Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μίλησε ήδη νωρίς το απόγευμα της Κυριακής για “καταστροφή”.

Κι αυτό προτού καν η καταμέτρηση δείξει ότι το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) μένει τελικά εκτός κοινοβουλίου στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.

Πόσο εύκολο ή δύσκολο θα είναι η ιστορική αποτυχία να είναι η τελευταία;

Στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, το CDU ουδέποτε είχε αποτύχει να εξασφαλίσει την είσοδό του σε κρατιδιακό κοινοβούλιο. Το ταμπού έσπασε – και μάλιστα στην πρώην εκλογική περιφέρεια της Άγγελας Μέρκελ.

Κατά τα μέχρι στιγμής, επίσημα αποτελέσματα, το CDU περιορίζεται στο 4,9% και μένει οριακά κάτω από το εκλογικό μέτρο εισόδου στη Βουλή. Ο ίδιος ο κ. Μερτς, υπό εντεινόμενη πίεση το τελευταίο διάστημα, τόσο από το κόμμα του όσο και από τις δημοσκοπήσεις, εξάντλησε την στρατηγική διαχείρισης της κρίσης αποπειρώμενος να (περι)ορίσει εγκαίρως το αφήγημα.

Η δήλωσή του για το αποτέλεσμα των εκλογών ήρθε ασυνήθιστα νωρίς, 14 λεπτά μετά την ανακοίνωση της πρώτης πρόβλεψης του αποτελέσματος.

Προηγουμένως, είχε εξασφαλίσει τη στήριξη της ηγεσίας του κόμματός του προκειμένου να παραμείνει στην καγκελαρία και να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις.

Η σπουδή ωστόσο έμοιαζε λιγότερο με επίδειξη δύναμης, περισσότερο με απέλπιδα προσπάθεια να δώσει «γραμμή» στα στελέχη της παράταξης για τις δημόσιες δηλώσεις τους το υπόλοιπο βράδυ.

“Τίθεται ζήτημα καγκελάριου”

«Το γεγονός ότι ο Μερτς έκανε καν δήλωση το βράδυ των κρατιδιακών εκλογών δείχνει την τεράστια εσωτερική πίεση που δέχεται. Θέλει τώρα να διασφαλίσει ότι θα υπάρχουν όσο το δυνατόν λιγότερες εικασίες σχετικά με τον μελλοντικό του ρόλο τις ημέρες που ακολουθούν τις εκλογές (…) Η στρατηγική του: παιχνίδι με τον χρόνο. Δεν υπάρχουν κρατιδιακές εκλογές ως τον Απρίλιο του 2027 και ο Μερτς ελπίζει σε καλύτερα πρωτοσέλιδα από τις επιχειρήσεις, εν μέρει επειδή οι επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από το ειδικό ταμείο αρχίζουν να αποδίδουν», εκτίμησε το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD.

«Ασφαλώς και τίθεται ζήτημα καγκελάριου», έκρινε το περιοδικό Der Spiegel σε σχόλιό του επισημαίνοντας ότι οι τρεις κρατιδιακές εκλογές του φετινού καλοκαιριού επιτέλους τελείωσαν.

«Ο καγκελάριος Μερτς και ο συνασπισμός του έχουν τώρα την ευκαιρία να μεταρρυθμίσουν τη Γερμανία. Θα μπορούσαν να κάνουν τη χώρα ανθεκτική στις κρίσεις. Η πολιτική ηγεσία θα πρέπει να πάρει μια ανάσα και να επικεντρωθεί στην πραγματική δουλειά: την καλή διακυβέρνηση», νουθέτησε το περιοδικό προσθέτοντας ότι «εάν υπάρχουν δυνάμεις εντός CDU που θέλουν να αντικαταστήσουν τον Φρίντριχ Μερτς, δύσκολα μπορεί κανείς να τους κατηγορήσει, αλλά θα πρέπει να βγουν αμέσως από την κρυψώνα τους και να τον αντικαταστήσουν ή να παραμείνουν εντελώς σιωπηλοί». Για τη χώρα, για αυτήν την κυβέρνηση, κατά το δημοσίευμα, το παρατεταμένο αδιέξοδο στην καγκελαρία, μια παρακμή του Μερτς το φθινόπωρο, θα ήταν ταπεινωτική.

«Ο Μερτς αγοράζει χρόνο – αλλά για ποιον λόγο ακριβώς;», διερωτάται αρθρογράφος της εφημερίδας Handelsblatt: «Οι άνθρωποι θέλουν να λειτουργήσει ξανά σωστά το κράτος και να βελτιωθεί η ζωή τους. Δεν θέλουν να αλλάξουν πολλά. Αυτό προσδιορίζει τον πραγματικό ηττημένο της βραδιάς: τον Φρίντριχ Μερτς. Ο δύο ψηφοφορίες ήταν επίσης μια αναμέτρηση με τις πολιτικές του και πιθανώς με αυτόν ως καγκελάριο. Οι μεγαλύτεροι αντίπαλοί του δεν είναι ούτε οι πρωθυπουργοί των κρατιδίων του CDU, ούτε η AfD. Ο μεγαλύτερος αντίπαλός του είναι η γερμανική ακινησία», κατά το άρθρο.

Οι πρώτες δηλώσεις του Φρίντριχ Μερτς AP Photo/Markus Schreiber

Η Welt είδε τον «θάνατο του αστικού κέντρου»: ο θρίαμβος της Αριστεράς στο Βερολίνο συνιστά για μια αστική κοινωνία μεγαλύτερο πρόβλημα από την AfD, υποστήριξε. Το έδαφος για αυτό το είχαν προετοιμάσει τα ίδια τα αστικά κόμματα. Αναφερόμενος στον καγκελάριο, αρθρογράφος της εφημερίδας σημειώνει ότι «οι φυγόκεντρες δυνάμεις ενισχύονται», ενώ αναδεικνύει το γεγονός ότι π.χ. στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία στην ηλικιακή ομάδα 16-24 ετών το CDU έλαβε μόλις 2% και στους ψηφοφόρους 25-34 ετών 3%.

«Η ετυμηγορία του εκλογικού σώματος είναι πλέον σκληρή για όσους δεν προσφέρουν είτε εξαιρετική προσωπικότητα, είτε συναρπαστικό μήνυμα», εκτίμησε η Süddeutsche Zeitung περιγράφοντας το CDU με όρους όπως «τόσο διασκεδαστικό όσο το ξερό ψωμί και τόσο ζωντανό όσο το νεκρό ψάρι».

Το CDU, «σκιά του εαυτού του, κατέρρευσε απόψε και κάηκε στο όριο του 5%. Πρόκειται για ταπείνωση που όμοιά της δεν έχει ξαναζήσει αυτός ο πυλώνας του κράτους», υπογραμμίζεται στο σχόλιο.

Η εφημερίδα Tagesspiegel ανέδειξε σε σχόλιό της την «απώλεια εμπιστοσύνης στους βασικούς παράγοντες της ομοσπονδιακής πολιτικής» και την «ενίσχυση των άκρων και στις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος». Όσο για το μέλλον του καγκελάριου: «Το κόμμα του θα χρειαστεί επομένως μια διέξοδο για την απογοήτευσή του. Αυτό θα τον ωθήσει σε ταχύτερες και πιο αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις, ενώ μπορεί σύντομα να αναγκαστεί να παραιτηθεί από την προεδρία του CDU, κίνηση που θα του έδινε την ευκαιρία να κατευνάσει τους επικριτές του και να επικεντρωθεί αποκλειστικά στην καγκελαρία. Αν θέλει ακόμα να την κάνει επιτυχημένη, θα πρέπει να υιοθετήσει πιο αδιάλλακτη στάση απέναντι στον εταίρο του στον συνασπισμό. Αυτό είναι επικίνδυνο. Αλλά δεν έχει πολλά να χάσει», είναι η «ανάγνωση» της εφημερίδας του Βερολίνου.

Σε ανάλογο πνεύμα, η Bild τόνισε ότι με το CDU κάτω από το 5% στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, «δεν υπάρχουν εγγυήσεις». Προειδοποίησε για πιθανή «εξέγερση της βάσης» του CDU εναντίον του Φρίντριχ Μερτς.

Η επόμενη hμέρα

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, παρότι δεύτερη μετά την AfD, η Μανουέλα Σβέζιγκ του SPD θα παραμείνει κατά πάσα πιθανότητα πρωθυπουργός, σε συνασπισμό με την Αριστερά και τους Πράσινους.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου δεν δίστασε να δηλώσει κατ’ επανάληψη τη δυσαρέσκειά της για τον καγκελάριο και τη διαφωνία της ειδικά για την πολιτική στο συνταξιοδοτικό, ακόμη και όταν ήρθε σε αντιπαράθεση με τον αρχηγό της και υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλινγκμπάιλ.

H επιβίωσή της ωστόσο, παρά την πίεση της AfD, καθιστά σήμερα την κυρία Σβέζιγκ ίσως την ισχυρότερη πολιτικό εντός SPD.

H αμηχανία του αρχηγού του SPD ήταν εμφανής όταν η πρωθυπουργός του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας υποστήριζε ότι έχασε ψήφους λόγω της στήριξης της Ουκρανίας και της διακοπής προμήθειας ενέργειας από τη Ρωσία, πολιτικές που υποστηρίζει και το κόμμα της.

Στο Βερολίνο η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Η Ελίφ Εράλπ θα γίνει η πρώτη τουρκικής καταγωγής κυβερνήτης-δήμαρχος της γερμανικής πρωτεύουσας, τόπου κατοικίας της μεγαλύτερης τουρκικής κοινότητας εκτός Τουρκίας. Θα κυβερνήσει, εκτός απροόπτου, σε συνεργασία με το SPD και τους Πράσινους.

Οι θέσεις της για κοινωνικοποίηση κατοικιών, αποδυνάμωση της αστυνομίας και οι υποψίες περί αντισημιτισμού του κόμματός της δυσκολεύουν πάντως τον σχηματισμό συμμαχίας, ιδίως με τους Σοσιαλδημοκράτες. Το πρώτο «σκάνδαλο» ήρθε ήδη το βράδυ του εκλογικού θριάμβου της «Μαμντάνι του Βερολίνου», όπως περιγράφουν πολλοί την κυρία Εράλπ.

Στο πάρτι της Αριστεράς για τη νίκη της το «παρών» έδωσε και o Ίσα Ρέμο, επικεφαλής της διαβόητης συμμορίας των Ρέμο και δήλωσε μάλιστα ότι «για πρώτη φορά αισθάνεται ότι υποστηρίζεται από κόμμα του Βερολίνου». Εκπρόσωπος της Αριστεράς δικαιολόγησε την παρουσία του Ίσα Ρέμο λέγοντας ότι οι οικοδεσπότες δεν έκαναν έλεγχο των παριστάμενων. «Μετά θέλαμε να πιούμε ίσως την τρίτη ή την πέμπτη μπίρα μας χωρίς τα ΜΜΕ. Φαίνεται ότι θα εκλέξουμε δήμαρχο και μόνο αυτό έχει σημασία. Όλα τα άλλα θα τα βρούμε μετά», δήλωσε η εκπρόσωπος.

Η οικογένεια Ρέμο, με αραβικές ρίζες, είναι ευρέως γνωστή στη Γερμανία για τις σχέσεις της με το οργανωμένο έγκλημα, ενώ μέλη της έχουν συνδεθεί με εμπορία ναρκωτικών, ξέπλυμα χρήματος και θεαματικές ληστείες, με χαρακτηριστικότερη την κλοπή χρυσού νομίσματος 100 κιλών από το Μουσείο Bode του Βερολίνου το 2017.

Σε κάθε περίπτωση η Αριστερά στο Βερολίνο έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει – ακόμη περισσότερο επειδή αναδείχθηκε το «κόμμα της νεολαίας». Στους ψηφοφόρους μεταξύ 16 και 24 ετών έλαβε 43% των ψήφων, στους 25-34 ετών το 49%.

Μία νέα, πιο συντηρητική και φοβική ημέρα ξημερώνει σε Γερμανία και Ευρώπη. Οι γερμανικές εκλογές ανέδειξαν νικητή τον Φρίντριχ Μερτς και τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση CDU/CSU με 28,8%. Το φαβορί για την καγκελαρία καλείται τώρα να αναζητήσει εταίρους για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας.

«Πρωταρχικός μου στόχος η απελευθέρωση από τις ΗΠΑ», ήταν μία από τις πρώτες δηλώσεις του πρώην τραπεζίτη Φρίντριχ Μερτς, θέλοντας να δώσει ένα πρώτο στίγμα των προθέσεών του. «Θα εκπληρώσουμε τώρα γρήγορα την κυβερνητική μας εντολή, διότι ο κόσμος εκεί έξω δεν μας περιμένει. Ούτε περιμένει μακροχρόνιες συνομιλίες και διαπραγματεύσεις για συνασπισμό», συμπλήρωσε θέτοντας ως στόχο να σχηματιστεί γρήγορα κυβέρνηση. 

Στους... νικητές της κάλπης όμως συγκαταλέγεται και το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) που κατακτά τη δεύτερη θέση με 20,2%. Η ηγέτιδα του ακροδεξιού AfD Άλις Βάιντελ «απείλησε» τη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση CDU/CSU πως εάν συνεχίσει να αρνείται να συνεργαστεί με το AfD, για την «εφαρμογή της βούλησης του λαού», τότε θα την «προσπεράσει» στις επόμενες εκλογές. «Εμείς, ως μοναδικό κόμμα, διπλασιαστήκαμε σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Διπλασιάσαμε τη δύναμή μας», ανέφερε πανηγυρίζοντας.

Όμως, ο Μερτς έσπευσε γρήγορα να τερματίσει κάθε σενάριο συνεργασίας με την ακροδεξιά. «Δεν θα ξεκινήσουμε συνομιλίες συνασπισμού με το AfD. Το είπαμε αυτό πριν από τις εκλογές και οι άνθρωποι που ψήφισαν το AfD το γνώριζαν αυτό», δήλωσε ο ηγέτης του CDU.

Το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (SPD) του καγκελάριου Όλαφ Σολτς υπέστη μία συντριπτική ήττα, καταγράφοντας το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα στην ιστορία του και «κατρακυλώντας» στην τρίτη θέση, με 16%. Ο καγκελάριος μίλησε για «πικρό εκλογικό αποτέλεσμα» και δήλωσε ότι, όπως και το 2021 είχε συνεισφορά στο θετικό αποτέλεσμα και στη νίκη, έτσι και τώρα αναλαμβάνει την ευθύνη για το δυσμενές αποτέλεσμα.

Λίγη ώρα μετά, δεν έλειψαν και τα πρώτα εσωκομματικά «μαχαιρώματα», φανερώνοντας πως η επόμενη ημέρα θα είναι ζόρικη για το SPD. Για «καταστροφικό εκλογικό αποτέλεσμα» έκανε λόγο ο υπουργός Άμυνας και στέλεχος του SPD Μπόρις Πιστόριους και άφησε ανοιχτό κάθε ενδεχόμενο σχετικά με τον μελλοντικό του ρόλο στο κόμμα.

Κακό το αποτέλεσμα και για τους Πράσινους που συγκεντρώνουν 12,7%. Το κόμμα ωστόσο αναμένεται να παίξει «ρόλο - κλειδί» για την επόμενη ημέρα με τον υποψήφιο των Πρασίνων Ρόμπερτ Χάμπεκ να εμφανίζεται ήδη έτοιμος για διαπραγματεύσεις με το CDU/CSU. Κάτι τέτοιο βέβαια εξαρτάται και από τη στάση της Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης (CSU) του Μάρκους Ζέντερ που έχει επανειλημμένα ταχθεί κατά της συνεργασίας με τους Πράσινους.

Χαρές και πανηγύρια στην Αριστερά, με το Die Linke να καταγράφει ένα θεαματικό ποσοστό 8,5%, έπειτα από μία μαχητική, ζωντανή, viral καμπάνια στα social media που κέρδισε τη νεανική ψήφο και «αναγέννησε» το κόμμα. Η Χάιντι Ράιχινεκ εξέφρασε την ευγνωμοσύνη της στους ψηφοφόρους και επιμένει στο σύνθημα της «Αλλαγής», χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε κυβέρνηση. «Η Αριστερά είναι ζωντανή», σχολίασε ο συμπρόεδρος του Die Linke Γιαν φαν Ακεν, πανηγυρίζοντας για τα εκλογικά αποτελέσματα. 

Εκτός Βουλής φαίνεται πως μένουν οι Φιλελεύθεροι του Κρίστιαν Λίντνερ, που ανακοίνωσε πως αποσύρεται από την πολιτική μετά την εκλογική συντριβή, ενώ ολονύχτια «μάχη θρίλερ» θα δώσει η Συμμαχία της Σάρα Βάγκενκνεχτ που καταγράφει 4,9%, απέχοντας ελάχιστες ψήφους από το όριο του 5%.