ΣΤΑΘΗΣ ΓΚΟΤΣΗΣ

Οι Θερμοπύλες αποτελούν έναν από τους παγκόσμιας ακτινοβολίας ιστορικούς τόπους της χώρας λόγω της περίφημης μάχης του 480 π.Χ. Χάρη στη στρατηγική θέση πάνω στην κύρια χερσαία οδό διέλευσης, η περιοχή έγινε συχνά πεδίο πολεμικών αναμετρήσεων, από την αρχαιότητα έως τους νεότερους χρόνους. Ο αρχαιολογικός χώρος περικλείεται από δύο στενά, το «δυτικό» τεσσάρων χλμ. από τον Ασωπό ποταμό, στο σημείο όπου τοποθετείται η αρχαία πόλη Ανθήλη και το «ανατολικό» –γνώρισμα του οποίου είναι ένα βραχώδες έξαρμα με την ονομασία «μελάμπυγος» λίθος του Ηρακλή– όπου βρισκόταν η πόλη των Αλπηνών.

Το «μεσαίο» στενό (μεσαία πύλη), οι κυρίως Θερμοπύλες, είναι η τοποθεσία όπου, στον λόφο του Κολωνού, διεξήχθη η τελευταία φάση της φημισμένης μάχης. Τα γεγονότα είναι λίγο πολύ γνωστά σε όλους: ενόψει της περσικής καθόδου οι Ελληνες αποφάσισαν να μετακινηθούν προς την Πελοπόννησο, ενώ οι Σπαρτιάτες, μαζί με εθελοντές από άλλες πόλεις, ανέλαβαν να αντιμετωπίσουν τον αντίπαλο στη Στερεά Ελλάδα. Ο Λεωνίδας επέλεξε ως τόπο σύγκρουσης τις Θερμοπύλες. Η λεπτομερής εξιστόρηση των γεγονότων από τον Ηρόδοτο θα συμβάλει καθοριστικά στη διάδοση του ιστορικού επεισοδίου που απέκτησε θρυλικές διαστάσεις.

Ο σημερινός επισκέπτης του χώρου δεν είναι εύκολο να κατανοήσει την αρχαία τοπογραφία. Οι αποθέσεις των πηγών, του Σπερχειού και των παραποτάμων του, έχουν τροποποιήσει δραστικά την εικόνα των τριών στενών: η ακτογραμμή έχει μετατοπιστεί έως και πέντε χιλιόμετρα προς τα βόρεια, ενώ η επιφάνεια του εδάφους στο ύψος του μεσαίου στενού βρίσκεται 12-20 μέτρα βαθύτερα από τη σημερινή. Το 480 π.Χ. το πέρασμα των Θερμοπυλών υπολογίζεται πως ήταν πλάτους περίπου 12 μέτρων κάτω από τον λόφο, ενώ σήμερα φτάνει σε πλάτος τα 1,5-3 χιλιόμετρα.

Οι Θερμοπύλες δεν είναι μόνο ένας ιδιαίτερος αρχαιολογικός χώρος. Είναι ταυτόχρονα κι ένα γεωλογικό φαινόμενο. Η λέξη γεννήθηκε από τις θερμές πηγές (που ήταν αφιερωμένες στον Ηρακλή) και από το στενό πέρασμα. Στις Θερμοπύλες, φύση, μύθος και ιστορία συμπλέκονται αδιάλυτα. Το ιαματικό νερό, ο Κολωνός, η μορφολογία του περάσματος και τα αρχαιολογικά ευρήματα συνθέτουν ένα ενιαίο μνημονικό τοπίο. Αυτός είναι και ο λόγος, εξάλλου, που παρά τη χρόνια εγκατάλειψη και την απαξίωσή του, ο χώρος αποτελεί πόλο έλξης χιλιάδων επισκεπτών.

Είναι ο ίδιος λόγος που σύμφωνα με τους εμπνευστές της εμπορικής του «αξιοποίησης», όπως διαβάζουμε στην παρουσίασή του από το Υπερταμείο (Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας ΑΕ), «η θέση του ακινήτου στον αρχαιολογικό χώρο των Θερμοπυλών, το μέγεθος και η γειτνίασή του με αξιοθέατα, ιστορικά μνημεία, παραλίες και χώρους πρασίνου το καθιστούν ελκυστικό επενδυτικά για την ανάπτυξη ποικιλίας δραστηριοτήτων θερινού και χειμερινού τουρισμού, ιαματικού και θερμαλιστικού τουρισμού, τουρισμού ευεξίας, ιστορικού και πολιτιστικού τουρισμού».

Με αυτό το σκεπτικό το Υπερταμείο προχώρησε στις 26 Μαΐου σε προκήρυξη διεθνούς πλειοδοτικού διαγωνισμού για την «αξιοποίηση» του ακινήτου «Ιαματική Πηγή Λουτρών Θερμοπυλών». Το ακίνητο καταλαμβάνει συνολική έκταση 128.483,65 τετραγωνικών μέτρων και η προτεινόμενη επένδυση θα υλοποιηθεί μέσω δύο συμβάσεων διάρκειας 99 ετών. Η πρώτη αφορά τη σύσταση και μεταβίβαση δικαιώματος επιφανείας στην περιοχή Α, συνολικής έκτασης 114.561,89 τ.μ., η οποία χωρίζεται σε δύο τμήματα, 69.918,80 τ.μ. και 44.643,09 τ.μ., που διαχωρίζονται από την παλαιά εθνική οδό Αθηνών – Θεσσαλονίκης. Η δεύτερη σύμβαση αφορά μακροχρόνια μίσθωση με αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης του ιαματικού πόρου της περιοχής Β, έκτασης 14.281,76 τ.μ., η οποία βρίσκεται ολόκληρη μέσα στη Ζώνη Α απολύτου προστασίας του αρχαιολογικού χώρου του Κολωνού, σε δασική έκταση και όπου βρίσκεται και η ιαματική πηγή. Οι δεσμευτικές προσφορές από τους ενδιαφερόμενους θα πρέπει να υποβληθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Στην 89σέλιδη προκήρυξη διαβάζουμε ότι «τοπογραφική αποτύπωση του Ακινήτου Α στην υφιστάμενη αυτού κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας Πρόσκλησης Υποβολής Προσφοράς περιλαμβάνεται στο με ημερομηνία Νοέμβριος 2021 τοπογραφικό διάγραμμα της Μελέτης ΕΣΧΑΔΑ ΑΚΙΝΗΤΟΥ ΙΑΜΑΤΙΚΗΣ ΠΗΓΗΣ ΛΟΥΤΡΩΝ ΘΕΡΜΟΠΥΛΩΝ, το όποιο παρατίθεται στο Παράρτημα 1Α της παρούσας». Μόνο που το σχετικό αρχείο περιέχει τελικά προγενέστερο τοπογραφικό, με ημερομηνία 11 Ιουλίου 2013. Στο Ειδικό Σχέδιο Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίου Ακινήτου (ΕΣΧΑΔΑ) είναι που υποτίθεται πως θα βρουν οι ενδιαφερόμενοι αναλυτικότερα στοιχεία σχετικά με το ακίνητο και τις προβλεπόμενες χρήσεις. Μόνο που το συγκεκριμένο ΕΣΧΑΔΑ εδώ και 5 χρόνια (!) δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί ως προεδρικό διάταγμα σε ΦΕΚ…

Στον αρχαιολογικό χώρο των Θερμοπύλων βρίσκεται σε εξέλιξη η υλοποίηση και δύο υποέργων, προϋπολογισμού 1,3 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο ενός ακόμη μη ολοκληρωμένου στον προβλεπόμενο χρόνο έργου του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το πρώτο αφορά τον χώρο των νεότερων μνημείων (Μνημεία Λεωνίδα – Θεσπιέων), ενώ το δεύτερο σκοπεύει στην αποκάλυψη-καθαρισμό του τείχους των Φωκέων, την ανάταξη παρακείμενου δομικού υλικού, τη συλλογή του διάσπαρτου αρχαίου αρχιτεκτονικού υλικού και τη διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου του μνημείου.

Μοιάζει σαν η πολιτεία να… εξωραΐζει άρον άρον το ακίνητο που «βγάζει στο σφυρί». Για να γίνει μάλιστα ελκυστικότερο κλείνει στις 30 Σεπτεμβρίου και τη δομή φιλοξενίας μεταναστών στις Θερμοπύλες, όπως πρόσφατα ανακοίνωσε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης.

Οι Θερμοπύλες, το μόνο από τα πεδία μαχών των Περσικών Πολέμων χωρίς μεγάλης κλίμακας ανθρώπινες επεμβάσεις, ετοιμάζονται να παραδοθούν. Δεν έμεινε κανείς να τις φυλάττει.

Πηγή: koutipandoras.gr