ΠΑΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ

Ολες οι ενδείξεις, οι τιμές στην αγορά καυσίμων, η πορεία του πληθωρισμού, οι πρόσφατες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι εκτιμήσεις διεθνών αναλυτών και εκπροσώπων των αγορών προμηνύουν δύσκολο φθινόπωρο και χειμώνα για τους καταναλωτές και τα λαϊκά νοικοκυριά, αλλά και επιπτώσεις στην ανάπτυξη και την ανεργία. Το «κοκτέιλ» απειλών είναι πλούσιο σε συστατικά: υψηλές τιμές καυσίμων (βενζίνη, πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, υψηλός πληθωρισμός), διάχυση των αυξήσεων ευρύτερα σε αγαθά και υπηρεσίες, περιορισμός της κατανάλωσης και των επενδύσεων, με συνέπεια επιβράδυνση της οικονομίας και αύξηση των απολύσεων και των θέσεων προσωρινής και μερικής απασχόλησης.

Επιστροφή στο… 2022

Ο μεγάλος «πυροδότης» είναι οι τιμές των καυσίμων, καθώς περάσαμε πλέον σε υψηλές αυξήσεις στα προϊόντα διύλισης και στην αντλία. Μάλιστα, η δυναμική των αυξήσεων είναι τέτοια ώστε να προσεγγίζουμε πλέον τα υψηλά επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022.

Συγκεκριμένα:

• Χθες, 16/9/2026, η τιμή της αμόλυβδης ανήλθε σε 2,175 ευρώ το λίτρο και του πετρελαίου κίνησης σε 2,146 ευρώ το λίτρο. Το πετρέλαιο κίνησης έχει ξεπεράσει το υψηλό του 2022 (20/6/2022: 2,113 ευρώ το λίτρο)! Η βενζίνη απέχει ακόμη από το υψηλό του 2022 περίπου 25 λεπτά ανά λίτρο (20/6/2024: 2,424 ευρώ το λίτρο), αλλά έχει καλύψει το μεγαλύτερο τμήμα της διαφοράς.
• Οσον αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, η τιμή του προβλέπεται ότι θα είναι θεαματικά αυξημένη σε σχέση με το 2025. Πέρυσι, άρχισε να διατίθεται στην τιμή του 1,10 ευρώ το λίτρο. Φέτος -και με τα σημερινά δεδομένα- παράγοντες της αγοράς, όπως η Μαρία Ζάγκα της Ενωσης Βενζινοπωλών Αττικής, εκτιμούν ότι η διάθεσή του θα αρχίσει με επίπεδα τιμής περί το 1,90 ευρώ το λίτρο, με ποσοστιαία αύξηση 73%.

Παρότι η πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου είναι δύσκολο να προβλεφθεί, ωστόσο το brent σε κανένα σενάριο δεν προβλέπεται να μειωθεί κάτω από τα 85 δολάρια το βαρέλι τον Δεκέμβριο, ενώ για παράδειγμα η Goldman Sachs στο δυσμενές σενάριο προβλέπει αύξηση έως και τα 120 δολάρια το βαρέλι.

Με δεδομένη όμως αυτή την αβεβαιότητα, για τους επόμενους 2 έως 4 μήνες δεν προβλέπεται επιστροφή στη φτηνή βενζίνη, ενώ αντίθετα προβλέπεται ότι ο πληθωρισμός θα αυξηθεί περαιτέρω. Η ΕΚΤ πρόσφατα εκτίμησε ότι στο 4ο τρίμηνο του 2026 θα κορυφωθεί στο 3,6% στην Ε.Ε. Επομένως, μέχρι το τέλος τουλάχιστον του 2026 το βασικό σενάριο είναι μια κατάσταση με ακριβά καύσιμα και υψηλό πληθωρισμό.

Στις κορυφές της Ε.Ε.

Ιδιαίτερα για την Ελλάδα, όλα τα προηγούμενα ισχύουν με μεγαλύτερη ένταση σε σχέση με την Ε.Ε. Ο ελληνικός πληθωρισμός (Εναρμονισμένος αλλά και Εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή) κυμαίνεται σταθερά 1-1,5 εκατοστιαία μονάδα πάνω από τον μέσο ευρωπαϊκό, που σημαίνει ότι βάσει των προβλέψεων της ΕΚΤ θα προσεγγίσει το 5%. Οσο για τα καύσιμα, εκεί η σύγκριση των ελληνικών τιμών με το μέσο ευρωπαϊκό επίπεδο είναι επίσης αποκαρδιωτική:

• Οπως φαίνεται στον σχετικό παρατιθέμενο πίνακα, στην Ελλάδα η τιμή της αμόλυβδης, που «πέταξε» χθες στα 2,175 ευρώ το λίτρο, είναι αυξημένη κατά 14,1% σε σχέση με τη μέση ευρωπαϊκή. Η τιμή του πετρελαίου κίνησης είναι αυξημένη κατά 5,8% σε σχέση με τη μέση ευρωπαϊκή, αλλά έχει ξεπεράσει οριακά το υψηλό της ενεργειακής κρίσης του 2022.
• Οι εκτιμήσεις της αγοράς είναι ότι η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα είναι φέτος αυξημένη κατά 77% στο ξεκίνημα της διάθεσής του, στο 1,90 ευρώ το λίτρο.
• Με βάση το πόσο επιβαρύνει το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα το κόστος για κατανάλωση 70 λίτρων βενζίνης τον μήνα (ποσότητα αναφοράς για έναν δείκτη που έχει καταρτίσει η Eurostat), η Ελλάδα βρίσκεται στην 4η δυσχερέστερη θέση στους «27», κάτω μόνο από τις Βουλγαρία, Ρουμανία και Ουγγαρία, 14,65% πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Το βάρος του κόστους 70 λίτρων βενζίνης στον μέσο μισθό στην Ελλάδα ήταν αυξημένο για όλη την περίοδο από το 2021 έως το 2025 από 200% έως και 250% σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Αυτά τα δεδομένα συνθέτουν την απειλή της ενεργειακής φτώχειας και ενός χειμώνα πολύ δύσκολου για τα λαϊκά νοικοκυριά.

Πηγή: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Με αύξηση στην τιμή του φυσικού αερίου, στον ηλεκτρισμό και στα ενοίκια διαμορφώθηκε στο 2,4% ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Μάρτιο, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.

Συγκεκριμένα, στο 2,4% επιτάχυνε ο πληθωρισμός, ενώ με βάση τα στοιχεία ο μέσος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή του δωδεκαμήνου Απριλίου 2024 – Μαρτίου 2025, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο Δείκτη του δωδεκαμήνου Απριλίου 2023 – Μαρτίου 2024, παρουσίασε αύξηση 2,6%, έναντι αύξησης 2,8% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του δωδεκαμήνου Απριλίου 2023 – Μαρτίου 2024 με το δωδεκάμηνο Απριλίου 2022 – Μαρτίου 2023.

Ανατιμήσεις επανήλθαν στα είδη διατροφής (2,2%), ενώ ξεχωρίζουν οι αυξήσεις τιμών εκτός από το φυσικό αέριο που σημείωσε την μεγαλύτερη άνοδο (54,5%) και στα ενοίκια κατοικιών (10,5%), στον ηλεκτρισμό (10,4%), στο πακέτο διακοπών (9,3%), στα ασφάλιστρα υγείας (7%), στα ασφάλιστρα οχημάτων (5,6%) και στην ένδυση- υπόδηση (5,6%).

Οι μεγαλύτερες ετήσιες αυξήσεις:

• Φυσικό αέριο 54,5%
• Ξενοδοχεία-μοτέλ-πανδοχεία 10,8%
• Ενοίκια κατοικιών 10,5%
• Ηλεκτρισμός 10,4%
• Άλλα βρώσιμα έλαια 9,7%

Οι μεγαλύτερες ετήσιες μειώσεις:

• Ελαιόλαδο 23,3%
• Εξοπλισμός επεξεργασίας ήχου και εικόνας 12%
• Πετρέλαιο θέρμανσης 8,8%
• Καύσιμα και λιπαντικά 6,7%
• Αυτοκίνητα μεταχειρισμένα 4%

Αναλυτικά τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ

Με «συνοπτικές» διαδικασίες και υπό το φόβο της κοινής γνώμης, των συλλαλητηρίων και των δημοσκοπήσεων το Μέγαρο Μαξίμου αποφάσισε την άμεση χορήγηση αύξησης του κατώτατου μισθού και μάλιστα -σύμφωνα με πληροφορίες- κατά 50 ευρώ (κοντά στο 6%) κάτι που αναμένεται να αποφασιστεί στο μεθαυριανό υπουργικό συμβούλιο.

Έτσι ο κατώτατος μικτός μισθός –εάν δεν υπάρξει κάποια έκπληξη- θα φτάσει από τα 830 ευρώ στα 880 με την κυβέρνηση να θέλει να παρουσιάσει ως επιτυχία μια σειρά μικρών αυξήσεων ενώ η χώρα παραμένει στον πάτο του ευρωπαϊκού πίνακα ενώ ο πληθωρισμός και τα παιχνίδια σε ενέργεια και σε τραπεζικά επιτόκια έχει ήδη εξανεμίσει οποιαδήποτε οφέλη.

Το Μέγαρο Μαξίμου ελπίζει με τη βοήθεια των Μέσων Ενημέρωσης να ξεπεράσει την κρίση εμπιστοσύνης χωρίς να αλλάζει τίποτα από την πολιτική του αφού κανένας εργαζόμενος δεν μπορεί να ζήσει με τα ποσά αυτά, κάτι που φαίνεται και στο επίπεδο της Ελλάδας όσον αφορά την αγοραστική δύναμη του Έλληνα.

Τα καρτέλ, οι τιμές στην ενέργεια, η διαφορά των επιτοκίων χορηγήσεων και καταθέσεων ήδη έχουν αφαιρέσει οποιαδήποτε δυνατότητα…

Αλλά δεν είναι μόνον αυτό.

Η μικρή αυτή η διαφορά θα προκαλέσει και αλλαγή κλίματος στο φορολογητέο εισόδημα.

• Για παράδειγμα: Ένας άγαμος μισθωτός του ιδιωτικού τομέα ή έγγαμου χωρίς παιδιά, ο οποίος αμείβεται με 14 μισθούς. Αν σήμερα λαμβάνει τον κατώτατο μισθό, δηλαδή 830 ευρώ μεικτά (περίπου 706 καθαρά)*, ο φόρος που του αναλογεί διαμορφώνεται στα 137 ευρώ ή σε 9,8 ευρώ τον μήνα.
• Από 1η Απριλίου, οι αποδοχές του εν λόγω εργαζόμενου θα πάει στα 880 ευρώ μεικτά (περίπου 740 καθαρά)*. Σε αυτή την περίπτωση ο ετήσιος φόρος θα ανέβει στα 270 ευρώ ή τα 19 ευρώ τον μήνα, διπλασιάζεται δηλαδή, καθώς μεγαλύτερο «κομμάτι» των αποδοχών του θα φορολογείται με τον συντελεστή 22%, ο οποίος ενεργοποιείται από τα 10.000,01 ευρώ και πάνω.

* Προσοχή τα ποσά αλλάζουν με την οικογενειακή κατάσταση, τα παιδιά και τις τριετίες

Δηλαδή αυτά τα επιπλέον που θα δώσει απλόχερα η κυβέρνηση θα ροκανιστούν και από τον φόρο και η αύξηση θα περιοριστεί στα 34 ευρώ!

Εάν δεν μειωθεί ο φορολογικός συντελεστής από τα 10.001 έως τα 20.000 ευρώ ώστε να πάρουν μια ανάσα εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά σε συνδυασμό με την πάταξη των καρτέλ και τον έλεγχο των τραπεζών (επιτοκίων) δεν πρόκειται ποτέ να ανακάμψει η «μέση» ελληνική οικογένεια.

Εννοείται πως παραμένει ως ζητούμενο μια γενναία αύξηση του κατώτατου μισθού σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες για να ξεκολλήσει η χώρα από τον πάτο της Ευρώπης!

Και αυτό πέρα από τις αλχημείες που γίνονται για να παρουσιαστεί η ανεργία ως χαμηλή ή τους διθυράμβους για έλεγχο του πληθωρισμού και των τιμών στα σούπερ μάρκετ.

Διαβάστε επίσης: Κάτω από τη Βουλγαρία στην αγοραστική δύναμη η Ελλάδα – Γκρεμίζεται το κυβερνητικό αφήγημα

Να υπενθυμίζουμε πως σύμφωνα με την τελευταία έρευνα και με βάση τα στοιχεία, η Ελλάδα είναι στον πάτο της αγοραστικής δύναμης πιο κάτω και από την Βουλγαρία και τη Σλοβακία.

Για ακόμη έναν μήνα πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης κινήθηκε ο πληθωρισμός στη χώρα μας, καθώς διαμορφώθηκε στο 3,1% για τον Ιανουάριο, έναντι 2,5% που είναι η μέση τιμή στην Ευρωζώνη.

Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις της Eurostat σημειώνουν ότι ο πληθωρισμός «τσίμπησε» 0,2%, καθώς το Δεκέμβριο είχε διαμορφωθεί στο 2,9%.

Σημειώνεται ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κινήθηκε στο 2,4% για τον περασμένο Δεκέμβριο.

Όσον αφορά τις κύριες συνιστώσες του πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ, οι υπηρεσίες αναμένεται να έχουν τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Ιανουάριο (3,9%, έναντι 4% τον Δεκέμβριο), ακολουθούμενες από τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό (2,3%, έναντι 2,6% τον Δεκέμβριο), την ενέργεια (1,8%, έναντι 0,1% τον Δεκέμβριο) και μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (0,5%, σταθερά σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο).

Στο 3,1% διαμορφώθηκε ο πληθωρισμός τον Απρίλιο σε ετήσια βάση, από το 3,2% του Μαρτίου, σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).

Στον κλάδο της ενέργειας, ξεχωρίζει η μείωση της τιμής στο φυσικό αέριο (26,9%). Στον αντίποδα, συνεχίζονται οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα και είδη διατροφής (5,4%), με το ελαιόλαδο να ανατιμάται κατά 63,7%.

Ειδικότερα, σε ένα έτος υπήρξαν περαιτέρω ανατιμήσεις σε: Ρύζι (8,5%), Κρέατα- γενικά (3,2%), Ψάρια νωπά (10,6%), Ελαιόλαδο (63,7%), Φρούτα- γενικά (11,6%), Λαχανικά- γενικά (6,1%), Ζάχαρη- σοκολάτες- γλυκά- παγωτά (3,4%), Λοιπά τρόφιμα (3,3%), Μεταλλικό νερό- αναψυκτικά- χυμούς φρούτων (12,5%) και Αλκοολούχα ποτά- μη σερβιριζόμενα (5,8%).

Επίσης, καταγράφηκαν ανατιμήσεις σε: Ένδυση και υπόδηση (4%), Ενοίκια κατοικιών (4,3%), Επισκευή και συντήρηση κατοικίας (3,2%), Πετρέλαιο θέρμανσης (6,3%), Οικιακές υπηρεσίες (2,2%), Φαρμακευτικά προϊόντα (5,5%), Ιατρικές- οδοντιατρικές και παραϊατρικές υπηρεσίες (2,5%), Νοσοκομειακή περίθαλψη (3,4%), Αυτοκίνητα καινούργια (1,1%), Αυτοκίνητα μεταχειρισμένα (0,7%), Ανταλλακτικά και αξεσουάρ αυτοκινήτου (2,9%), Καύσιμα και λιπαντικά (2,3%), Συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς (3,5%), Μεταφορά επιβατών με αεροπλάνο (15,1%), Εξοπλισμό επεξεργασίας πληροφοριών (6,5%), Μικρά είδη αναψυχής- άνθη- κατοικίδια ζώα (3,4%), Κινηματογράφους- θέατρα (5%), Εφημερίδες- βιβλία και χαρτικά είδη (2,1%), Πακέτο διακοπών (7,9%), Προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση (4%), Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (3,6%), Τριτοβάθμια εκπαίδευση (2,8%), Εστιατόρια- ζαχαροπλαστεία- καφενεία- κυλικεία (5,2%), Ξενοδοχεία- μοτέλ- πανδοχεία (7,3%), Κομμωτήρια και καταστήματα προσωπικής φροντίδας (3,6%), Ασφάλιστρα υγείας (14%) και Ασφάλιστρα οχημάτων (4,1%).

Από την άλλη πλευρά, μειώσεις τιμών σημειώθηκαν σε: Ψωμί (0,7%), Ζυμαρικά (3,5%), Γαλακτοκομικά και αυγά (1,2%), 'Αλλα βρώσιμα έλαια (16,6%), Ηλεκτρισμό (7,4%), Φυσικό αέριο (26,9%), Είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού (0,9%), Τηλεφωνικές υπηρεσίες (1,4%), Διαρκή αγαθά αναψυχής και πολιτισμού (1,4%) και 'Αλλα είδη ατομικής φροντίδας (1,1%).

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η αύξηση του γενικού δείκτη τιμών καταναλωτή κατά 3,1% τον Απρίλιο, προήλθε κυρίως από τις μεταβολές στις ακόλουθες ομάδες αγαθών και υπηρεσιών:

Από τις αυξήσεις των δεικτών κατά:

• 5,4% στην ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ρύζι, κρέατα (γενικά), νωπά ψάρια, ελαιόλαδο, φρούτα (γενικά), λαχανικά (γενικά), ζάχαρη- σοκολάτες- γλυκά- παγωτά, λοιπά τρόφιμα, μεταλλικό νερό- αναψυκτικά- χυμούς φρούτων. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών σε: ψωμί, ζυμαρικά, γαλακτοκομικά και αυγά, άλλα βρώσιμα έλαια.
• 2,6% στην ομάδα «Αλκοολούχα ποτά και καπνός», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα αλκοολούχα ποτά (μη σερβιριζόμενα).
• 4% στην ομάδα «Ένδυση και υπόδηση», λόγω αύξησης των τιμών στα είδη ένδυσης και υπόδησης.
• 0,1% στην ομάδα «Διαρκή αγαθά- Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στις οικιακές υπηρεσίες. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού.
• 3,6% στην ομάδα «Υγεία», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: φαρμακευτικά προϊόντα, ιατρικές- οδοντιατρικές και παραϊατρικές υπηρεσίες, νοσοκομειακή περίθαλψη.
• 3,2% στην ομάδα «Μεταφορές», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: καινούργια αυτοκίνητα, μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, ανταλλακτικά και αξεσουάρ αυτοκινήτου, καύσιμα και λιπαντικά, συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο.
• 2,1% στην ομάδα «Αναψυχή- Πολιτιστικές δραστηριότητες», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: εξοπλισμό επεξεργασίας πληροφοριών, μικρά είδη αναψυχής- άνθη- κατοικίδια ζώα, κινηματογράφους- θέατρα, εφημερίδες- βιβλία και χαρτικά είδη, πακέτο διακοπών. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα διαρκή αγαθά αναψυχής και πολιτισμού.
• 3,5% στην ομάδα «Εκπαίδευση», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: δίδακτρα προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δίδακτρα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.
• 5,2% στην ομάδα «Ξενοδοχεία- Καφέ- Εστιατόρια», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: εστιατόρια- ζαχαροπλαστεία- καφενεία- κυλικεία, ξενοδοχεία- μοτέλ- πανδοχεία.
• 2,3% στην ομάδα «'Αλλα αγαθά και υπηρεσίες», λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: κομμωτήρια και καταστήματα προσωπικής φροντίδας, ασφάλιστρα υγείας, ασφάλιστρα οχημάτων. Μέρος της αύξησης αυτής αντισταθμίστηκε από τη μείωση κυρίως των τιμών στα άλλα είδη ατομικής φροντίδας.

2. Από τις μειώσεις των δεικτών κατά:

• 0,5% στην ομάδα «Στέγαση», λόγω μείωσης κυρίως των τιμών σε: ηλεκτρισμό, φυσικό αέριο. Μέρος της μείωσης αυτής αντισταθμίστηκε από την αύξηση κυρίως των τιμών σε: ενοίκια κατοικιών, επισκευή και συντήρηση κατοικίας, πετρέλαιο θέρμανσης.
• 1,3% στην ομάδα «Επικοινωνίες», λόγω μείωσης κυρίως των τιμών στις τηλεφωνικές υπηρεσίες

Παράλληλα, ο γενικός δείκτης παρουσίασε αύξηση 0,5% τον Απρίλιο 2024 σε σύγκριση με τον Μάρτιο 2024, έναντι αύξησης 0,6% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους.

Όσον αφορά στον εναρμονισμένο πληθωρισμό, αυτός παρουσίασε αύξηση 3,2% τον Απρίλιο εφέτος σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Απριλίου 2023, έναντι αύξησης 4,5% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση το 2023 με το 2022. Ενώ υπήρξε αύξηση 0,9% σε σύγκριση με τον Μάρτιο 2024, έναντι αύξησης 1,1% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του προηγούμενου έτους.

Αύξηση 1,3% παρουσίασε ο γενικός δείκτης τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία τον Μάρτιο εφέτος σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Μαρτίου 2023, έναντι μείωσης 12,7% που σημειώθηκε κατά τη σύγκριση των αντίστοιχων δεικτών το 2023 με το 2022.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η αύξηση αυτή στον λεγόμενο «εισαγόμενο πληθωρισμό» οφείλεται:

1. Στην αύξηση του δείκτη τιμών εισαγωγών από χώρες εκτός ευρωζώνης κατά 2,3%, και
2. Στη μείωση του δείκτη τιμών εισαγωγών από χώρες ευρωζώνης κατά 0,7%.

Παράλληλα, ο γενικός δείκτης παρουσίασε αύξηση 1,3% τον Μάρτιο 2024 σε σύγκριση με τον δείκτη του Φεβρουαρίου 2024, έναντι μείωσης 2,7% που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση των δεικτών το 2023.

«Τα μέτρα σταδιακά έχουν αρχίσει να αποδίδουν». Με αυτά τα λόγια ο υπουργός Ανάπτυξης, Κώστας Σκρέκας, αναφέρθηκε στη μάχη της κυβέρνησης απέναντι στην ακρίβεια. Όμως, η σκληρή πραγματικότητα εν μέρει τον διαψεύδει. Τα μέτρα δεν φαίνεται να αποδίδουν τα αναμενόμενα και ο πληθωρισμός συνεχίζει να τραβά την ανηφόρα.

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ «σκότωσαν» τα πολυδιαφημισμένα μέτρα της κυβέρνησης με τον πληθωρισμό τον Μάρτιο να τρέχει με 3,2% έναντι 2,9% τον Φεβρουάριο. Στο μεταξύ, μικρή αποκλιμάκωση σημείωσε ο πληθωρισμός τροφίμων κινούμενος στο 5,3% από 6,7% τον προηγούμενο μήνα. Πρωταγωνιστικό ρόλο είχε για ακόμα ένα μήνα το ελαιόλαδο (+67,2%) ενώ τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση κατέγραψαν οι τιμές στα φρούτα (+12,7%).

Ο εναρμονισμένος δείκτης σημείωσε νέα άνοδο στο 3,4% τον Μάρτιο από 3,1% τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat

Με βάση το γεγονός ότι ο Μάρτιος ήταν ο πρώτος μήνας που ίσχυσαν τα μέτρα της κυβέρνησης κατά της ακρίβειας, έχει ενδιαφέρον η πορεία των τιμών σε σχέση με τον Φεβρουάριο.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρούνται στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων (17,5%), και στα ξενοδοχεία (14,6%). Στον τομέα των τροφίμων χαμηλότερες κατά 6,3% ήταν οι τιμές στα νωπά λαχανικά, 5,4% στα ψάρια και 2,7% στα είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού.

Ακόμη, σημειώθηκε αύξηση 14% στα ασφάλιστρα υγείας, 12,4% στο πετρέλαιο θέρμανσης  και 8,6% στο πακέτο διακοπών.

Υπό αυτές τις συνθήκες προ των πυλών βρίσκεται ένα νέο κύμα ανατιμήσεων λόγω της κλιματικής κρίσης. Οι καταστροφικές συνέπειες στην παραγωγή βασικών προϊόντων, μεταφράζεται σε υψηλότερες ακόμη και υπερδιπλάσιες τιμές στο ράφι. Οι αυξήσεις σε ελαιόλαδο, κρασί, οπωροκηπευτικά και κακάο, είναι πολύ μεγάλες και στελέχη της αγοράς δεν κρύβουν την απαισιοδοξία τους για το προσεχές μέλλον.

Υπενθυμίζεται ότι ο εναρμονισμένος δείκτης σημείωσε νέα άνοδο στο 3,4% τον Μάρτιο από 3,1% τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat. Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 2,4% τον Μάρτιο από 2,6% τον Φεβρουάριο, κινούμενος σε αντίθετο κατεύθυνση με τον ελληνικό, ο οποίος παραμένει για 6ο συνεχόμενο μήνα πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

«Τα μέτρα σταδιακά έχουν αρχίσει να αποδίδουν», λέει ο Κ. Σκρέκας

«Η Ελλάδα δεν σταματά να παίρνει μέτρα. Προτεραιότητα είναι να στηρίξουμε το νοικοκυριό», ανέφερε (Παραπολιτικά 90,1) ο υπουργός Ανάπτυξης που είδε το πρώτο crash test για τα μέτρα στα σούπερ μάρκετ να μην μπορούν να τιθασεύσουν αποτελεσματικά την ακρίβεια.

Ο υπουργός έδειξε ικανοποιήμενος που ο πληθωρισμός τροφίμων «από 8,2% που ήταν πριν από δύο μήνες, έχει φτάσει στο 5,3%» βγάζοντας το συμπέρασμα ότι «τα μέτρα τα οποία έχουμε λάβει σταδιακά έχουν αρχίσει να αποδίδουν». Όμως, δεν έδειξε καθόλου ικανοποιημένος για τη γενικά εικόνα υποστηρίζοντας πως «για αυτόν τον λόγο επιμένουμε με ελέγχους και βεβαίως τα μέτρα» με σκοπό τον εξορθολογισμό της αγοράς.

Αυξήσεις «φωτιά» στο ελαιόλαδο

Ο κ. Σκρέκας επανέλαβε την πάγια θέση της κυβέρνησης για τον μηδενισμό ΦΠΑ σε βασικά είδη λέγοντας πως «εφαρμόστηκε στην Ισπανία και αντί να δούμε τις τιμές να μειώνονται, οι μεσάζοντες απορρόφησαν την μείωση ΦΠΑ».

Για την τιμή του αρνιού στο «Καλάθι του Πάσχα» είπε πως «στόχος είναι το αρνί να είναι χαμηλότερα από 10€ το κιλό», ενώ σε ό,τι αφορά το «Καλάθι του νονού», σημείωσε πως «το αξιολογούμε», λέγοντας πως «συζητάμε με την αγορά» και πως «οι τιμές είναι σε αποκλιμάκωση».

Το κόστος για τα αμνοερίφια

Με την ακρίβεια να σαρώνει τα νοικοκυριά και τις καταναλωτικές ανάγκες να αυξάνονται όσο πλησιάζουμε προς το Πάσχα τα πρώτα δείγματα για τις τιμές του εορταστικού τραπεζιού αρχίζουν να καταφθάνουν δειλά – δειλά.

Ο γενικός γραμματέας Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, Σωτήρης Αναγνωστόπουλος, μίλησε (Πρώτο Πρόγραμμα) για τις τιμές των κρεάτων εντοπίζοντας αρχικά «ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο». Φέτος, όπως είπε «επειδή το Πάσχα των Καθολικών προηγήθηκε κατά πολύ του Ορθόδοξου, δεν συμπίπτει η ζήτηση, όπως συνέβαινε άλλες χρονιές δημιουργώντας αυξημένη ζήτηση». Ωστόσο, πρόσθεσε «κάθε χρόνο γνωρίζουμε πότε θα πέσει το Πάσχα και άρα γίνεται προγραμματισμός με μεγάλη χρονική απόσταση οπότε, δεν υπάρχουν και ιδιαίτερα προβλήματα στην αντιμετώπιση της ζήτησης».

Ίδιες τιμές με πέρσι αναμένουμε και φέτος

Μπαίνοντας στο «ψητό» είπε πως «φέτος οι τιμές θα είναι κατά τι καλύτερες σε σχέση με πέρυσι» διατηρώντας μια μικρή επιφύλαξη καθώς κανείς «δε μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει μέσα σε δυο τρεις εβδομάδες».

Εξετάζοντας όλα τα δεδομένα και μιλώντας με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία «θεωρούμε ότι φέτος, παρότι είμαστε σε μια πληθωριστική πίεση διεθνή και μάλιστα υπερδιετή πλέον, θα έχουμε τιμές οι οποίες ήταν οι ίδιες ή καλύτερες σε σχέση με πέρσι», είπε.

Από την πλευρά του ο Βασίλης Ντεληφιλιππίδης, εκπρόσωπος Τύπου της Ένωσης Καταστηματαρχών Κρεοπωλών Αττικής «Οι Ταξιάρχες», ανέφερε για το κόστος στα αμνοερίφια, πως «υπάρχει ένα εύρος τιμών από 9 ευρώ μέχρι και 14, αναλόγως την ποιότητα, την προέλευση, το βάρος».

Πηγή: in.gr

Γιάννης Αγουρίδης

Νέα άνοδο στο 3,4% σημείωσε ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τον Μάρτιο από 3,1% τον Φεβρουάριο, παρά την εφαρμογή των μέτρων Σκρέκα κατά της ακρίβειας, δείγμα της αναποτελεσματικότητάς τους. Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat -σε μηνιαίο επίπεδο- υπήρξε άνοδος της τάξης του 1,8%, κάτι που δείχνει την αυξητική τάση που υπάρχει. Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 2,4% τον Μάρτιο από 2,6% τον Φεβρουάριο, κινούμενος σε αντίθετο κατεύθυνση με τον ελληνικό, ο οποίος παραμένει για 6ο συνεχόμενο μήνα απάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Ακόμη, η Ελλάδα σημείωσε την 5η μεγαλύτερη άνοδο τιμών, με χειρότερες επιδόσεις να εμφανίζονται από την Κροατία, την Αυστρία, την Εσθονία και το Βέλγιο. Παρά την περαιτέρω επιβράδυνση των τιμών των τροφίμων, αλκοόλ και καπνού, ο ρυθμός αύξησής τους στην Ελλάδα (4,8% τον Μάρτιο από 5,8% τον Φεβρουάριο) είναι σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με την ευρωζώνη, όπου μειώθηκε στο 2,7% από 3,9% τον Φεβρουάριο.

Εκτός αυτού, οι τιμές για τα βιομηχανικά αγαθά «έτρεξαν» με ρυθμό 3,4% από 3% έναν μήνα πριν, ενώ οι υπηρεσίες με 3,9% από 3,5% τον Φεβρουάριο.

Εξετάζοντας τις κύριες συνιστώσες του πληθωρισμού της ζώνης του ευρώ, οι υπηρεσίες αναμένεται να έχουν τον υψηλότερο ετήσιο ρυθμό τον Μάρτιο (4,0%, σταθερός σε σχέση με τον Φεβρουάριο), ακολουθούμενες από τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό (2,7%, έναντι 3,9% τον Φεβρουάριο), τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά (1,1%, έναντι 1,6% τον Φεβρουάριο) και την ενέργεια (-1,8%, έναντι -3,7% τον Φεβρουάριο). 

Ακόμη, ο δομικός (εξαιρουμένων τιμών ενέργειας και τροφίμων) στην ευρωζώνη υποχώρησε τον Μάρτιο στο 2,9% ετησίως από το 3,1%, ενώ οι αναλυτές περίμεναν μικρότερη κάμψη στο 3%. Αντίθετα, ο δομικός πληθωρισμός στην Ελλάδα επιταχύνθηκε με ρυθμό 3,4% από 3% τον Φεβρουάριο και 3,1% τον Ιανουάριο.

Οι τιμές της ενέργειας μειώθηκαν κατά 1%, λιγότερο σε σχέση με τον Φεβρουάριο (-2,8%).

Πτώση στη Γερμανία

Μεγαλύτερη πτώση από αυτήν που ανέμεναν οι αναλυτές κατέγραψε ο πληθωρισμός στη Γερμανία τον προηγούμενο μήνα.

Ειδικότερα, ο πληθωρισμός στη Γερμανία υποχώρησε στο 2,3% τον Μάρτιο από 2,7% τον Φεβρουάριο. Οι αναλυτές προέβλεπαν ότι θα διαμορφωθεί στο 2,4%. Σε μηνιαία βάση ο δείκτης τιμών καταναλωτή κινήθηκε 0,6% υψηλότερα.

Ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος δεν περιλαμβάνει τις ευμετάβλητες κατηγορίες των τροφίμων και της ενέργειας διαμορφώθηκε στο 3,3%.

Κάτω από 3% στη Γαλλία εδώ και 2,5 χρόνια

Την ίδια ώρα, υποχώρησε κάτω από το 3% ο πληθωρισμός στη Γαλλία, για πρώτη φορά εδώ και 2,5 χρόνια. Ο δείκτης τιμών καταναλωτή έτρεξε με 2,4% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο περσινό μήνα, από 3,2% τον Φεβρουάριο. Η επιβράδυνση ήταν μεγαλύτερη από τις εκτιμήσεις για 2,8% σε έρευνα του Bloomberg.

Στην Ιταλία, ο πληθωρισμός είχε ήδη πέσει κάτω από το 2% τον Οκτώβριο. Τα νέα στοιχεία της έδειξαν επιτάχυνση στο 1,3% από 0,8% που ήταν τον Φεβρουάριο, αλλά χαμηλότερα από τις εκτιμήσεις για 1,5%.

Πηγή:ot.gr

Το ζήτημα της ακρίβειας βρίσκεται σταθερά στην κορυφή των ανησυχιών των πολιτών.

Εξίσου σταθερά η κυβέρνηση δηλώνει πως η αντιμετώπιση του ζητήματος βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων της.

Η επιμονή της σταθερότητας ωστόσο δεν απομειώνεται από την επιμονή της προτεραιότητας.

Οι τιμές των προϊόντων εξακολουθούν να καλπάζουν παρά και τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού πως η χώρα δεν είναι «μπανανία» ή τις αιφνιδιαστικές του επισκέψεις στα σούπερ μάρκετ.

Το ερώτημα κάτω από αυτό το πρίσμα είναι εάν ο πληθωρισμός, στον οποίο η χώρα μας καταγράφει από τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ευρώπη, είναι μόνο αποτέλεσμα ανικανότητας ή και σκοπιμότητας.

Εάν, με άλλα λόγια, η κυβέρνηση όχι μόνο δεν μπορεί αλλά και δεν θέλει.

Μια απάντηση δίνουν δυο επιφανείς οικονομολόγοι του περασμένου αιώνα, οι οποίοι μολονότι εκπροσωπούσαν δυο εντελώς διαφορετικές σχολές, κατέληγαν στην ίδια ανάγνωση.

Ο Μίλτον Φρίντμαν έλεγε πως «ο πληθωρισμός είναι ένας φόρος χωρίς νόμο». Ενώ ο Τζον Κέινς σημείωνε πως «συντηρώντας τον πληθωρισμό, μια κυβέρνηση μπορεί να δημεύει, εν κρυπτώ και αθέατα, ένα σημαντικό μέρος του πλούτου των πολιτών της».

Αξίζει να θυμηθεί κανείς αυτές τις δυο καίριες διαπιστώσεις υπό το φως των χθεσινών δηλώσεων του Πρωθυπουργού στο Ελληνοαμερικανικό Επιμελητήριο.

Από το βήμα της εκδήλωσης ο κ. Μητσοτάκης κάλεσε τους πολίτες να «δουν τη δημοσιονομική συνέπεια που μας επιτρέπει να μειώνουμε το χρέος μας».

Κάτι που σημαίνει πως το όφελος για την κυβέρνηση είναι διπλό.

Αφενός, ο πληθωρισμός συντελεί στην αύξηση των φορολογικών εσόδων, γεγονός που επιτρέπει να διατηρείται ο προϋπολογισμός ισοσκελισμένος. Αφετέρου, μειώνονται το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, όπως και τα ελλείμματα, μέσω της ονομαστικής αύξησης του παραγόμενου πλούτου.

Μόνο που, όπως θα συμφωνούσαν ο Φρίντμαν με τον Κέινς, το διπλό αυτό όφελος επιτυγχάνεται «χωρίς νόμο», «εν κρυπτώ» και «σε βάρος του πλούτου των πολιτών».

Δεν οφείλεται επομένως στη «δημοσιονομική συνέπεια», όπως ισχυρίστηκε ο Πρωθυπουργός. Αλλά σε ένα περίπου «μεγάλο κόλπο» με τον πληθωρισμό και την ακρίβεια.

Πηγή: tovima.gr

Μπορεί η κυβέρνηση να δηλώνει ότι βρίσκεται πάνω από το πρόβλημα της ακρίβειας στα τρόφιμα, επαναπαυόμενη στα πρόστιμα στις μεγάλες εταιρείες, αλλά φαίνεται αδύναμη να ελέγξει και την τρελή κούρσα που κάνουν οι τιμές του ελαιολάδου τους τελευταίους 14 μήνες. 

Το ελαιόλαδο είναι βασικό προϊόν της διατροφής και ήδη η τιμή του λίτρου έχει φτάσει τα 17 ευρώ, ενώ σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Ένωσης Αγροτικού Συνεταιρισμού Ηρακλείου, Μύρωνα Χιλετζάκη, θα φτάσει ακόμη και τα 20 ευρώ. Το άλμα των τιμών του ελαιολάδου τους τελευταίους 14 μήνες έχει φτάσει το 212%.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του τηλεοπτικού σταθμού Mega, πρόκειται για ράλι τιμών που έχει ξεκινήσει από το 2022. Από το φθινόπωρο του 2022, οι τιμές ακολουθούν την εξής ανοδική πορεία:

• 5,45-5,75 ευρώ ανά λίτρο το φθινόπωρο του 2022
• 6-6,4 ευρώ ανά λίτρο τον Ιούλιο του 2023
• 9,5-12 ευρώ ανά λίτρο τον Αύγουστο του 2023
• 12-15 ευρώ ανά λίτρο τον Νοέμβριο του 2023
• 16-17 ευρώ ανά λίτρο τον Ιανουάριο του 2024

Οι αιτίες αύξησης της τιμής του ελαιολάδου είναι πολλές. Συνδέεται σαφώς και με τη μικρότερη παραγωγή σε όλη τη Μεσόγειο, για λόγους που συνδέονται τόσο με τη φύση της ίδιας της παραγωγής (υπάρχουν διακυμάνσεις από έτος σε έτος), αλλά και με τις καιρικές συνθήκες και τις φυσικές καταστροφές που έχουν πλήξει την Ελλάδα, αλλά και την Ιταλία και την Ισπανία.

Ωστόσο κανείς δεν πρέπει να παραγνωρίσει τα φαινόμενα κερδοσκοπίας, που είναι εμφανή σε όλο το φάσμα των βασικών προϊόντων διατροφής. 

Ειδικά για το ελαιόλαδο, η πορεία των τιμών μέσα στο 2023 αποδεικνύει του λόγου το αληθές: Συγκρίνοντας την τιμή του λίτρου τον Ιούλιο με την τιμή του Αυγούστου, η ανατίμηση φτάνει το 100% για το ελαιόλαδο παραγωγής φθινοπώρου 2022-χειμώνα 2023.

Όσοι διέθεταν ποσότητες ελαιολάδου αύξησαν τις τιμές για το ίδιο προϊόν, που είχε ήδη παραχθεί, χωρίς να υπάρξει κανένας έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές.

Πλέον στην εξίσωση μπαίνει και η μειωμένη παραγωγή 2023-2024.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Ένωσης Αγροτικού Συνεταιρισμού Ηρακλείου, Μύρωνα Χιλετζάκη, που μίλησε στο Mega, αυτή είναι μία από τις χειρότερες χρονιές σε επίπεδο παραγωγής, συνεπώς η αγορά θα αντιμετωπίσει ελλείψεις που θα πιέσουν περαιτέρω ανοδικά τις τιμές.

Όπως είπε, στο ελαιόλαδο από την Κρήτη υπάρχουν πωλήσεις στα 9,5 ευρώ και στην υπόλοιπη Ελλάδα στα 11,2 ευρώ, άρα, αν συνυπολογιστούν ΦΠΑ και άλλα κόστη, «ο καταναλωτής θα πληρώσει 17 ευρώ».

Τόνισε δε η τιμή του ελαιόλαδου θα φτάσει στο ράφι κοντά στα 20 ευρώ το λίτρο, αναγκάζοντας τους καταναλωτές να περιορίσουν την κατανάλωσή του και να αλλάξουν τις συνήθειές τους. 

«Δυστυχώς αυτός είναι ο δικός μας μεγάλος προβληματισμός. Θα αλλάξουν οι διατροφικές συνήθειες. Οι καταναλωτές πλέον θα βγάλουν το λάδι από τη ζωή τους. Ήδη, είδαμε σε δημοσκόπηση στην Ισπανία ότι μειώθηκε η κατανάλωση κατά 85%», σύμφωνα με τον Μύρωνα Χιλετζάκη.

Σκληρή απάντηση στους ισχυρισμούς της κυβέρνησης ότι η Ελλάδα πάει καλά και βελτιώνεται διαρκώς η οικονομική κατάσταση των πολιτών έρχεται να δώσει το ευρωβαρόμετρο για το φθινόπωρο του 2023. 

Οι Έλληνες πολίτες δηλώνουν σε συντριπτικά ποσοστά ότι δυσκολεύονται να εξοφλήσουν τους μηνιαίους λογαριασμούς τους, αλλά και ότι ρίχνοντας το βλέμμα στο μέλλον πιστεύουν ότι η οικονομική τους κατάσταση θα επιδεινωθεί ή δεν θα βελτιωθεί.

Η Ελλάδα μάλιστα έχει αρνητική πρωτιά, και μάλιστα με διαφορά από τη δεύτερη Πορτογαλία, ως προς τη δυνατότητα των πολιτών να πληρώνουν λογαριασμούς, με το ποσοστό να φτάνει στο 86%, καθώς έχουν γονατίσει από το κόστος ζωής και τον πληθωρισμό.

Πιο συγκεκριμένα, στην ερώτηση αν οι Έλληνες αντιμετωπίζουν, το τελευταίο έτος, δυσκολίες στην πληρωμή των λογαριασμών, το 50% απαντά ότι κατά καιρούς δεν μπορεί να πληρώσει τους λογαριασμούς, το 36% λέει τις περισσότερες φορές και μόλις 14% απαντά ότι δεν συναντά δυσκολίες στην εξόφληση των λογαριασμών.

Τι γίνεται στις άλλες χώρες

Δυσκολία πληρωμής λογαριασμών

• 86% Ελλάδα
• 64% Πορτογαλία
• 63% Κύπρος
• 59% Βουλγαρία
• 57% Ιταλία
• 57% Ρουμανία
• 55% Ιρλανδία
• 53% Κροατία
• 37%  Λετονία
• 36% Γαλλία

Πώς βλέπουν το μέλλον

Στην ερώτηση προς τους πολίτες αν πιστεύουν ότι σε ένα χρόνο από τώρα θα έχει βελτιωθεί το βιοτικό τους επίπεδο, το 58% των Ελλήνων περιμένει να έχει χειροτερεύσει η κατάστασή τους και το 33% πιστεύει ότι θα είναι στα ίδια. Μόλις 7% πιστεύει ότι θα βελτιωθεί. 

Στο σύνολο της Ε.Ε., το 46% των Ευρωπαίων πιστεύουν πως θα είναι ίδια η κατάσταση, το 38% θεωρούν ότι θα είναι χειρότερη η κατάσταση, το 13% θεωρεί ότι θα βελτιωθούν τα πράγματα και το 3% δεν απάντησε στην ερώτηση.

Όσον αφορά την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας σε έναν χρόνο από τώρα το 66% των Ελλήνων πιστεύουν πως θα βρίσκονται σε χειρότερη κατάσταση, το 24% θεωρεί πως θα είναι ίδια η κατάσταση, το 9% θεωρεί ότι θα βελτιωθεί η κατάσταση και το 1% δεν απάντησε στην ερώτηση.

Στην αντίστοιχη ερώτηση, το 52% των Ευρωπαίων πιστεύουν πως θα είναι χειρότερη η κατάσταση, το 31% θεωρούν ότι θα είναι ίδια η κατάσταση, το 13% θεωρεί ότι θα είναι καλύτερη η κατάσταση και το 4% δεν απάντησε στην ερώτηση.