν ιδιαίτερα οργανωμένοι, με εκτεταμένα δίκτυα δρόμων ή πεζοδρομίων, κατοικημένες περιοχές και αμυντικές κατασκευές», είπε ο αρχαιολόγος. Η μελέτη δείχνει περαιτέρω ότι οι Μάγια προσάρμοσαν τις υποδομές τους ώστε να ταιριάζουν με το φυσικό τοπίο.

«Αυτά τα ευρήματα αμφισβητούν την παραδοσιακή άποψη ότι οι πόλεις των Μάγια – συμπεριλαμβανομένης της ενδοχώρας τους – ήταν απομονωμένες πόλεις-κράτη ή περιφερειακά βασίλεια», είπε ο Μοράλες. Αντίθετα, αποκαλύπτουν «ένα τεράστιο, διασυνδεδεμένο δίκτυο αστικών και αγροτικών περιοχών που εκτείνεται σε όλη την επικράτειά τους σε όλη την ιστορία τους».

Η επανάσταση με την τεχνολογία LiDAR
Καθώς οι σαρώσεις του LiDAR αποκαλύπτουν περισσότερες από αυτές τις κρυμμένες πόλεις, τα δεδομένα θα αναδιαμορφώσουν τις προηγούμενες ερμηνείες της κλίμακας και της ποικιλομορφίας των οικισμών των Μάγια, σύμφωνα με τους ερευνητές.

«Η ανάλυση LiDAR έχει ωθήσει τις μελέτες αστικοποίησης και προτύπων οικισμών προς τα εμπρός με άνευ προηγουμένου τρόπους. Κάποιοι το αποκαλούν ακόμη και την επανάσταση του LiDAR», είπε ο Τομάς Γκαλαρέτα Σερβέρα, επίκουρος καθηγητής ανθρωπολογίας και λατινοαμερικανικών σπουδών στο Kenyon College στο Οχάιο, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.

«Οι αρχαιολόγοι έχουν τώρα ένα νέο πλαίσιο για να ερευνήσουν πώς αυτοί οι αρχαίοι άνθρωποι προσαρμόστηκαν και ευδοκίμησαν στο περιβάλλον τους για χιλιάδες χρόνια. Και αυτό είναι πολύ συναρπαστικό!» είπε. 

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες μετανάστευσης στο Μεξικό, καθώς πλήθος κόσμου εγκαταλείπει τη χώρα για τις ΗΠΑ, εξαιτίας των ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως οι ξηρασίες και οι έντονες καταιγίδες, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences.

Η δημοσίευση της μελέτης έρχεται αμέσως μετά τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις Προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα την κλιματική αλλαγή «απάτη» και έχει υποσχεθεί μαζικές απελάσεις περίπου 11 εκατομμυρίων ανθρώπων. Μάλιστα ο Τραμπ απειλεί το Μεξικό πως εάν δεν περιορίσει τη μετανάστευση, θα επιβάλλει τεράστιους δασμούς στα εισαγόμενα προϊόντα.

Στις αγροτικές περιοχές του Μεξικού, οι άνθρωποι μετά από τις ξηρασίες, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να περάσουν τα σύνορα απ’ το να επιστρέψουν στις κοινότητές τους.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα, με τις ξηρασίες να είναι πλέον πιο μακροχρόνιες και ξηρές, η ζέστη είναι πιο θανατηφόρα και οι καταιγίδες εντείνονται ταχύτατα, προκαλώντας ρεκόρ βροχοπτώσεων.

Όπως διαπιστώνουν οι ερευνητές, στο Μεξικό, μια χώρα με σχεδόν 130 εκατομμύρια κατοίκους, η ξηρασία έχει προκαλέσει σοβαρές ελλείψεις νερού και έχει μειώσει δραστικά την παραγωγή καλαμποκιού, απειλώντας τη διαβίωση των ανθρώπων.

Η μέση ετήσια θερμοκρασία του Μεξικού αναμένεται να αυξηθεί έως και 3 βαθμούς Κελσίου (5,4 βαθμούς Φαρενάιτ) μέχρι το 2060, ενώ τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι πιθανό να προκαλέσουν οικονομική καταστροφή στις αγροτικές κοινότητες που εξαρτώνται από τη γεωργία.

Οι επιστήμονες προβλέπουν ότι η μετανάστευση θα αυξηθεί καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται. Τα επόμενα 30 χρόνια, 143 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως είναι πιθανό να εκτοπιστούν από την άνοδο της στάθμης των θαλασσών, την ξηρασία, τις καύσωνες και άλλες κλιματικές καταστροφές, σύμφωνα με έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ.

Η Φιλίζ Γκαρίπ, μια εκ των συγγραφέων της μελέτης και καθηγήτρια κοινωνιολογίας και διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον, τόνισε ότι οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν συνεισφέρει πολύ περισσότερο στην κλιματική αλλαγή από τις αναπτυσσόμενες χώρες που υφίστανται τις μεγαλύτερες συνέπειες.

Η μετανάστευση «δεν είναι απόφαση που παίρνουν οι άνθρωποι ελαφρά τη καρδία… και παρόλα αυτά, αναγκάζονται να τη λάβουν περισσότερο, και αναγκάζονται να παραμείνουν περισσότερο στις Ηνωμένες Πολιτείες» λόγω των ακραίων καιρικών φαινομένων, δήλωσε η Γκαρίπ.

Οι ερευνητές ανέλυσαν καθημερινά δεδομένα καιρού μαζί με απαντήσεις από 48.313 άτομα μεταξύ 1992 και 2018, εστιάζοντας σε περίπου 3.700 άτομα που πέρασαν τα σύνορα παράτυπα για πρώτη φορά.

Μελέτησαν 84 γεωργικές κοινότητες στο Μεξικό και συνέδεσαν την απόφαση ενός ατόμου να μεταναστεύσει και στη συνέχεια να επιστρέψει με τις ανώμαλες αλλαγές στη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις στις κοινότητες καταγωγής τους κατά τη διάρκεια της περιόδου καλλιέργειας καλαμποκιού από τον Μάιο έως τον Αύγουστο.

Όπως προκύπτει από την μελέτη, οι κοινότητες που υπέφεραν από ξηρασία είχαν υψηλότερους ρυθμούς μετανάστευσης σε σχέση με εκείνες που είχαν κανονικές βροχοπτώσεις. Επίσης, οι άνθρωποι ήταν λιγότερο πιθανό να επιστρέψουν στο Μεξικό από τις ΗΠΑ όταν οι κοινότητές τους ήταν ασυνήθιστα ξηρές ή υγρές.

Οι άνθρωποι που ήταν σε καλύτερη οικονομική κατάσταση ήταν επίσης πιο πιθανό να μεταναστεύσουν. Το ίδιο ίσχυε και για άτομα από κοινότητες με καθιερωμένα ιστορικά μετανάστευσης, όπου φίλοι, γείτονες ή μέλη της οικογένειας που είχαν μεταναστεύσει προηγουμένως μπορούσαν να προσφέρουν πληροφορίες και βοήθεια.

Αυτοί οι κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη μετανάστευση είναι καλά κατανοητοί, αλλά η Γκαρίπ δήλωσε ότι τα ευρήματα της μελέτης υπογραμμίζουν τις ανισότητες στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Η Κερίλιν Σουέλ, συμπρόεδρος του Προγράμματος Κλίματος, Ανθεκτικότητας και Κινητικότητας του Πανεπιστημίου Ντιούκ, σημειώνει πως οι οικονομικοί παράγοντες υπογραμμίζουν ότι οι πιο ευάλωτοι άνθρωποι δεν είναι αυτοί που εκτοπίζονται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά αυτοί που «είναι παγιδευμένοι στον τόπο τους ή δεν έχουν πόρους για να μετακινηθούν».

Η Σουέλ, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, είπε ότι η ανάλυση περιοχών με ιστορικό μετανάστευσης θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόβλεψη από πού θα προέρχονται οι μετανάστες και ποιοi είναι πιο πιθανό να μεταναστεύσουν λόγω κλιματικών σοκ. «Σε μέρη όπου οι άνθρωποι ήδη φεύγουν, όπου υπάρχει υψηλός βαθμός μετανάστευσης, εκεί μπορούμε να αναμένουμε ότι θα φύγουν περισσότεροι άνθρωποι στο μέλλον», είπε. 

Ένα δάσος με έλατα δημιούργησαν ερευνητές στο Μεξικό, στην προσπάθειά τους να προστατεύσουν την απειλούμενη πεταλούδα «μονάρχη».

Πιο αναλυτικά, σχεδόν 1.000 έλατα του είδους oyamel (Abies religiosa ) έχουν μεταφυτευτεί σε ένα βουνό που βρίσκεται στην πολιτεία Μιτσοακάν.

Όπως επισημαίνει το Nature, εάν τα δέντρα επιβιώσουν τις επόμενες δεκαετίες, θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην προστασία του μεταναστευτικού πληθυσμού των πεταλούδων «μοναρχών» ( Danaus plexippus ), οι οποίες περνούν τον χειμώνα κουρνιάζοντας σε δάση έλατου oyamel, από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Οι πεταλούδες μονάρχες που μεταναστεύουν έως και 4.500 χιλιόμετρα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά προς το Μεξικό, έχουν μειωθεί δραματικά από τη δεκαετία του 1990, λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Οι προσπάθειες μετεγκατάστασης
Για να δοκιμάσουν αν ο βιότοπος της πεταλούδας θα μπορούσε να μεταφερθεί, ο Sáenz-Romero και οι συνάδελφοί του μετέφεραν εκατοντάδες δενδρύλλια στην πλαγιά ενός βουνού περίπου 400 μέτρα μακριά από εκεί που βρισκόταν πριν από αρκετά χρόνια.

Δασοφύλακες ανακάλυψαν μια νέα αποικία πεταλούδων να περνά εκεί το χειμώνα από το 2019, γεγονός που υποδηλώνει ότι θα μπορούσε να είναι μια κατάλληλη τοποθεσία για τη δημιουργία ενός νέου οικοτόπου, σημειώνει ο επικεφαλής της μελέτης.

Το υψόμετρο στο οποίο εκτιμάται πως μπορούν να αναπτυχθούν τα έλατα είναι περίπου τα 3.550 μέτρα. Αλλά η ομάδα διαπίστωσε ότι το 68% των δενδρυλλίων που φυτεύτηκαν στα 3.800 μέτρα επέζησαν, όπως και το 44% αυτών που φυτεύτηκαν στα 4.000 μέτρα. Αναπτύχθηκαν, ωστόσο, πιο αργά από εκείνα που φυτεύτηκαν στα δύο χαμηλότερα υψόμετρα.

Αυτή η μελέτη, λοιπόν, έχει μεγάλη σημασία, αλλά θα απαιτούσε πολλή προσπάθεια για να φυτευτούν αρκετά δέντρα σε τέτοιο υψόμετρο ώστε να καταφέρουν να προσφέρουν καταφύγιο στις πεταλούδες, σημειώνει ο καθηγητής Τζον Πλέζαντς, τονίζοντας πως ίσως «αυτή μπορεί να είναι η μόνη επιλογή που έχουν».