Η θέση της γυναίκας είναι στην κουζίνα της. Όχι δεν το λέει ο σεξιστής θείος σου, το λέει το σχολικό βιβλίο

Η θέση της γυναίκας είναι στην κουζίνα της. Όχι δεν το λέει ο σεξιστής θείος σου, το λέει το σχολικό βιβλίο

Πέμπτη, 16/07/2026 - 09:53

ΒΑΡΒΑΡΑ ΜΑΝΤΑΙΟΥ

Μετά το victim blaming εν είδει συμβουλής στα κορίτσια, να “αποφεύγουν τις κακοτοπιές”, “να θυμούνται ότι οι άντρες έχουν μεγαλύτερο όγκο και δύναμη”, “να διακόπτουν τη σχέση, αν ο σύντροφός τους χρησιμοποιήσει βία, γιατί έστω και αν ζητήσει χίλια συγγνώμη, θα ξαναχρησιμοποιήσει βία”, φαίνεται πως το νέο βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής Γ’ Γυμνασίου κρύβει κι άλλα σεξιστικά διαμαντάκια για να διδαχθούν τα παιδιά.

Όπως αποκάλυψε στη σελίδα «Μη γεννήσεις κοριτσάκι» ο Βασίλης Νανούρης και διαπιστώσαμε κι εμείς, το βιβλίο περιλαμβάνει κι άλλα προβληματικά κομμάτια που αναπαράγουν έμφυλα στερεότυπα παρουσιάζοντας τα ως κανονικότητα.

“Η γυναίκα μαθαίνει ν’ ασχολείται με το νοικοκυριό”

Για παράδειγμα, το βιβλίο αναφέρει για τον ρόλο του/της συζύγου: “Στο πλαίσιο του καταμερισμού των εργασιών, συνήθως κάθε σύζυγος ασκεί κάποιες εργασίες. Έτσι π.χ. ο άνδρας μαθαίνει να ασχολείται με τις βαριές δουλειές, με τις τεχνικές εργασίες και τις εξωτερικές υποθέσεις. Η γυναίκα μαθαίνει να ασχολείται με την ανατροφή των παιδιών και γενικότερα το νοικοκυριό. Ασφαλώς η είσοδος της γυναίκας στην αγορά εργασίας και η αμφισβήτηση της κυριαρχίας των ανδρών επέφερε κάποια ισορροπία στην άσκηση των ρόλων. Παρ’ όλα αυτά, συνήθως οι γυναίκες επωμίζονται περισσότερα βάρη”.

Τι μας λέει λοιπόν η Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή; Αρχικά ότι σύζυγοι είναι μόνο άνδρες με γυναίκες. Οι υπόλοιπες μορφές οικογένειας όπως π.χ. των ομόφυλων ζευγαριών, δεν περιλαμβάνονται. Ωραία, συντηρητικά, αναχρονιστικά πράγματα, δηλαδή. Μη και διδαχθούν τα παιδιά ότι είναι οκ ο συμμαθητής του που έχει δύο μπαμπάδες ή δύο μαμάδες. Προς θεού.

Κατά δεύτερον ότι οι άνδρες ασχολούνται με τις βαριές και τις εξωτερικές δουλειές, ενώ οι γυναίκες μένουν… στην κουζίνα τους, να ασχολούνται με την ανατροφή των παιδιών και το νοικοκυριό. Ναι, αυτό μαθαίνουν τα παιδιά ότι είναι το σύνηθες άρα η κανονικότητα. Και φυσικά, ενώ για τα προσχήματα μπαίνει η φράση: “Ασφαλώς η είσοδος της γυναίκας στην αγορά εργασίας και η αμφισβήτηση της κυριαρχίας των ανδρών επέφερε κάποια ισορροπία στην άσκηση των ρόλων”, πιπέρι στο στόμα αν γίνει αναφορά σε φεμινιστικά κινήματα, αγώνες και διεκδικήσεις. Ισορροπία στην άσκηση των ρόλων. Επ’ ουδενί “βήμα προς την επίτευξη της ισότητας των φύλων” ή “κατάρριψης των έμφυλων στερεοτύπων”. Άλλωστε το βιβλίο, επιμένει ν’ αναφέρεται σε ρόλους κι όχι σε στερεότυπα ή κοινωνικές κατασκευές.

“Το αγόρι μαθαίνει να μαστορεύει και το κορίτσι να μαγειρεύει”

Πάμε όμως και λίγο παρακάτω, γιατί πες “εμείς έτσι τα βρήκαμε” (not. αλλά αυτό ας μην το πιάσουμε), τα παιδιά που έχουν όλη τη ζωή μπροστά τους (δεν ξέρω τι έπαθα και μιλάω λες και γράφω το βιβλίο) τι πρέπει να μάθουν για τους δικούς τους “ρόλους”; Μα φυσικά, να συμπεριφέρονται όπως αρμόζει στο φύλο τους.

“Ρόλος παιδιού: Τα παιδιά από νωρίς χρειάζεται να μαθαίνουν να προσανατολίζονται ανάλογα με τους ρόλους του φύλου τους. Ανάλογα με τη δομή της κοινωνίας και της οικογένειας (π.χ. παραδοσιακή ή σύγχρονη) κατευθύνονται σε ορισμένους ρόλους. Παράδειγμα: το αγόρι μαθαίνει “να μαστορεύει” και το κορίτσι μαθαίνει “να μαγειρεύει”, μαθαίνουν να έχουν σχέσεις ισοτιμίας ή σχέσεις κυριαρχίας και υποταγής”.

(Εντάξει κι εμείς έχουμε τραγουδήσει πιτσιρίκια: “Γιατί το ξέρεις καλά, δεν βρίσκεις εύκολα σωστά παιδιά, και πρέπει όταν τα βρεις να κάνεις άσκηση υποταγής” μαζί με τον Σάκη τον Ρούβα, αλλά τουλάχιστον δεν το παίρναμε τοις μετρητοίς και σίγουρα δεν το μαθαίναμε για το σχολείο)

Κι εδώ ο σεξισμός πλασάρεται ως κανονικότητα. Είσαι αγόρι; θα μάθεις να μαστορεύεις. Είσαι κορίτσι; θα μάθεις να μαγειρεύεις. Τόσο απλά. Η αδερφή μου για παράδειγμα που τις προάλλες της ζήτησα αν έχει τηλέφωνο υδραυλικού για το πλυντήριο μου και μου απάντησε: “αφού τα υδραυλικά στο σπίτι μου τα φτιάχνω εγώ”, μάλλον θα χε κοπεί στην Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή. Γιατί οι ρόλοι είναι αυτοί νέοι και νέες μου. Ή τουλάχιστον έτσι λέει το βιβλίο.

“Η μόδα που επιβάλλει το Unisex”

Στο περιθώριο του βιβλίου, δίπλα από τους ρόλους των παιδιών υπάρχει και το εξής παράθεμα: “Ένα ερώτημα για τις σχέσεις των δύο φύλων: όταν η μόδα ή κάποιες ιδέες επιβάλλουν το «Unisex» ή ένα «ανδρόγυνο», πώς το ένα φύλο να επιθυμήσει το άλλο, αφού και τα δύο μοιάζουν; Πώς να επιθυμήσει το άλλο, όταν η επιθυμία στηρίζεται στη διαφορετικότητα;”

Η “μόδα”, “κάποιες ιδέες” που “επιβάλλουν” το “unisex”, “επιθυμία που στηρίζεται στη διαφορετικότητα”. Δεν περιγράφω άλλο.

Στα σοβαρά όμως. Είναι δυνατόν, ένα τέτοιο βιβλίο να διδάσκεται στα σχολεία; Είναι δυνατόν να διαιωνίζονται και να αναπαράγονται μέσω τις εκπαίδευσης, όλα αυτά που αποτελούν τροχοπέδη για μία κοινωνία συμπερίληψης και ισότητας; Αυτό ονειρεύονται στο Υπουργείο Παιδείας; Ένα σχολείο στο οποίο παιδιά οικογενειών με δύο μαμάδες ή δύο μπαμπάδες θα νιώθουν παρέκκλιση; Παιδιά με ρευστή ταυτότητα φύλου θα δυσφορούν; Παιδιά από οικογένειες ετερόφυλων ζευγαριών θα θεωρούν οτιδήποτε άλλο μη κανονικό; Αγόρια που θα μαστορεύουν και κορίτσια που θα μαγειρεύουν θέλει να φτιάξει το σχολείο του 2027;

Το σχολείο που αξίζει στα παιδιά μιας κατά τ’ άλλα ευρωπαϊκής χώρας δεν μπορεί να είναι αυτό. Είναι ένα σχολείο που θα διδάσκει αξίες και συμπεριφορές που αποδομούν μέχρι να καταρρίψουν τα έμφυλα στερεότυπα, τον σεξισμό, τον ρατσισμό, την ξενοφοβία. Ένα σχολείο δημοκρατικό και σύγχρονο που θα παράγει σκεπτόμενους πολίτες και όχι κακέκτυπα εικόνων από το (αγαπημένο στην εποχή του) Αλφαβητάρι. Ένα σχολείο του αύριο και όχι του χρονοντούλαπου της ιστορίας του συντηρητισμού.

Πηγή: rosa.gr

ΕΠΑΛ: Βιβλίο συνέδεε ομοφυλοφιλία και μετανάστευση με σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα

Πέμπτη, 15/12/2022 - 17:24

Σκοταδιστικές εποχές μύριζε σχολικό βιβλίο που συνέδεε την ομοφυλοφιλία και τη μετανάστευση με τη συχνότητα των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων. Η υπόθεση έγινε γνωστή έπειτα από προσφυγή μαθητή ΕΠΑΛ στον Συνήγορο του Πολίτη.

Όπως ανέφερε ο μαθητής στο βιβλίο διδασκαλίας του μαθήματος ειδικότητας «Υγιεινή-Μικροβιολογία» της Γ’ Λυκείου υπήρχαν διατυπώσεις που συνέδεαν τη μετάδοση σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων με τη «διάδοση της ομοφυλοφιλίας», καθώς και με τον τουρισμό, την αστυφιλία και τη μετανάστευση.

Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο των ειδικών αρμοδιοτήτων του για την προάσπιση και προαγωγή των συμφερόντων του παιδιού απευθύνθηκε στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων και στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, προτείνοντας συστηματικό έλεγχο των εγχειριδίων των σχολικών μαθημάτων, προκειμένου να αφαιρεθούν διατυπώσεις που επιτρέπουν παρερμηνείες και αρνητικούς χαρακτηρισμούς συνδεόμενους με τον σεξουαλικό προσανατολισμό.

Έπειτα από την σχετική παρέμβαση το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ενημέρωσε ότι, στη νεότερη έκδοση του εν λόγω σχολικού βιβλίου, το οποίο διανέμεται στους μαθητές κατά το σχολικό έτους 2022 – 2023, οι παραπάνω διατυπώσεις έχουν αφαιρεθεί.

Ακολουθεί ολόκληρη η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη

«Σπουδαστής ΕΠΑΛ προσέφυγε στον Συνήγορο του Πολίτη επειδή στο βιβλίο διδασκαλίας του μαθήματος ειδικότητας «Υγιεινή-Μικροβιολογία» της Γ’ Λυκείου υπήρχαν διατυπώσεις που συνέδεαν τη μετάδοση σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων με τη «διάδοση της ομοφυλοφιλίας», καθώς και με τον τουρισμό, την αστυφιλία και τη μετανάστευση.

Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο των ειδικών αρμοδιοτήτων του για τηνπροάσπιση και προαγωγή των συμφερόντων του παιδιού (Ν. 3094/2003, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει) και ως φορέας παρακολούθησης και προώθησης της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης (Ν. 4443/2016), απευθύνθηκε στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων και στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, προτείνοντας συστηματικό έλεγχο των εγχειριδίων των σχολικών μαθημάτων, προκειμένου να αφαιρεθούν διατυπώσεις που επιτρέπουν παρερμηνείες και αρνητικούς χαρακτηρισμούς συνδεόμενους με τον σεξουαλικό προσανατολισμό, ο οποίος σε κάθε περίπτωση πρέπει να γίνεται σεβαστός, ως αυτοτελώς προστατευόμενο στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου. Πρότεινε επίσης να αφαιρεθούν διατυπώσεις οι οποίες μπορεί να οδηγούν σε στιγματισμό ή και στοχοποίηση εις βάρος ατόμων με μεταναστευτικό υπόβαθρο.

Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής γνωμοδότησε σε συμφωνία με τις παραπάνω προτάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη και το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων ενημέρωσε ότι, στη νεότερη έκδοση του εν λόγω σχολικού βιβλίου, το οποίο διανέμεται στους μαθητές κατά το σχολικό έτους 2022 – 2023, οι παραπάνω διατυπώσεις έχουν αφαιρεθεί».