Ισχυρό πλήγμα δέχθηκε η αγορά κατά τη φετινή περίοδο των χειμερινών εκπτώσεων, με την εικόνα να επιδεινώνεται αισθητά σε σχέση με προηγούμενα έτη.

Τα στοιχεία έρευνας του Εμπορικού Συλλόγου Αθηνών, που πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 426 εμπορικών καταστημάτων, αποτυπώνουν έντονη υποχώρηση της κατανάλωσης και σοβαρές πιέσεις στη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Έως 40% η μείωση τον Φεβρουάριο

Ο Ιανουάριος έκλεισε με πτώση τζίρου από 10% έως 20%, ενώ τον Φεβρουάριο η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο, με τις απώλειες να κυμαίνονται από 20% έως και 40%. Τα στοιχεία αυτά καταγράφονται παρά το γεγονός ότι οι εκπτώσεις ήταν μεγάλες και διήρκεσαν για εκτεταμένο χρονικό διάστημα.

Η κατανάλωση παρέμεινε υποτονική, με τους καταναλωτές να περιορίζουν αισθητά τις αγορές τους ακόμη και σε περίοδο σημαντικών προσφορών.

Ακρίβεια και συρρίκνωση εισοδήματος

Ο πρόεδρος του Συλλόγου, Θάνος Τσαγγάρης, αποδίδει τη δυσμενή εικόνα κυρίως στη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών λόγω της ακρίβειας.

Όπως επισημαίνεται, όταν το μεγαλύτερο μέρος των αποδοχών κατευθύνεται σε βασικές ανάγκες – ενέργεια, στέγαση, τρόφιμα – περιορίζεται δραστικά η δυνατότητα κατανάλωσης σε είδη λιανικής, ακόμη και με σημαντικές εκπτώσεις.

Μεταφορά τζίρου σε αλυσίδες και ψηφιακές πλατφόρμες

Η έρευνα καταγράφει επίσης μετατόπιση σημαντικού μέρους της αγοραστικής δαπάνης από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις προς μεγάλες αλυσίδες, πολυεθνικούς ομίλους και διεθνείς ψηφιακές πλατφόρμες, εντείνοντας τον άνισο ανταγωνισμό.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον Νόμο 4965/2022, ο οποίος – σύμφωνα με τον Σύλλογο – αποδυνάμωσε τον θεσμό των εκπτώσεων.

Η πλήρης απελευθέρωση των προσφορών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους έχει δημιουργήσει, όπως υποστηρίζεται, ένα καθεστώς διαρκών εκπτώσεων, με αποτέλεσμα να χάνει αξία το βασικό εργαλείο εκκαθάρισης αποθεμάτων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Αυξανόμενα αποθέματα και κενά καταστήματα

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Σύλλογος, μεγάλος όγκος αποθεμάτων παρέμεινε αδιάθετος, η ρευστότητα των επιχειρήσεων περιορίζεται και τα λειτουργικά κόστη συνεχίζουν να αυξάνονται.

Παράλληλα, δεδομένα της Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) καταγράφουν σημαντική αύξηση των κενών καταστημάτων στους εμπορικούς δρόμους.

Ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών απέστειλε πέντε επίσημα αιτήματα προς το υπουργείο Ανάπτυξης ζητώντας συνάντηση, προκειμένου να παρουσιάσει τεκμηριωμένα τη συρρίκνωση του κύκλου εργασιών των ΜμΕ, την απώλεια της αποτελεσματικότητας των εκπτώσεων και την ένταση του ανταγωνισμού.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει πραγματοποιηθεί σχετική συνάντηση.

Προειδοποίηση για 50% «λουκέτα»

Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ιδιαίτερα ανησυχητική: εάν δεν υπάρξουν άμεσες διορθωτικές παρεμβάσεις – κυρίως στο θεσμικό πλαίσιο των προσφορών – μέσα στα επόμενα δύο χρόνια έως και το 50% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ενδέχεται να οδηγηθεί σε διακοπή λειτουργίας.

Η αγορά, όπως προκύπτει από τα ευρήματα, βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν ίσως τη δυσκολότερη περίοδο των τελευταίων ετών.

Τόνωση του τζίρου στα σούπερ μάρκετ έφερε ο πληθωρισμός τον πρώτο μήνα του έτους την ώρα που οι καταναλωτές μείωσαν τις ποσότητες προϊόντων στο καλάθι.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας ερευνών IRI ο τζίρος των ταχυκίνητων καταναλωτικών αγαθών αυξήθηκε κατά 6,9% συγκριτικά με τον περυσινό Ιανουάριο, μια αύξηση που σχετίζεται με τις ανατιμήσεις που άγγιξαν σχεδόν το 10% και όχι με την αύξηση της ζήτησης.

Συγκεκριμένα, οι πωλήσεις τον Ιανουάριο του 2023 διαμορφώθηκε στα 652 εκατ. ευρώ έναντι 610 εκατ. ευρώ τον Ιανουάριο του 2022.

Την ίδια χρονική περίοδο η αξία των πωλήσεων είναι αυξημένη κατά 7% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο περυσινό μήνα ενώ καταγράφεται μείωση του όγκου πωλήσεων κατά 2,5%. Σημειώνεται ότι η πτώση στους όγκους τον Ιανουάριο «συγκρατήθηκε» από το γεγονός ότι τον ίδιο μήνα του 2022 είχαμε τις έντονες χιονοπτώσεις που είχαν οδηγήσει (λόγω των αντικειμενικών συνθηκών) σε μειωμένες αγορές για κάποιες ημέρες.

Τη δυναμική τους πορεία συνεχίζουν τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Συγκεκριμένα το μερίδιο των PL τον Ιανουάριο διαμορφώθηκε στο 17,7%, με τη συγκεκριμένη κατηγορία να «τρέχει» με 21,3%. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η κατηγορία των PL προϊόντων έκλεισε το 2022 με ρυθμό ανάπτυξης 16,4%. Αντίστοιχα, οι προωθητικές ενέργειες στο σύνολο των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 24,1%, στα είδη ατομικής υγιεινής και ομορφιάς 29,1% και στα απορρυπαντικά/ καθαριστικά κατά 22,3%.

Αναφορικά με τις τρεις μεγάλες κατηγορίες ταχυκίνητων καταναλωτικών αγαθών (σ.σ. εξαιρείται η Lidl), από τα στοιχεία της IRI προκύπτει ότι στα συσκευασμένα τρόφιμα η αξία πωλήσεων τον Ιανουάριο αυξήθηκε κατά 5,7%, στα είδη ατομικής υγιεινής και ομορφιάς 12,3% και στα απορρυπαντικά/καθαριστικά 11,9%. Ωστόσο, ο όγκος πωλήσεων στα συσκευασμένα τρόφιμα είναι μειωμένος κατά 2,9%, στα είδη ατομικής υγιεινής και ομορφιάς αυξημένος 1,2% και στα απορρυπαντικά/ καθαριστικά μειωμένος κατά 2,3%.

Σε ό,τι αφορά στις 11 κυριότερες κατηγορίες προϊόντων, καταγράφηκε αύξηση του όγκου πωλήσεων σε τέσσερις και συγκεκριμένα στα μη αλκοολούχα ποτά (2,4%), στα αλκοολούχα ποτά (1,9%), στα είδη ατομικής φροντίδας και ομορφιάς (1,2%) και στα είδη ατομικής υγιεινής (1,3%). Στον αντίποδα, μείωση του όγκου πωλήσεων σημειώθηκε στα συσκευασμένα τρόφιμα (3,2%), στα σνακς (0,3%), στα γαλακτοκομικά (6,7%), στα κατεψυγμένα τρόφιμα ( 8,2%), στα καθαριστικά σπιτιού/απορρυπαντικά (1,3%) και στα άλλα είδη νοικοκυριού (3,2%).

Τα στοιχεία του Ιανουαρίου δείχνουν επίσης ότι οι καταναλωτές εμπιστεύονται τα υπερμάρκετ (πάνω από 2.500 τ.μ.). Στα καταστήματα αυτά καταγράφεται η μεγαλύτερη αύξηση τζίρου τον πρώτο μήνα του έτους (11%) ενώ το συνολικό τους μερίδιο στον τζίρο των σούπερ μάρκετ διαμορφώνεται σε 15,1%.

Στα πολύ μικρά καταστήματα (έως 400 τ.μ.) καταγράφεται αύξηση τζίρου 10,5% με το μερίδιό τους να βρίσκεται στο 13,9%. Κατά 6,4% αυξήθηκε ο τζίρος στα μεσαία καταστήματα (400 έως 1.000 τ.μ.) με το μερίδιό τους στις συνολικές πωλήσεις να διαμορφώνεται σε 33,4%. Αύξηση, 5% καταγράφηκε στα μεγάλα καταστήματα (1.000 έως 2.500 τ.μ.), στα οποία πραγματοποιήθηκε το 37,6% του συνολικού τζίρου.