Ισχυρό πλήγμα δέχθηκε η αγορά κατά τη φετινή περίοδο των χειμερινών εκπτώσεων, με την εικόνα να επιδεινώνεται αισθητά σε σχέση με προηγούμενα έτη.

Τα στοιχεία έρευνας του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 426 εμπορικών καταστημάτων, αποτυπώνουν έντονη υποχώρηση της κατανάλωσης και σοβαρές πιέσεις στη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Έως 40% η μείωση τον Φεβρουάριο

Ο Ιανουάριος έκλεισε με πτώση τζίρου από 10% έως 20%, ενώ τον Φεβρουάριο η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο, με τις απώλειες να κυμαίνονται από 20% έως και 40%. Τα στοιχεία αυτά καταγράφονται παρά το γεγονός ότι οι εκπτώσεις ήταν μεγάλες και διήρκεσαν για εκτεταμένο χρονικό διάστημα.

Η κατανάλωση παρέμεινε υποτονική, με τους καταναλωτές να περιορίζουν αισθητά τις αγορές τους ακόμη και σε περίοδο σημαντικών προσφορών.

Ακρίβεια και συρρίκνωση εισοδήματος

Ο πρόεδρος του Συλλόγου, Θάνος Τσαγγάρης, αποδίδει τη δυσμενή εικόνα κυρίως στη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών λόγω της ακρίβειας.

Όπως επισημαίνεται, όταν το μεγαλύτερο μέρος των αποδοχών κατευθύνεται σε βασικές ανάγκες – ενέργεια, στέγαση, τρόφιμα – περιορίζεται δραστικά η δυνατότητα κατανάλωσης σε είδη λιανικής, ακόμη και με σημαντικές εκπτώσεις.

Μεταφορά τζίρου σε αλυσίδες και ψηφιακές πλατφόρμες

Η έρευνα καταγράφει επίσης μετατόπιση σημαντικού μέρους της αγοραστικής δαπάνης από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις προς μεγάλες αλυσίδες, πολυεθνικούς ομίλους και διεθνείς ψηφιακές πλατφόρμες, εντείνοντας τον άνισο ανταγωνισμό.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον Νόμο 4965/2022, ο οποίος – σύμφωνα με τον Σύλλογο – αποδυνάμωσε τον θεσμό των εκπτώσεων.

Η πλήρης απελευθέρωση των προσφορών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους έχει δημιουργήσει, όπως υποστηρίζεται, ένα καθεστώς διαρκών εκπτώσεων, με αποτέλεσμα να χάνει αξία το βασικό εργαλείο εκκαθάρισης αποθεμάτων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Αυξανόμενα αποθέματα και κενά καταστήματα

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Σύλλογος, μεγάλος όγκος αποθεμάτων παρέμεινε αδιάθετος, η ρευστότητα των επιχειρήσεων περιορίζεται και τα λειτουργικά κόστη συνεχίζουν να αυξάνονται.

Παράλληλα, δεδομένα της Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) καταγράφουν σημαντική αύξηση των κενών καταστημάτων στους εμπορικούς δρόμους.

Ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών απέστειλε πέντε επίσημα αιτήματα προς το υπουργείο Ανάπτυξης ζητώντας συνάντηση, προκειμένου να παρουσιάσει τεκμηριωμένα τη συρρίκνωση του κύκλου εργασιών των ΜμΕ, την απώλεια της αποτελεσματικότητας των εκπτώσεων και την ένταση του ανταγωνισμού.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει πραγματοποιηθεί σχετική συνάντηση.

Προειδοποίηση για 50% «λουκέτα»

Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ιδιαίτερα ανησυχητική: εάν δεν υπάρξουν άμεσες διορθωτικές παρεμβάσεις – κυρίως στο θεσμικό πλαίσιο των προσφορών – μέσα στα επόμενα δύο χρόνια έως και το 50% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ενδέχεται να οδηγηθεί σε διακοπή λειτουργίας.

Η αγορά, όπως προκύπτει από τα ευρήματα, βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν ίσως τη δυσκολότερη περίοδο των τελευταίων ετών.

Ξεκινούν οι χειμερινές εκπτώσεις τη Δευτέρα 8 Ιανουαρίου και θα διαρκέσουν έως και το τέλος Φεβρουαρίου, με προαιρετική λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές 14 και 21 Ιανουαρίου 2024. Την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι καταγράφηκε τζίρος περίπου 6 δισ. ευρώ. 

Οι κανόνες για την αναγραφή παλιάς και νέας τιμής

• Σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοζε ο έμπορος για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής.
• Σημειώνεται ότι, ως προγενέστερη τιμή, νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος των 30 ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. 
• Όταν το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά για λιγότερο από 30 ημέρες, ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος που το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά. 
• Όταν η τιμή μειώνεται προοδευτικά κατά τη διάρκεια των 30 ημερών, πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής, ως προγενέστερη τιμή νοείται η τιμή που ίσχυε πριν από την εφαρμογή της πρώτης από τις διαδοχικές μειώσεις τιμών.
• Σε περίπτωση ελέγχου πρέπει οι έμποροι να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι η παλαιά τιμή πώλησης που αναγράφεται στην πινακίδα, ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, καθώς σε όσους παραβαίνουν τις διατάξεις περί εκπτώσεων και μειωμένων τιμών, επιβάλλεται πρόστιμο ποσού ίσου με το 1% του ετήσιου κύκλου εργασιών και πάντως όχι κατώτερο από 10.000 ευρώ. 
• Σε περίπτωση που οι εκπτώσεις αποδειχθούν ανακριβείς ή παραπλανητικές, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 2% του ετήσιου κύκλου εργασιών και πάντως όχι μικρότερο των 20.000 ευρώ.

Τη Δευτέρα 8 Ιανουαρίου κάνουν «πρεμιέρα» φέτος οι χειμερινές εκπτώσεις του 2024, οι οποίες πρόκειται να διαρκέσουν μέχρι τις 29 Φεβρουαρίου.

Ο Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών Σταύρος Καφούνης, έστειλε μήνυμα σε καταναλωτές και εμπόρους εφιστώντας παράλληλα την προσοχή για το πλαίσιο που ορίζει ποια είναι και ποια όχι η μειωμένη τιμή. Συγκεκριμένα έκανε αναφέρει σε σχετική του δήλωσή πως: «Η χειμερινή εκπτωτική περίοδος ξεκινά την ερχόμενη Δευτέρα και οι εμπορικές επιχειρήσεις όλης της χώρας περιμένουν πολλά από αυτήν. Είναι η περίοδος όπου πρέπει να αδειάσουν τα ράφια από τα εμπορεύματα της προηγούμενης περιόδου ώστε να γεμίσουν με νέα, ανοιξιάτικα. Για αυτό και διαχρονικά οι καταναλωτές γνωρίζουν καλά, ότι τώρα είναι η στιγμή που θα βρουν πολύ μεγάλες εκπτώσεις ώστε να καλύψουν ανάγκες που, είτε λόγω του περιορισμένου διαθέσιμου εισοδήματος, είτε λόγω των -δυστυχώς- ανατιμημένων προϊόντων, δεν το έκαναν. Οι προσδοκίες είναι μεγάλες τούτη την εκπτωτική περίοδο και ελπίζω ότι τα αποτελέσματα, τα οποία θα αποτυπωθούν όπως πάντα στην μεγάλη έρευνα του ΕΣΑ στο τέλος της περιόδου, θα είναι καλά για όλους.

Επίσης, με αφορμή τον νέο Νόμο περί Μείωσης Τιμών θα ήθελα να ενημερώσω τους εμπόρους όλης της χώρας, ότι έχουμε επικοινωνήσει με το Υπουργείο Ανάπτυξης και εντός της εβδομάδος αναμένεται η τροποποίηση εφαρμογής της προοδευτικής μείωσης τιμών χωρίς διακοπές, που είχε χρονικό όριο τις 30 ημέρες και η οποία θα προσπαθήσουμε να αυξηθεί ώστε να καλυφθεί το σύνολο της εκπτωτικής περιόδου».

Ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών ενημερώνει το καταναλωτικό κοινό και τους συναδέλφους εμπόρους, ότι οι τακτικές χειμερινές εκπτώσεις ξεκινούν τη Δευτέρα  8 Ιανουαρίου και λήγουν την Πέμπτη 29 Φεβρουαρίου 2024, ενώ τα καταστήματα μπορούν να παραμείνουν προαιρετικά ανοικτά τις Κυριακές 14 και 21 Ιανουαρίου 2024, με προτεινόμενο, από τον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών ωράριο λειτουργίας, 11:00 – 18:00.

Οι εμπορικές επιχειρήσεις θα πρέπει να δείξουν ιδιαίτερη προσοχή στα κάτωθι:
Σύμφωνα με την παράγραφο 2α άρθρου 15 ν. 4177/2013, όπως τροποποιήθηκε από το ν. 5039/2023, σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοζε ο έμπορος για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής.
Ως ανακοίνωση μείωσης τιμής, σύμφωνα με το κεφ. 2 παρ. 8 του νέου Κώδικα Δεοντολογίας περί ανακοινώσεων μείωσης της τιμής (ΥΑ 35935/13-4-2023), είναι κάθε ανακοίνωση του επιχειρηματία ότι έχει μειώσει την τιμή για ένα προϊόν με την εξής μορφή:
– Είτε ποσοστού (%), π.χ. «20% έκπτωση».
– Είτε συγκεκριμένου ποσού, π.χ. «10 ευρώ έκπτωση».
– Είτε αναγραφή νέας (χαμηλότερης) τιμής μαζί με την αναγραφή της 
  προγενέστερης (υψηλότερης) τιμής που εφαρμόστηκε. Η προηγούμενη τιμή
  μπορεί να εμφανίζεται σε διαγραμμένη μορφή π.χ. «τώρα 50 ευρώ, πριν 100
  ευρώ» ή «50 ευρώ 100 ευρώ».

Ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος των 30 ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. 

Όταν το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά για λιγότερο από 30 ημέρες, ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος που το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά. Όταν η τιμή μειώνεται προοδευτικά κατά τη διάρκεια των 30 ημερών, πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής, ως προγενέστερη τιμή νοείται η τιμή που ίσχυε πριν από την εφαρμογή της πρώτης από τις διαδοχικές μειώσεις τιμών.

Πρέπει να επιδεικνύεται ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση των διατάξεων περί εκπτώσεων και μειωμένων τιμών, καθώς οι κυρώσεις είναι βαριές. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 21 ν. 4177/2013, σε όσους παραβαίνουν το νόμο επιβάλλεται πρόστιμο ποσού ίσου με το 1% του ετήσιου κύκλου εργασιών και πάντως όχι κατώτερο από 10.000 ευρώ.

Στην επιβαρυντική περίπτωση που οι εκπτώσεις αποδειχτεί ότι είναι ανακριβείς ή παραπλανητικές, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 2% του ετήσιου κύκλου εργασιών και πάντως όχι μικρότερο των 20.000 ευρώ».