Η τριχόπτωση γίνεται ολοένα και πιο σοβαρό πρόβλημα στη σύγχρονη κοινωνία. Διάφοροι παράγοντες, όπως η γενετική, η ενδοκρινική ανισορροπία, το τραύμα, το σωματικό στρες και η έκθεση σε χημικές ουσίες, μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρή τριχόπτωση, επηρεάζοντας την εμφάνιση και την ψυχική υγεία των πασχόντων. Ουσίες που περιέχονται στα σαμπουάν έχουν ενοχοποιηθεί για διατάραξη της υγείας των τριχών και τη σταδιακή απώλειά τους.

«Τα σαμπουάν παίζουν ζωτικό ρόλο στη διατήρηση των μαλλιών σε καλή κατάσταση, αλλά δεν είναι όλα τα προϊόντα ασφαλή και αποτελεσματικά. Αν και η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας δεν τα αναφέρει ως παράγοντα τριχόπτωσης, υπάρχουν ευρήματα μελετών που υποδηλώνουν ότι ορισμένες ουσίες σε αυτά βλάπτουν τα μαλλιά ποικιλοτρόπως. Κάποια προϊόντα περιέχουν σκληρές χημικές ουσίες που μπορούν να ερεθίσουν το τριχωτό της κεφαλής, να αποδυναμώσουν τους θύλακες των τριχών, ακόμη και να συμβάλουν στην αραίωση ή την πτώση τους», επισημαίνει ο Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.

Τα σαμπουάν είναι προϊόντα που αποσκοπούν κυρίως στον καθαρισμό του τριχωτού της κεφαλής. Αποτελούνται συχνά από 10 έως 30 συστατικά, μεταξύ των οποίων καθαριστικά, γνωστά και ως επιφανειοδραστικές ουσίες, μαλακτικά, ρυθμιστές pH, αρωματικές ουσίες και άλλα πρόσθετα.

Ορισμένες συνθέσεις μπορούν να βλάψουν το τριχωτό της κεφαλής και να οδηγήσουν σε προβλήματα όπως ξηρότητα, ερεθισμό και σπάσιμο των τριχών, μπορούν να επιδεινώσουν υπάρχουσες παθήσεις και να συμβάλουν σε προσωρινή τριχόπτωση ή σε ένα μη φιλικό περιβάλλον ανάπτυξης των τριχών.

Θειικά άλατα

Πρόκειται για ουσίες που βοηθούν στον καθαρισμό των μαλλιών. Ορισμένα από αυτά, όπως το δωδεκυλοθειικό νάτριο, μπορεί να τα ξηραίνουν. Ενώ σε μικρές ποσότητες θεωρούνται ασφαλή, σε υψηλές συγκεντρώσεις ή μετά από παρατεταμένη έκθεση μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό στο δέρμα, καθώς αφαιρούν τα φυσικά έλαια από αυτό και πρωτεΐνη από τα μαλλιά. Η απώλεια πρωτεΐνης βλάπτει την κερατίνη, τα μαλλιά γίνονται εύθραυστα, αποκτούν ψαλίδα και είναι δύσκολο να βουρτσιστούν. Κάθε προσπάθεια οδηγεί σε σπάσιμο ενώ το τράβηγμα των τριχών μπορεί να οδηγήσει σε απώλειά τους.

Συστήνεται τα άτομα με ξηρά, εύθραυστα μαλλιά να χρησιμοποιούν σαμπουάν χωρίς θειικά άλατα και ανά 15ήμερο κάποιο που περιέχει, για να αποτρέψουν τη συσσώρευση λιπαρότητας ή προϊόντων περιποίησης μαλλιών.

DMDM υδαντοΐνη και φορμαλδεΰδη

Η φορμαλδεΰδη χρησιμοποιείται σε ορισμένα καλλυντικά προϊόντα ως συντηρητικό και σκληρυντικό νυχιών. Ωστόσο, οι παγκόσμιες υγειονομικές αρχές δεν επιτρέπουν την παρουσία φορμαλδεΰδης σε άλλα καλλυντικά προϊόντα, καθώς μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό του δέρματος, αλλεργικές αντιδράσεις, πονοκεφάλους, ζάλη και σοβαρό ερεθισμό στη μύτη, το στόμα και τους πνεύμονες, μέχρι και καρκίνο.

Η DMDM ​​υδαντοΐνη, είναι ένα συνηθισμένο συστατικό των σαμπουάν και αντιμικροβιακός παράγοντας που απελευθερώνει μικρές ποσότητες φορμαλδεΰδης, οι οποίες δεν θεωρούνται επιβλαβείς για τους περισσότερους ανθρώπους. Όμως το 8-9% των χρηστών μπορεί να εμφανίσουν δερματίτιδα εξ επαφής, η οποία παρόλο που δεν προκαλεί πάντα τριχόπτωση, έχει συνδεθεί με την τελογενή τριχόπτωση.

Θειούχο σελήνιο

Αυτό το συστατικό μειώνει τον κνησμό που σχετίζεται με τον ερεθισμό του δέρματος, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο τριχόπτωσης που σχετίζεται με την πιτυρίδα και τη σμηγματορροϊκή δερματίτιδα. Ωστόσο, τα ευρήματα μελέτης υποδηλώνουν ότι τα σαμπουάν που περιέχουν αυτή την ουσία μπορούν να προκαλέσουν διάχυτη τριχόπτωση (αραίωση μαλλιών) σε όλο το τριχωτό της κεφαλής.

Κερατίνη

Η κερατίνη είναι μια πρωτεΐνη που κάνει τα μαλλιά να φαίνονται λαμπερά και υγιή. Υπάρχουν σαμπουάν με προσθήκη κερατίνης, η οποία όμως δεν διεισδύει στις τρίχες για να προσθέσει πρωτεΐνη, απλώς τις επικαλύπτει. Αυτό συνεπάγεται λιγότερη ενυδάτωση των τριχών κατά το λούσιμο. Μακροχρόνιοι χρήστες σαμπουάν που περιέχουν κερατίνη συχνά παραπονιούνται για ξηρά και εύθραυστα μαλλιά.

Σιλικόνη

Δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η σιλικόνη προκαλεί τριχόπτωση. Όμως, βαριά σαμπουάν με σιλικόνες μπορούν να αφήσουν υπολείμματα στο τριχωτό της κεφαλής, φράζοντας τους θύλακες των τριχών και εμποδίζοντας την ανάπτυξη των μαλλιών. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η συσσώρευση μπορεί να οδηγήσει σε αραίωση και απώλεια μαλλιών.

Αλλεργιογόνα, parabens και αλκοόλες

Τα τεχνητά αρώματα και άλλα αλλεργιογόνα στα σαμπουάν μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή. Ο χρόνιος ερεθισμός του τριχωτού της κεφαλής μπορεί να αποδυναμώσει τους θύλακες των τριχών και να διαταράξει τον φυσικό κύκλο ανάπτυξης των μαλλιών, οδηγώντας σε τριχόπτωση.

Τα parabens είναι συνθετικά συντηρητικά που μπορούν να διαταράξουν την ορμονική ισορροπία και να επιδεινώσουν ορισμένους τύπους τριχόπτωσης, ενώ οι αλκοόλες, που χρησιμοποιούνται σε πολλά φθηνά σαμπουάν, αφυδατώνουν τα μαλλιά, καθιστώντας τα επιρρεπή στο σπάσιμο.

Πίσσα λιθανθράκων

Η πίσσα λιθανθράκων χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του κνησμού και του ερεθισμού του τριχωτού της κεφαλής, συμπεριλαμβανομένης της ψωρίασης. Σε ορισμένους, ωστόσο, μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και να οδηγήσει σε ξηρά και εύθραυστα μαλλιά.

Χρωμοσαμπουάν

Ορισμένα σαμπουάν περιέχουν μικρές ποσότητες βαφής για να χρωματίσουν ή να δώσουν απόχρωση στα μαλλιά. Τα σαμπουάν που περιέχουν βαφές χωρίς μόνιμο αποτέλεσμα είναι απίθανο να προκαλέσουν βλάβη, καθώς δεν διεισδύουν στα μαλλιά.

Ωστόσο, μια κορεατική μελέτη του 2023 διαπίστωσε ότι τα σαμπουάν που περιέχουν βαφές με βάση το τριυδροξυβενζόλιο μπορούν να βλάψουν το δερματικό φραγμό στο τριχωτό της κεφαλής. Αυτές είναι ισχυρότερες βαφές με πιο μακροχρόνιο αποτέλεσμα, τις οποίες οι άνθρωποι μπορεί να χρησιμοποιούν για να αλλάξουν το χρώμα των μαλλιών τους και όχι απλώς για να ενισχύσουν τις φυσικές τους αποχρώσεις.

«Όταν ένα σαμπουάν οδηγεί άμεσα ή έμμεσα σε απώλεια τριχών, όταν αφυδατώνει τα μαλλιά και τα καθιστά εύθραυστα, όταν ερεθίζει το τριχωτό της κεφαλής, προκαλώντας κνησμό, ξηροδερμία, ερυθρότητα, πρέπει να διακόπτεται η χρήση του και να αναζητηθούν ασφαλέστερα προϊόντα για τον καθαρισμό των μαλλιών και του δέρματος του τριχωτού. Ιδανικά θεωρούνται εκείνα που καθαρίζουν αποτελεσματικά αλλά διατηρούν τα φυσικά έλαια, όσα δεν περιέχουν parabens ή συστατικά που απελευθερώνουν φορμαλδεϋδη, όσα ταιριάζουν στον τύπο των μαλλιών (λιπαρά, κανονικά, ξηρά) και καλύπτουν τις ανάγκες του (πιτυρίδα, τριχόπτωση).

Επειδή, όμως, η τριχόπτωση προκαλείται από πολλούς λόγους, τα άτομα που χάνουν αφύσικη ποσότητα τριχών θα πρέπει να επισκέπτονται τον δερματολόγο τους προκειμένου να βρεθεί η αιτία, καθώς μερικές φορές μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας υποκείμενης πάθησης.

Με μια απλή και ανώδυνη εξέταση μπορεί να υπολογιστεί ο αριθμός και η πυκνότητα των τριχών και των χνοώδων τριχών, αλλά και το πάχος των τριχών, ο λόγος αναγενών/καταγενών, καθώς και ο αριθμός των τελικών τριχών, και να προσδιοριστεί ο αριθμός των τριχοθυλακίων. Με τη λήψη του ιστορικού, την κλινική εξέταση και ενδεχομένως αιματολογικές εξετάσεις μπορεί να προσδιοριστεί εάν προκαλείται από προϊόντα καθαρισμού, styling ή τρόπου χτενίσματος και απαιτείται απλώς η αλλαγή τους, ή εάν οφείλεται σε κάποια πάθηση που χρήζει φαρμακευτικής ή άλλης θεραπείας όπως η θεραπεία με Αυτόλογους Αυξητικούς Παράγοντες», καταλήγει ο δρ Στάμου.

Είναι γεγονός πως οι τρίχες που μένουν στο μαξιλάρι μετά τον ύπνο, στη βούρτσα μετά το χτένισμα αλλά και στο σιφόνι μετά το μπάνιο προβληματίζουν πολλούς ανθρώπους. Ωστόσο, το να χάνουμε μαλλιά καθημερινά είναι απολύτως φυσιολογικό και δεν είναι κάτι που πρέπει να μας ανησυχεί. Όμως, σίγουρα υπάρχουν κάποιες απορίες σχετικά με την τριχόπτωση.

Μία από αυτές αφορά και στα μαλλιά που χάνουμε κατά το λούσιμο. Για παράδειγμα, πόσες τρίχες είναι φυσιολογικό να πέφτουν κάθε φορά που λουζόμαστε;
Γιατί συμβαίνει η καθημερινή -φυσιολογική- τριχόπτωση

«Τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες χάνουν μαλλιά καθημερινά, χωρίς να το συνειδητοποιούν. Πρόκειται για μία διαδικασία που αποτελεί κομμάτι του κύκλου ανάπτυξης των μαλλιών. Χωρίς αυτήν, ο κύκλος δεν θα επέτρεπε τη γέννηση νέων και υγιών μαλλιών – οπότε ναι, σε αυτήν την περίπτωση, η τριχόπτωση είναι μη ανησυχητική», αναφέρει η δρ Τάνια Βλαδένη, Δερματολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ, Πανεπιστημιακής Κλινικής στο Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός».
«Πιο συγκεκριμένα» συνεχίζει, «καθένας από τους θύλακες της τρίχας ζει τον δικό του κύκλο ανάπτυξης, που ακολουθείται από μία σύντομη περίοδο ανάπαυσης. Κατά τη φάση αυτή, ο θύλακας εξακολουθεί να είναι προσκολλημένος στο τριχωτό της κεφαλής χωρίς όμως να αναπτύσσεται». 
Όταν η συγκεκριμένη φάση ολοκληρώνεται, οι τρίχες πέφτουν για να δημιουργηθεί χώρος για την ανάπτυξη νέων.

Το ανθρώπινο κεφάλι έχει περίπου 100.000 τριχοθυλάκια και όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, κάθε άνθρωπος έχει μερικούς θύλακες που εισέρχονται στη φάση ανάπαυσης σε καθημερινή βάση, με αποτέλεσμα την απώλεια των τριχών.
«Όσο μεγαλώνουμε, η φάση αυτή διαρκεί για περισσότερο χρονικό διάστημα από το κανονικό, γι’ αυτό και τα μαλλιά εμφανίζουν τάσεις αραίωσης. Όσο νεότερος είναι ο άνθρωπος, τόσο πιο εύκολα η τρίχα που χάθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της φυσιολογικής διαδικασίας αντικαθίσταται από μία καινούργια, ενώ μετά τη μέση ηλικία η αναπλήρωση των τριχών γίνεται με πιο αργό ρυθμό», εξηγεί η ιατρός.

Πόσες τρίχες πέφτουν;
Είναι δύσκολο να πει κάποιος ακριβώς πόσες τρίχες «πρέπει» να χάνουμε κατά τη διάρκεια μίας πράξης, όπως είναι το λούσιμο ή το βούρτσισμα των μαλλιών, καθώς διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας, ο άνθρωπος χάνει από 60 έως 100 τρίχες σε καθημερινή βάση -υπό φυσιολογικές συνθήκες- και από 100 έως 150 τρίχες το φθινόπωρο.
Σημειωτέον πως δεν γίνεται αναφορά για τις τρίχες που σπάνε, αλλά για εκείνες που πέφτουν. Το σπάσιμο της τρίχας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, ένα σημάδι αδυναμίας των μαλλιών.
«Αν παρατηρήσετε ότι οι τρίχες σας σπάνε, τότε ένα σαμπουάν που τις προστατεύει και τις θωρακίζει είναι απαραίτητο. Όπως επίσης και το να μην κάνετε βιαστικές, άγαρμπες κινήσεις όταν λούζεστε. Ένα τέτοιο φυσικό σαμπουάν, παρέχει έως και 80% προστασία από το σπάσιμο ενώ ταυτόχρονα περιποιείται τις άκρες των μαλλιών. Επιπλέον, είναι απαλλαγμένο από χημικές ουσίες που επιβαρύνουν τις τρίχες και έχει φυτική σύνθεση», τονίζει η δρ Βλαδένη.
Αν και η τριχόπτωση μπορεί να φαίνεται ασήμαντη, αποτελεί ένα σημαντικό κίνητρο για πολλούς να αναζητήσουν συμβουλή και θεραπεία, με περίπου 10 εκατομμύρια ανθρώπους να επηρεάζονται από αυτή. Στην πραγματικότητα υπάρχουν όχι μόνο ένας, αλλά αρκετοί διαφορετικοί τύποι τριχόπτωσης, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους.

Έχουν ταξινομηθεί ως εξής:
Ξαφνική έναρξη περιστασιακής απώλειας μαλλιών, γνωστή ως οξεία τελογενής αλωπεκία
Σταδιακή και παρατεταμένη απώλεια μαλλιών, γνωστή ως χρόνια τελογενής αλωπεκία
Τριχόπτωση που σχετίζεται με ορμονικά ζητήματα σε σχέση με το γενετικό τοπίο, ή αλλιώς ανδρογενετική αλωπεκία
Τριχόπτωση που σχετίζεται με την ηλικία, μια απώλεια της πυκνότητας και της μάζας των μαλλιών, γνωστή ως αλωπεκία που προκαλείται κατά τη γήρανση.
«Όλοι αυτοί οι τύποι τριχόπτωσης διαφέρουν μεταξύ τους, επειδή προκαλούνται από διαφορετικές τροποποιήσεις στον κύκλο των μαλλιών και επομένως, απαιτούν διαφορετικές θεραπείες», καταλήγει η δρ Βλαδένη.