ΤΖΩΡΤΖΗΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

Υπάρχουν οικονομικοί δείκτες που περιγράφουν τη δυστοπική καθημερινότητα των μικρομεσαίων: παραδοσιακός φούρνος και φρεσκοζυμωμένο ψωμί. Μια αγαπημένη συνήθεια των ελληνικών νοικοκυριών έχει σαλπίσει «ισπανική υποχώρηση». Αιτία; Οι ασκούμενες από τον Κυριάκο Μητσοτάκη πολιτικές που επιταχύνουν τη συγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας και αφήνουν τις μικρές επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν άνισους όρους ανταγωνισμού. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα όλων οι φούρνοι. Το τρίπτυχο μικρός φούρνος – συγκέντρωση αγοράς – ακριβότερο ψωμί που έχει καθιερωθεί στον συγκεκριμένο κλάδο περιγράφει επακριβώς τα αδιέξοδα.

Ας ξεκινήσουμε από την ακρίβεια. Από τα 87 λεπτά το μισό κιλό το 2019 στις σημερινές τιμές. Ενέργεια, πρώτες ύλες, εργατικό κόστος και συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης συνθέτουν ένα μοντέλο οικονομίας στο οποίο ο μικρός πιέζεται, ο μεγάλος κερδίζει χώρο και ο καταναλωτής πληρώνει ακριβότερα.

Το 2019, όταν ανέλαβε η κυβέρνηση Μητσοτάκη, έρευνα της RASS για λογαριασμό της Ομοσπονδίας Αρτοποιών Ελλάδος και της ΓΣΕΒΕΕ κατέγραφε την τιμή του ψωμιού στα 0,87 ευρώ τα 500 γραμμάρια. Στην ίδια έρευνα το 80% των καταναλωτών δήλωνε ότι αγόραζε συχνότερα ψωμί από τον φούρνο της γειτονιάς έναντι μόλις 15% από σουπερμάρκετ. Επτά χρόνια αργότερα με διακυβέρνηση Μητσοτάκη η εικόνα είναι δραματικά διαφορετική. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, που δημοσιεύτηκαν τον Μάρτιο του 2026, το απλό λευκό ψωμί από αλεύρι τύπου 70% είχε φτάσει περίπου στα 3,15 ευρώ το κιλό, ενώ το χωριάτικο στα 3,40 ευρώ. Σε αναγωγή τα 3,15 ευρώ το κιλό αντιστοιχούν σε περίπου 1,58 ευρώ τα 500 γραμμάρια. Σε σχέση με τα 0,87 ευρώ του 2019, η αριθμητική διαφορά είναι περίπου 81%.

Στραγγαλίζονται οι φούρνοι

Σύμφωνα με στοιχεία του ΓΕΜΗ που επικαλείται η Ομοσπονδία Αρτοποιών Ελλάδος, μέσα σε μία πενταετία έκλεισαν περίπου 800 παραγωγικά αρτοποιεία. Η ίδια η ομοσπονδία υπολογίζει όμως ότι περίπου ένα στα τρία λουκέτα συνδέεται με συνταξιοδότηση. Το κρίσιμο όμως είναι ότι, σε αντίθεση με το παρελθόν, πολλές από αυτές τις επιχειρήσεις δεν βρίσκουν διάδοχο ή αγοραστή, ακριβώς επειδή η οικονομική εξίσωση του μικρού παραγωγικού φούρνου έχει επιδεινωθεί.

Την ίδια περίοδο, σύμφωνα με την ομοσπονδία, δημιουργήθηκαν περίπου 600 νέα σημεία στα οποία ψήνεται κατεψυγμένη ζύμη. Οι δύο αριθμοί προφανώς και δεν είναι απολύτως συγκρίσιμοι και τα 600 σημεία δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην σουπερμάρκετ. Καταγράφουν όμως μια σαφή διαρθρωτική μετατόπιση: μειώνονται οι επιχειρήσεις που παράγουν ψωμί από την αρχή και αυξάνονται τα σημεία bake-off, όπου ολοκληρώνεται το ψήσιμο προϊόντων ζύμης που έχουν παραχθεί κεντρικά. Είναι ακριβώς το πεδίο στο οποίο η μεγάλη επιχείρηση διαθέτει πλεονέκτημα κλίμακας απέναντι στον οικογενειακό φούρνο. Ο μικρός αρτοποιός αγοράζει ακριβότερη ενέργεια, πληρώνει αυξημένο εργατικό κόστος και αντιμετωπίζει τις διακυμάνσεις των πρώτων υλών χωρίς την αγοραστική δύναμη και τις οικονομίες κλίμακας μιας μεγάλης βιομηχανίας ή μιας αλυσίδας λιανεμπορίου.

Στις πρώτες ύλες το σοκ υπήρξε ακόμη εντονότερο. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, η τιμή του αλεσμένου σιταριού ανέβηκε από περίπου 230 ευρώ τον τόνο τον Αύγουστο του 2021 στα 400 ευρώ τον Ιούνιο του 2022. Στην ενέργεια η Ομοσπονδία Αρτοποιών αναφέρει ότι ένα αρτοποιείο πλήρωνε περίπου 9 λεπτά ανά κιλοβατώρα το 2019, 35 λεπτά στο αποκορύφωμα του 2022, ενώ το 2026 ένα σταθερό επαγγελματικό τιμολόγιο κινούνταν περίπου στα 13 λεπτά.

Ο μικρός φούρνος αντιμετωπίζει ωστόσο και μια δεύτερη πίεση: τον πελάτη που δεν αντέχει άλλες αυξήσεις. Την ασφυξία του μικρού φούρνου συμπληρώνει η ασφυξία του ίδιου του πελάτη. Στην έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2025, που δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2026, καταγράφεται ότι το 62,1% των νοικοκυριών δηλώνει ότι το εισόδημά του δεν επαρκεί για ολόκληρο τον μήνα. Στο σύνολο των νοικοκυριών το μηνιαίο εισόδημα φτάνει μεσοσταθμικά μόλις για 23 ημέρες.

Είναι ο άλλος κόφτης για τον φούρνο της γειτονιάς: από τη μία ακριβότερη παραγωγή και από την άλλη ένας πελάτης που έχει χάσει την οικονομική δυνατότητα να απορροφήσει νέες ανατιμήσεις. Ετσι δημιουργείται μια ασφυκτική μέγγενη: ο φούρνος δεν μπορεί να απορροφήσει άλλο το κόστος, αλλά ούτε να το μετακυλίσει απεριόριστα στον καταναλωτή.

Η μεγάλη αποτυχία

Κάπου εδώ αποκαλύπτεται η μεγάλη αποτυχία της οικονομικής πολιτικής της τελευταίας επταετίας. Κανείς δεν μπορεί σοβαρά να χρεώσει στην κυβέρνηση Μητσοτάκη τον πόλεμο στην Ουκρανία ή τη διεθνή ενεργειακή κρίση. Η κυβέρνηση όμως κρίνεται για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε αυτές τις κρίσεις. Το αποτέλεσμα στην αρτοποιία είναι συγκεκριμένο καθώς εκατοντάδες παραγωγικοί φούρνοι έχουν κλείσει, το bake-off επεκτείνεται και η οργανωμένη αγορά του τυποποιημένου ψωμιού ενισχύεται.

Πλέον η Συντεχνία Αρτοποιών Αθηνών προειδοποιεί για νέες αυξήσεις μετά το καλοκαίρι, επικαλούμενη ενεργειακό, φορολογικό και λειτουργικό κόστος. Αυτό είναι το τελικό παράδοξο της κυβερνητικής «ανάπτυξης»: ο μικρός παραγωγός υποχωρεί, ο μεγάλος καταλαμβάνει τον χώρο και ο καταναλωτής πληρώνει ακριβότερα το ίδιο προϊόν. Ο φούρνος της γειτονιάς μετατρέπεται έτσι σε μικρογραφία της ελληνικής οικονομίας όπου καταγράφεται η ανάπτυξη στους μακροοικονομικούς δείκτες, αλλά σημειώνονται μεγαλύτερη πίεση για τη μικρή επιχείρηση και βαρύτερος λογαριασμός στο ταμείο για το νοικοκυριό.

Πηγή: documento.gr

Για αυτές τις αυξήσεις - φωτιά μίλησε στο tvxs.gr ο οικονομικός συντάκτης Αλέξανδρος Κλώσσας, ο οποίος μεταξύ άλλων τόνισε ότι «δεν γνωρίζουμε ακόμα σε τι ποσό μεταφράζεται αυτή η αύξηση στην τσέπη των πολιτών γιατί μιλάμε για τιμές χονδρικής, οπότε δεν γνωρίζουμε αν θα αποδοθεί απόλυτα ως 50% στο τιμολόγιο ή όχι. Αυτό θα φανεί αφού γίνει η αύξηση στο κόστος παραγωγής, θα φανεί τότε πως θα περάσει στον καταναλωτή, αλλά είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα φτάσει ως 50% στο τιμολόγιο των καταναλωτών».

Το πιο σημαντικό, όπως ανέφερε, είναι ότι θα αρχίσουμε να τις βλέπουμε άμεσα, λογικά στις πρώτες εκδόσεις λογαριασμών που θα γίνουν μέσα στον Σεπτέμβριο. Σχετικά με πως θα «κριθεί» το ποσοστό της αύξησης επί της %, θα το δούμε όταν ουσιαστικά θα περάσει η ΔΕΗ και οι υπόλοιπες εταιρείες το κόστος στα τιμολόγια τους. «Είναι κάπως σαν την τιμή της βενζίνης, που ενώ αυξάνεται ένα ποσοστό, δεν αυξάνεται και στην αντλία ένα ποσοστό, γιατί είναι και φόροι, είναι τα κοινωνικά τιμολόγια, υπάρχουν επίσης περιοχές που έχουν επιδοτούμενο τιμολόγιο γιατί είναι νησιά. Άρα δεν είναι για όλους το ίδιο, δεν είναι οριζόντιο το τιμολόγιο της ΔΕΗ για όλο τον κόσμο», πρόσθεσε.

Μιλώντας για τους λόγους αυτής της ανόδου, τόνισε ότι «το βασικό πρόβλημα που δημιουργεί όλο αυτο, είναι μια αύξηση που θα υπάρχει παγκόσμια. Υπάρχει ένα ράλι στην χονδρική που επηρεάζεται από εξωγενείς παράγοντες, κυρίως από την άνοδο στις τιμές των ρύπων και του διοξειδίου του άνθρακα.Ο τρόπος που λειτουργεί το σύστημα μοιάζει με αυτόν του χρηματιστηρίου», ενώ αναφέρθηκε και στον ρόλο που παίζει η στάση της ρωσικής Gazprom, βασικού προμηθευτή της Ευρώπης σε φυσικό αέριο.

«Επειδή η Gazprom δίνει φυσικό αέριο στην Ευρώπη, κι υπάρχει ένας φόβος ότι δεν θα παραδώσει τις ποσότητες που περιμένουμε για να καλύψει τις ανάγκες, αυτό με σειρά του δείχνει ότι θα αυξηθεί η ανάγκη για ηλεκτρικό ρεύμα. Οπότε από τη στιγμή που αυξάνεται η ζήτηση για ηλεκτρικό ρεύμα, αυξάνεται και η τιμή. Ανεβάζει την τιμή του αερίου άρα στην αγορά χονδρικής ανεβάζει και την τιμή του ρεύματος. Ήδη στην αγορά χονδρικής παρατηρείται μια αύξηση 70% από την αρχή του έτους, που οφείλεται στην μάχη που γίνεται στη διεθνή αγορά ενέργειας» εξήγησε.

Το γράφημα από τον διεθνή ιστότοπο energylive που δημοσιεύτηκε στην ΕΦΣΥΝ

«Αυτό που γίνεται στην Ελλάδα είναι αντίστοιχο με όσα συμβαίνουν στο εμπόριο βενζίνης. όταν υπάρχει πρόβλημα με την παραγωγή πετρελαίου, είναι προφανές ότι θα αυξηθεί η τιμή της βενζίνης. Όταν όμως εσύ έχεις την τρίτη ακριβότερη τιμή βενζίνης στην Ευρώπη, προφανώς την αύξηση που θα δούνε όλοι, εμείς θα την δούμε περισσότερο», συμπλήρωσε ο Αλέξανδρος Κλώσσας.

Από τη μεριά της η κυβέρνηση δεν έχει απαντήσει στο γιατί βλέπουμε τόσο μεγάλες αυξήσεις. «Και μιλάμε για ένα βασικό αγαθό, δεν μιλάμε για χαβιάρι. Θεωρητικά θα πρέπει να υπάρχει και μια κοινωνική πολιτική στην διαχείριση του ρεύματος», τόνισε.

Στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και συνολικότερα στην κυβέρνηση υπάρχει έντονος προβληματισμός, ωστόσο ο κ. Χατζηδάκης, σε σχετική ερώτηση που του έγινε, δεν κατάφερε να δώσει σαφείς απαντήσεις. «Αυτό συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο», ανέφερε. «Υπάρχει μια διεθνής τάση αύξησης της τιμής του ρεύματος. Έχει ανέβει τρομερά τον τελευταίο χρόνο το φυσικό αέριο από την μια πλευρά και από την άλλη πλευρά έχει ανέβει το Χρηματιστήριο των ρύπων και επηρεάζεται το τι πληρώνουν οι ηλεκτρικές εταιρείες για το διοξείδιο του άνθρακα το οποίο εκπέμπουν. Αυτό στην Ελλάδα συνδέεται και με τους λιγνίτες. Δηλαδή το ότι και με λιγνίτη οδηγεί πια με τόσο ψηλό χρηματιστήριο στο διοξείδιο του άνθρακα να έχουμε και ακριβότερο ρεύμα», είπε, μιλώντας στον Σκάι.

Έρχονται ανατιμήσεις και στο ψωμί – Ο πρόεδρος των αρτοποιών εξηγεί που αφείλονται

Την ίδια στιγμή, ανατιμήσεις φαίνεται να έρχονται και στο ψωμί, που δεν αποκλείεται να φτάσουν και το 20%, ενώ σε ορισμένα αρτοποιεία του Βόλου προβλέπονται αυξήσεις που θα φτάνουν ακόμη και στο 20-25%. Το κλασικό κουλούρι κινδυνεύει να ξεφύγει από τα 50 λεπτά, ενώ ήδη αρκετές αλυσίδες πωλούν το κουλούρι στα 60 λεπτά ή στα 70 λεπτά.

Για το θέμα των ανατιμήσεων μίλησε στην ΕΡΤ ο Μιχάλης Μούσιος, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αρτοποιών. «Από τις αρχές του χρόνου άρχισαν να φαίνονται κάποιες ανατιμήσεις σε όλες τις πρώτες ύλες που φτάνουν το 30%. Το χειρότερο από όλα είναι η ηλεκτρική ενέργεια», δήλωσε στην εκπομπή «Από τις Έξι» ο πρόεδρος των Αρτοποιών.

«Η τιμή του ψωμιού και κάθε προϊόντος διαμορφώνεται ελεύθερα με ευθύνη του παραγωγού. Δεν μπορεί κανείς να καθορίσει την τιμή, ούτε το κράτος», δήλωσε ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αρτοποιών αναφορικά με τις διαμαρτυρίες του κόσμου ότι η τιμή του κιλού, στον Βόλο, αλλά και σε άλλες περιοχές είναι ιδιαίτερα υψηλή.

«Τις προηγούμενες ημέρες ξεκινήσαν σιγά-σιγά οι ανατιμήσεις» εξήγησε ο κ. Μούσιος ο οποίος δεν παρέλειψε να πει ότι οι Έλληνες τρώνε συγκριτικά με πολλές ευρωπαϊκές χώρες», παρότι η Eurostat αναφέρει ότι είμαστε στη δωδέκατη θέση, όσον αφορά, την ακρίβεια στο ψωμί. «Η ΕΛΣΤΑΤ και η Eurostat συγκρίνουν τις τιμές των σούπερ μάρκετ και όχι των αρτοποιιών στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες». Σύμφωνα με τον κ. Μούσιο η τιμή του κιλού στα σούπερ μάρκετ είναι 4,40 €/κιλό, όταν στα αρτοποιεία κυμαίνεται στα 2,20€/κιλό. «Εμείς σαν ομοσπονδία δύο φορές το χρόνο κάνουμε τιμοληψίες στα αρτοποιεία. Μη συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα».

Πηγή: tvxs.gr

Το φαινόμενο άρχισε να κάνει την εμφάνιση του στο Βόλο τα τελευταία δυο χρόνια, ωστόσο τους τελευταίους μήνες γίνεται ολοένα και πιο έντονο. Στην Νεα Ιωνία, αλλά και σε αρκετά συνοικιακά αρτοποιεία κυρίως στο Βόλο αρτοποιοί κρατούν ψωμί δυο ημερών για να το διαθέσουν σε καταναλωτές σε φτηνότερη τιμή. Μιλώντας στον ¨"Ταχυδρόμο" αρτοποιός σε συνοικία της Νέας Ιωνίας Βόλου αναφέρθηκε στο φαινόμενο και στους  ανθρώπους που συνήθως αναζητούν πλέον τη νέα κατηγορία ψωμιού. «Είναι ορισμένοι συγκεκριμένοι πελάτες μας, οικογενειάρχες αλλά και αρκετοί συνταξιούχοι που ξέρουμε ότι τις μισές μέρες τουλάχιστον το μήνα θα έρθουν να ζητήσουν ψωμί δύο ημερών, το οποίο και πληρώνουν φτηνότερα φυσικά».

Πηγή: Ταχυδρόμος