ΜΑΡΙΑ ΛΙΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Νομοθετημένες αλλά όχι εφαρμοσμένες παραμένουν οι περισσότερες προβλέψεις που αφορούν την ρύπανση από πλαστικά στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει ένα πυκνό πλέγμα κανονισμών και οδηγιών για τα πλαστικά, τις συσκευασίες, τα μικροπλαστικά και την κυκλική οικονομία και μεγάλο μέρος αυτής της νομοθεσίας έχει ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο της χώρας μας, στην πράξη οι περισσότερες προβλέψεις παραμένουν ανεφάρμοστες με την Ελλάδα να χάνει το ένα ορόσημο μετά το άλλο.

Αποτέλεσμα είναι η εικόνα της Ελλάδας τόσο στη χρήση πλαστικών όσο και στην ανακύκλωση να παραμένει απογοητευτική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το WWF Ελλάς, η χώρα μας εξακολουθεί να παράγει περίπου 700.000 τόνους πλαστικών αποβλήτων κάθε χρόνο. Από αυτά μόλις το 8% ανακυκλώνεται, το 84% καταλήγει σε ταφή, ενώ την ίδια στιγμή σχεδόν 40.000 τόνοι πλαστικών διαρρέουν κάθε χρόνο στο φυσικό περιβάλλον, εκ των οποίων περίπου 11.500 τόνοι καταλήγουν στις ελληνικές θάλασσες.

Δεδομένης αυτής της κατάστασης, η περιβαλλοντική οργάνωση δημοσιοποίησε τη νέα ολοκληρωμένη στρατηγική «Ελλάδα χωρίς πλαστική ρύπανση», ένα σχέδιο με ορίζοντα το 2030, το οποίο δεν εστιάζει μόνο στο τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα, αλλά κυρίως καταγράφει με λεπτομέρεια τι δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα, παρά το γεγονός ότι μεγάλο μέρος των απαιτούμενων μέτρων έχει ήδη νομοθετηθεί εδώ και χρόνια.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί ο νόμος 4736/2020 για τα πλαστικά μιας χρήσης. Πέντε χρόνια μετά την ψήφισή του, το WWF διαπιστώνει ότι οι επιδόσεις είναι «απελπιστικά χαμηλές». Τα απαγορευμένα πλαστικά μιας χρήσης εξακολουθούν να κυκλοφορούν ευρέως στην αγορά, πολλές φορές μάλιστα βαφτίζονται καταχρηστικά ως «επαναχρησιμοποιούμενα», χωρίς να υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές. Πλαστικά καλαμάκια, πιάτα και μαχαιροπίρουνα εξακολουθούν να πωλούνται και να χρησιμοποιούνται μαζικά, παρά τις απαγορεύσεις.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στο μέτωπο της μείωσης των πλαστικών ποτηριών και δοχείων takeaway. Ο νόμος προέβλεπε μείωση της κατανάλωσης κατά 30% έως το 2024 και κατά 60% έως το 2026 σε σχέση με το 2022. Σύμφωνα όμως με το WWF, οι στόχοι αυτοί είναι πλέον ανέφικτοι, καθώς οι περισσότερες προβλέψεις του νόμου δεν εφαρμόστηκαν ποτέ.

Οι επιχειρήσεις εστίασης και οι πλατφόρμες διανομής δεν ενημερώνουν ουσιαστικά τους καταναλωτές για τη δυνατότητα χρήσης επαναχρησιμοποιούμενων σκευών, ενώ δεν έχουν αναπτυχθεί συστήματα επιστροφής ή πολλαπλών χρήσεων, όπως συμβαίνει ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Εξίσου χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του συστήματος επιστροφής εγγύησης (Deposit Return Scheme - DRS) για τις πλαστικές φιάλες, η εφαρμογή του οποίου λαμβάνει συνεχώς παρατάσεις. Η λειτουργία του προβλεπόταν ήδη από τον νόμο και αποτελούσε βασική προϋπόθεση ώστε η Ελλάδα να πετύχει τον ευρωπαϊκό στόχο χωριστής συλλογής του 77% των πλαστικών φιαλών. Ωστόσο, βρισκόμαστε πλέον στο 2026 και το σύστημα εξακολουθεί να μην λειτουργεί.

Το WWF κάνει λόγο για συνεχείς αναβολές, σημειώνοντας ότι η καθυστέρηση αποδίδεται και στις πιέσεις που ασκούνται από επιχειρηματικά συμφέροντα. Μάλιστα επισημαίνει ότι η κυβερνητική απόφαση του Νοεμβρίου 2024 να εξαιρεθούν οι γυάλινες φιάλες από το σύστημα επιστροφής εγγύησης δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων.

Στο ίδιο μοτίβο κινείται και η εφαρμογή της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού. Παρότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις που διαθέτουν στην αγορά προϊόντα, τα οποία προκαλούν σημαντική ρύπανση οφείλουν να χρηματοδοτούν τη συλλογή και διαχείρισή τους, στην Ελλάδα αρκετά από τα σχετικά συστήματα εξακολουθούν να μην έχουν δημιουργηθεί.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά τα αποτσίγαρα, τα οποία αποτελούν το συχνότερο απόρριμμα στις ελληνικές παραλίες. Μέχρι σήμερα δεν λειτουργεί σύστημα που να υποχρεώνει την καπνοβιομηχανία να αναλαμβάνει το κόστος της ρύπανσης που προκαλεί, ενώ ανάλογη είναι η εικόνα και για τα αλιευτικά εργαλεία, τα οποία αποτελούν μία από τις σοβαρότερες απειλές για τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Το WWF προτείνει τη δημιουργία ειδικών συστημάτων διευρυμένης ευθύνης τόσο για τα αποτσίγαρα όσο και για τα αλιευτικά εργαλεία, ενώ εισηγείται τέλος τουλάχιστον 0,019 ευρώ ανά φίλτρο τσιγάρου. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της οργάνωσης, το μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει έως και 280 εκατ. ευρώ ετησίως, τα οποία θα χρηματοδοτούσαν δράσεις καθαρισμού, απορρύπανσης και ενημέρωσης.

 

Πίσω και στην ανακύκλωση

Εξίσου προβληματική είναι και η εικόνα που περιγράφει το WWF και στον τομέα της ανακύκλωσης, καθώς παρά τον νόμο 4819 που ψηφίστηκε το 2021, τα περισσότερα βασικά εργαλεία που προέβλεπε εξακολουθούν να μην εφαρμόζονται.

Η χωριστή συλλογή απορριμμάτων παραμένει ελλιπής, το σύστημα «Πληρώνω όσο Πετάω» δεν έχει αναπτυχθεί πανελλαδικά, παράνομες χωματερές εξακολουθούν να λειτουργούν, ενώ το εθνικό σχέδιο πρόληψης αποβλήτων παραμένει ουσιαστικά στα χαρτιά.

Σύμφωνα με το WWF, τα συλλογικά συστήματα για τις συσκευασίες εξακολουθούν να μην λειτουργούν αποτελεσματικά και η εισφοροαποφυγή κυμαίνεται σε δυσθεώρητα ύψη (ίσως και στο 45 - 50%), με αποτέλεσμα μόνο για τα απόβλητα συσκευασίας να έχουν χαθεί σωρευτικά έσοδα σχεδόν 500 εκ. ευρώ. Παράλληλα, τα νέα συστήματα διευρυμένης ευθύνης δεν έχουν συσταθεί ακόμα, έλεγχοι δεν υπάρχουν κι άρα δεν επιβάλλονται κυρώσεις.

Κατηγορηματικά αντίθετη είναι η περιβαλλοντική οργάνωση και σε ό,τι αφορά την καύση απορριμμάτων που προωθεί η κυβέρνηση. Το WWF υπογραμμίζει ότι «παρότι σήμερα υπολειπόμαστε σε θέματα ανακύκλωσης, η κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στην κατασκευή έξι μονάδων καύσης απορριμμάτων, κάτι που δεν συνάδει με την ανακύκλωση και την κυκλικότητα των πλαστικών», τονίζοντας ξεκάθαρα πως μαζί με την ταφή θα πρέπει να απαγορευτεί και η καύση των συσκευασιών, εκτός αν η ανακύκλωση δεν είναι εφικτή, ενώ εισηγείται και τέλος αποτέφρωσης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), ο οποίος, σύμφωνα με το WWF, διαθέτει μεν εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά είναι τόσο υποστελεχωμένος ώστε αδυνατεί ακόμα και να ασκήσει αποτελεσματικούς ελέγχους. Κατά συνέπεια δεν επιβάλλονται κυρώσεις, δεν υπάρχει ουσιαστική παρακολούθηση της αγοράς και διαιωνίζεται ένα καθεστώς χαμηλής συμμόρφωσης καθώς ταυτόχρονα απαξιώνεται και η ίδια η νομοθεσία στα μάτια των πολιτών.

Η νέα στρατηγική προτείνει, μεταξύ άλλων, ουσιαστική ενίσχυση του ΕΟΑΝ, δημιουργία ολοκληρωμένου ψηφιακού συστήματος παρακολούθησης με αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, διαφάνεια στα στοιχεία των συστημάτων ανακύκλωσης και δημοσιοποίηση των επιδόσεών τους. Παράλληλα εισηγείται αυστηρότερους ελέγχους, μηχανισμό καταγγελιών από πολίτες, τριπλασιασμό των προστίμων για τα απαγορευμένα πλαστικά και υποχρεωτική δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων των ελέγχων.

Η στρατηγική του WWF περιλαμβάνει έξι βασικούς πυλώνες πολιτικής και συγκεκριμένα την εξάλειψη προβληματικών πλαστικών, τη μείωση της χρήσης μέσω επαναχρησιμοποίησης, τη βελτίωση της κυκλικότητας των υλικών, την καλύτερη διαχείριση αποβλήτων και απορρύπανση, τον περιορισμό των μικροπλαστικών και ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης και χρηματοδότησης.

Μεταξύ των σημαντικότερων προτάσεων περιλαμβάνονται η καθιέρωση στόχων επαναχρησιμοποίησης για την εστίαση, το λιανεμπόριο και τις μεταφορές, η απαγόρευση των πλαστικών μιας χρήσης σε φεστιβάλ, αθλητικές διοργανώσεις και δημόσιες εκδηλώσεις, η υποχρεωτική χρήση βιοδιασπώμενων σακουλών στο λιανεμπόριο, η λειτουργία δημόσιων βρυσών σε όλους τους δήμους, η εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις συσκευασίες χωρίς νέες καθυστερήσεις και η δημιουργία νέων συστημάτων διαχείρισης για γεωργικά πλαστικά, συνθετικά υφάσματα και άλλα προϊόντα που σήμερα διαφεύγουν της ανακύκλωσης.

Η οργάνωση προτείνει επίσης την αναμόρφωση των οικονομικών εργαλείων με νέα τέλη για τις μη ανακυκλώσιμες πλαστικές συσκευασίες, τέλος αποτέφρωσης, αύξηση του τέλους στα πλαστικά ποτήρια και δοχεία takeaway στα 30 λεπτά και ενίσχυση των εισφορών των παραγωγών ώστε να χρηματοδοτηθεί ουσιαστικά η μετάβαση στην κυκλική οικονομία.

 

 

Οι στόχοι που θέτει η στρατηγική είναι ιδιαίτερα φιλόδοξοι και περιλαμβάνουν:

• τη μείωση της πλαστικής ρύπανσης κατά 50% έως το 2030,

• τον περιορισμό της μικροπλαστικής ρύπανσης κατά 30%,

• τη μείωση της κατανάλωσης πλαστικών κατά 25% έως το 2035 και

• τη χωριστή συλλογή του 80% των πλαστικών συσκευασιών και των αγροπλαστικών μέχρι το ίδιο έτος.

Ξεχωριστή μνεία γίνεται στη στρατηγική και στο ζήτημα της ευαισθητοποίησης των πολιτών. Η οργάνωση σημειώνει πως μολονότι το 2024 ο ΕΟΑΝ ανακοίνωσε, με απόφαση του διοικητικού του συμβουλίου ότι σκοπεύει να προχωρήσει στην υλοποίηση εκτεταμένων δράσεων επικοινωνίας την περίοδο 2024 - 2026 με προϋπολογισμό σχεδόν 10 εκ. ευρώ, αυτές δεν έχουν προχωρήσει ακόμα. Αντίθετα, οι δράσεις που είχαν προηγηθεί είχαν χρηματοδοτηθεί με σημαντικά μικρότερα ποσά. Ο Οργανισμός το 2021 δαπάνησε σχεδόν 160.000 ευρώ για δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης (συμμετοχή σε εκθέσεις, παραγωγή προωθητικού υλικού, κλπ), το 2022 σχεδόν 122.000 ευρώ και το 2023 σχεδόν 137.000 ευρώ. «Τα ποσά που διατέθηκαν είναι ελάχιστα σε σχέση με την ανάγκη για τακτική και ενδελεχή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών», σημειώνεται στο κείμενο στρατηγικής.

Το WWF υποστηρίζει ότι οι στόχοι της στρατηγικής που παρουσίασε δεν απαιτούν νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες, αλλά πολιτική βούληση για την εφαρμογή όσων έχουν ήδη ψηφιστεί. Όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά ο υπεύθυνος προγραμμάτων μείωσης αποτυπώματος της οργάνωσης, Αχιλλέας Πληθάρας: «Υλοποιώντας τα μέτρα προτεραιότητας που περιγράφονται στη στρατηγική που εξέδωσε το WWF Ελλάς, η χώρα μας μπορεί να πετύχει τον ευρωπαϊκό στόχο που έχει συνυπογράψει ο Πρωθυπουργός για μείωση της πλαστικής ρύπανσης κατά 50% έως το 2030 και της ρύπανσης από μικροπλαστικά κατά 30%. Το μόνο που απαιτείται είναι αταλάντευτη πολιτική βούληση και καθαροί κανόνες».

Πηγή: ethnos.gr

Οι πλαστικές συσκευασίες τροφίμων και ποτών εξακολουθούν να αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή θαλάσσιων απορριμμάτων παγκοσμίως, σύμφωνα με την πρώτη διεθνή καταγραφή απορριμμάτων με βάση τη χρήση τους. Η έρευνα αποτυπώνει με σαφήνεια την έκταση της πλαστικής ρύπανσης, αναδεικνύοντας τον κυρίαρχο ρόλο των προϊόντων καθημερινής κατανάλωσης στη μόλυνση των θαλασσών και των ακτών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, περίπου 20 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών αποβλήτων καταλήγουν κάθε χρόνο στο περιβάλλον. Για τις ανάγκες της μελέτης αναλύθηκαν περισσότερες από 5.000 καταγραφές απορριμμάτων σε παραλίες από όλο τον κόσμο, καλύπτοντας όλες τις ηπείρους, τους ωκεανούς, 13 περιφερειακές θάλασσες και 112 χώρες, μια περιοχή όπου ζει περίπου το 86% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα πλαστικά που σχετίζονται με τρόφιμα και ποτά κυριαρχούν σχεδόν παντού. Συγκεκριμένα, συγκαταλέγονται στις τρεις συχνότερες κατηγορίες απορριμμάτων στο 93% των χωρών που εξετάστηκαν, μεταξύ αυτών το Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και οι πέντε πολυπληθέστερες χώρες του πλανήτη: η Ινδία, η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ινδονησία και το Πακιστάν.

Ανάμεσα στα πιο συνηθισμένα αντικείμενα που εντοπίστηκαν στις ακτές ήταν οι πλαστικές συσκευασίες τροφίμων, τα καπάκια και τα πλαστικά μπουκάλια, τα οποία καταγράφηκαν ως από τα συχνότερα απορρίμματα σε περισσότερες από τις μισές χώρες της έρευνας. Στη λίστα ακολουθούν οι πλαστικές σακούλες και τα αποτσίγαρα.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό One Earth και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Πλίμουθ σε συνεργασία με την Εθνική Υπηρεσία Έρευνας και Καινοτομίας της Ινδονησίας, το Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου και το ερευνητικό ινστιτούτο Plymouth Marine Laboratory.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η απλή βελτίωση της διαχείρισης απορριμμάτων δεν αρκεί πλέον για να αντιμετωπιστεί η πλαστική ρύπανση. Όπως τονίζουν, απαιτούνται άμεσα και ουσιαστικά μέτρα για τον περιορισμό της παραγωγής πλαστικών, με στόχο να κατασκευάζονται μόνο προϊόντα που προσφέρουν πραγματικό κοινωνικό όφελος και δεν επιβαρύνουν αχρείαστα το περιβάλλον.

Ακτιβιστές της Greenpeace ανέβηκαν σε δεξαμενόπλοιο στα ανοικτά της Νότιας Κορέας το Σάββατο 30 Νοεμβρίου, σε μια ενέργεια που είχε ως στόχο να τραβήξει την προσοχή στις εκκλήσεις για μια Συνθήκη που θα περιορίσει την ρύπανση πλαστικού.

Σχεδόν 200 χώρες βρίσκονται στο Μπουσάν για να διαπραγματευτούν τη συνθήκη, αλλά υπάρχουν ελάχιστα σημάδια συμφωνίας ενώ απομένει μόλις μία ημέρα πριν από τη λήξη των συνομιλιών.

Το δεξαμενόπλοιο Buena Alba

Η Greenpeace δήλωσε ότι το δεξαμενόπλοιο Buena Alba, που αγκυροβόλησε στα ανοικτά του συγκροτήματος Hanwha TotalEnergies, ήταν προγραμματισμένο να παραλάβει προπυλένιο, το οποίο χρησιμοποιείται για την κατασκευή πλαστικών.

«Οι ακτιβιστές ανέβηκαν ειρηνικά στο πλοίο και δεν συνάντησαν καμία αντίδραση από το πλήρωμα του πλοίου», δήλωσε η εκπρόσωπος της Greenpeace Αντζέλικα Πάγκο.

«Γράψαμε ‘ΤΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΣΚΟΤΩΝΕΙ’ στη μία πλευρά του πλοίου», δήλωσε η ίδια στο AFP.

«Σκοπεύουν να παραμείνουν προκειμένου να συνεχίσουν να ασκούν πίεση στους διαπραγματευτές να αντισταθούν στις παρεμβάσεις των βιομηχανιών στις συνομιλίες και να πετύχουν μια συνθήκη που θα μειώνει αποφασιστικά την παραγωγή πλαστικού».

Εκπρόσωπος της ακτοφυλακής της Νότιας Κορέας δήλωσε ότι η αστυνομία «έχει τοποθετηθεί στο πλοίο και κάνουμε προειδοποιητικές ανακοινώσεις για να διευκολύνουμε την ασφαλή αποβίβαση».

Είπε ότι θα διεξαχθεί «ενδελεχής έρευνα» για να διαπιστωθεί αν υπήρχαν «παράνομα αντικείμενα» στη διαμαρτυρία.

Η περιβαλλοντική συμφωνία

Οι προσπάθειες για την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τον περιορισμό της ρύπανσης από τα πλαστικά έχουν κολλήσει σε διάφορα βασικά σημεία, συμπεριλαμβανομένου του αν θα πρέπει να μειωθεί η παραγωγή νέων πλαστικών.

Δεκάδες χώρες, υποστηριζόμενες από περιβαλλοντικές ομάδες, επιμένουν ότι μια συνθήκη χωρίς περικοπές στην παραγωγή δεν θα μπορέσει να λύσει το πρόβλημα.

Ωστόσο μια ομάδα κρατών που παράγουν κατά κύριο λόγο πετρέλαιο αντιτίθεται σθεναρά.

Ένα νέο περίεργο υλικό έχει εμφανιστεί στις παραλίες της Χαβάης, κάτι που έχει ταρακουνήσει τους επιστήμονες.

Στην παραλία Καμίλο της Χαβάης, γνωστή ως «πλαστική παραλία» λόγω της συγκλονιστικής συσσώρευσης σκουπιδιών, μια ιδιόμορφη γεωλογική ανωμαλία έχει τραβήξει την προσοχή των επιστημόνων παγκοσμίως. Η Patricia Corcoran, γεωλόγος στο Western University, ταξίδεψε σε αυτή τη γεμάτη πλαστικά ακτή όχι για να μελετήσει την άμμο ή τα σκουπίδια, αλλά ένα περίεργο υλικό που αναδύεται από τη σύντηξη πλαστικών απορριμμάτων και φυσικών στοιχείων.

Αυτό που ανακάλυψε η Corcoran αψηφούσε τη συμβατική ταξινόμηση: μια νέα ουσία που σχηματίστηκε όταν το πλαστικό έλιωσε σε φωτιές στην παραλία, αναμειγνύοντας με το ίζημα και σκληραίνοντας σε μια ξεχωριστή μάζα που μοιάζει με πέτρες. Το 2014 επινόησε τον όρο «plastiglomerates» για να περιγράψει αυτά τα αινιγματικά συσσωματώματα, τονίζοντας τη σύνθεσή τους ως σύντηξη πλαστικών και παραδοσιακών γεωλογικών υλικών.

Από την αρχική τους ανακάλυψη, τα plastiglomerates έχουν εμφανιστεί σε περισσότερες από δώδεκα τοποθεσίες παγκοσμίως, προκαλώντας γοητεία και συζήτηση μεταξύ των γεωλόγων. Ωστόσο, εν μέσω της ίντριγκας, η συναίνεση διαφεύγει από την επιστημονική κοινότητα όσον αφορά την ονοματολογία και την ταξινόμηση αυτών των ιδιόμορφων σχηματισμών.

Η ονομασία του Corcoran ως plastiglomerates έχει κερδίσει κάποια αναγνώριση μεταξύ των γεωλόγων, αλλά υπάρχουν πολλά εναλλακτικά ονόματα. Από το «plasticrust»έως το «plastistone» και το «anthropoquinas», το λεξιλόγιο γύρω από αυτούς τους σχηματισμούς παραμένει ποικίλο και αμφισβητούμενο. Πέρα από την απλή σημειολογία, το θεμελιώδες ερώτημα του κατά πόσον τα πλαστιγλομερή χαρακτηρίζονται ως αληθινά πετρώματα παραμένει αντικείμενο διαμάχης.

Αμφισβητώντας τις παραδοσιακές αντιλήψεις για τους σχηματισμούς πετρωμάτων, ο γεωλόγος Jan Zalasiewicz υποστηρίζει ότι η υπόθεση ότι τα πετρώματα είναι αποκλειστικά παλιά και άκαμπτα αποτελεί πλάνη. Αντλώντας παραλληλισμούς με τη συνεχιζόμενη συζήτηση γύρω από την ανακήρυξη μιας νέας γεωλογικής εποχής, ο Zalasiewicz τάσσεται υπέρ της επανεκτίμησης της κατανόησης των γεωλογικών φαινομένων στο πλαίσιο της ανθρώπινης επίδρασης στον πλανήτη.

Καθώς οι επιστήμονες παλεύουν με την ταξινόμηση αυτών των ευρημάτων και τις επιπτώσεις τους στην κατανόηση των γεωλογικών διεργασιών της Γης, η συζήτηση υπογραμμίζει την εξελισσόμενη σχέση μεταξύ της ανθρώπινης δραστηριότητας και του φυσικού κόσμου. Σε μια εποχή που ορίζεται από πρωτοφανείς περιβαλλοντικές προκλήσεις, η εμφάνιση νέων γεωλογικών φαινομένων χρησιμεύει ως οδυνηρή υπενθύμιση του συλλογικού μας αντίκτυπου στην ευαίσθητη ισορροπία του πλανήτη.

• ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΑΡΟΥΝΗΣ

“Το 2050 η θάλασσα θα έχει περισσότερο πλαστικό απ’ ότι ψάρια”. Αυτό δήλωσε τον περασμένο Ιανουάριο ο Ευρωβουλευτής του “Κόσμος” Πέτρος Κόκκαλης, μιλώντας στην Επιτροπή Περιβάλλοντος.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ακούγεται η εν λόγω εκτίμηση, η οποία δεν αποτελεί κάποια προσωπική άποψη, αλλά μία επίσημη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως και αρκετών ερευνητών, η οποία βασίζεται σε έναν επιστημονικό υπολογισμό λαμβάνοντας υπόψη τα ετήσια αριθμητικά δεδομένα της θαλάσσιας ρύπανσης.

Οι επιπτώσεις της κουλτούρας να πετάμε τα πλαστικά μετά την πρώτη τους χρήση, όπως και αυτές της υπεραλίευσης είναι αισθητές στους ωκεανούς, στα ζώα της θάλασσας και -φυσικά- στον άνθρωπο.

Τα πλαστικά μιας χρήσης είναι η μεγαλύτερη ομάδα απορριμμάτων στις ακτές: Προϊόντα όπως πλαστικά μαχαιροπίρουνα, πλαστικά μπουκάλια, γόπες από τσιγάρα και μπατονέτες αποτελούν σχεδόν το 50% των εκατομμυρίων απορριμμάτων που μολύνουν καθημερινά τη θάλασσα.

Κι αν θέλετε να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, αρκεί να αναφέρουμε πως σχεδόν 5 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού καταλήγουν κάθε χρόνο στους ωκεανούς. Μόνο στις ελληνικές θάλασσες υπολογίζεται ότι καταλήγουν 11.500 τόνοι πλαστικών ετησίως.

Οι αριθμοί της θαλάσσιας ρύπανσης στο Infographic του NEWS 24/7:

 

Τι κάνει η Ε.Ε. για να μειώσει τη ρύπανση των θαλασσών

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ξεκίνησε το νομοθετικό του έργο πάνω στο θέμα από το 2018, εγκρίνοντας νόμο σχετικά με την απαγόρευση των πλαστικών μίας χρήσης, όπως τα πιάτα, τα μαχαιροπήρουνα, τα καλαμάκια και οι μπατονέτες. Το πλαίσιο ορίστηκε να τεθεί σε ισχύ από το 2021.

Παράλληλα, τέθηκε ως στόχος για τα κράτη μέλη η συλλογή 90% πλαστικών μπουκαλιών μέχρι το 2029, προσθέτοντας πως αυτά θα πρέπει να προέρχονται τουλάχιστον κατά 25% από ανακυκλωμένο υλικό μέχρι το 2025 και 30% μέχρι το 2030.

Η συμφωνία ενίσχυσε την εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», εισάγοντας καθεστώς αυξημένης ευθύνης για τους παραγωγούς, εντάσσοντας σε αυτό το νέο καθεστώς και τα αλιευτικά εργαλεία Να σημειωθεί εδώ ότι τα αλιευτικά είδη αντιπροσωπεύουν το 27 % των θαλάσσιων απορριμμάτων.

Δύο χρόνια αργότερα, σε σχετικό ψήφισμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε τη λήψη μέτρων για την άμεση μείωση των θαλάσσιων απορριμμάτων, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής περισσότερων περιορισμών όσον αφορά τα πλαστικά μιας χρήσης και της αύξησης της χρήσης αλιευτικού εξοπλισμού που κατασκευάζεται με βιώσιμα υλικά.

Ως επιμέρους στόχοι τέθηκαν η αύξηση της συλλογής, της ανακύκλωσης και της επαναχρησιμοποίησης στην αλιεία και στις υδατοκαλλιέργειες, προσθέτοντας στα υλικά που πρέπει να καταργηθούν και το διογκωμένο πολυστυρένιο (φελιζόλ) που βρίσκεται στα αλιευτικά προϊόντα.

Πόσα μικροπλαστικά “τρώμε” κάθε χρόνο

Σε εκείνη τη διαδικασία, το Κοινοβούλιο ανέφερε πως τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά, «συνιστούν σοβαρή απειλή για πολλά θαλάσσια είδη», καθώς και για τους αλιείς και τους καταναλωτές. Σημείωσε , δε, ότι ο μέσος καταναλωτής οστρακοειδών της Μεσογείου καταπίνει περίπου 11.000 θραύσματα πλαστικού κάθε χρόνο, εκτιμώντας επίσης ότι ο τομέας της αλιείας θα χάσει μεταξύ 1% και 5% των εσόδων του λόγω της θαλάσσιας ρύπανσης.

Παράλληλα, δεδομένου ότι τα απόβλητα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας αντιπροσωπεύουν πολύ υψηλό ποσοστό των θαλάσσιων απορριμμάτων, το ΕΚ κάλεσε την ΕΕ να επιταχύνει την ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας στον εν λόγω τομέα, καταργώντας σταδιακά το διογκωμένο πολυστυρένιο και βελτιώνοντας τα συστήματα συλλογής και ανακύκλωσης των θαλάσσιων αποβλήτων.

Τέλος, το ΕΚ ζήτησε ένα σχέδιο δράσης της ΕΕ για τη σημαντική μείωση της χρήσης πλαστικών υλών και την αντιμετώπιση της ρύπανσης των ποταμών, των υδάτινων ρευμάτων και των ακτών, τονίζοντας ότι το 80% των θαλάσσιων αποβλήτων προέρχεται από την ξηρά.

Πηγή: news247.gr

Πέγκυ Μπαμπάθα

Ο 20ος και 21ος αιώνας έχουν δικαίως ονομαστεί “Εποχή των Πλαστικών”, αφού η παρουσία τους και η επιρροή τους στη ζωή μας είναι πλέον αδιαμφισβήτητη. Τα πλαστικά διαπερνούν όλες τις πτυχές της κοινωνίας. Κοιμόμαστε σε μαξιλάρια γεμάτα πλαστικό, καθαρίζουμε τα δόντια μας με πλαστικές οδοντόβουρτσες, πληκτρολογούμε σε πλαστικά πληκτρολόγια, πίνουμε και τρώμε φαγητό από πλαστικά δοχεία και γενικότερα είναι αδύνατο να περάσει μια μέρα χωρίς να συναντήσουμε κάποιο είδος πλαστικού. Αυτή η μεγάλη συνειδητοποίηση του πόσο μέσα στην ζωή μας έχουν εισέλθει τα πλαστικά ωστόσο, δεν μένει χωρίς επακόλουθα.

Το πλαστικό αποτελεί πλέον έναν από τους βασικότερους παράγοντες μόλυνσης του περιβάλλοντος και των οργανισμών μας, με συνεχώς νέες έρευνες να γνωστοποιούν την ζημιογόνα επιρροή τους. Από τον αέρα και τους ωκεανούς, έως τα ζώα και τους οργανισμούς μας, το πλαστικό παρά την χρηστικότητά του και το μικρό κόστος παραγωγής του, συγκεντρώνει καταστροφικές επιπτώσεις για όλους μας.

 

Η εποχή του πλαστικού

Ο 20ός αιώνας έφερε μια επανάσταση στην παραγωγή πλαστικών: την έλευση των εξ ολοκλήρου συνθετικών πλαστικών. Μέχρι τότε το πλαστικό υπήρχε μεν στις ζωές των ανθρώπων, αλλά μέσω διαφορετικών υλικών. Τα φυσικά πλαστικά, όπως το κέρατο, το κέλυφος χελώνας, το κεχριμπάρι και το καουτσούκ, δουλεύονταν για την ακρίβεια από την αρχαιότητα. Τα κέρατα των ζώων, εύπλαστα όταν θερμαίνονται, χρησιμοποιούνταν για πολλούς σκοπούς και προϊόντα, από μενταγιόν μέχρι μαχαιροπήρουνα. Μάλιστα, η βιομηχανία κατασκευής χτενών ήταν μια από τις μεγαλύτερες εφαρμογές που είχε το κέρατο τον 19ο αιώνα. Μέχρι όμως τα μέσα του 19ου αιώνα, μετά τη βιομηχανοποιημένη παραγωγή αγαθών, ορισμένα υλικά ζωικής προέλευσης είχαν γίνει όλο και πιο σπάνια. Οι ελέφαντες κινδύνευαν να εξαφανιστούν, αν συνεχιζόταν η ζήτηση για το ελεφαντόδοντό τους, που χρησιμοποιούνταν σε αντικείμενα από τα πλήκτρα του πιάνου μέχρι τις μπάλες του μπιλιάρδου. Η ίδια μοίρα περίμενε και ορισμένα είδη χελώνας, το κέλυφος της οποίας αξιοποιήθηκε για χτένες.
 

 

Οι φυσικοί τρόποι αυτοί ήταν τελικά καθόλου βιώσιμοι, ειδικά όσο μεγάλωνε η παραγωγή των προϊόντων. Λύση στο πρόβλημα - οξύμωρο αν σκεφτούμε που έχουμε φτάσει σήμερα - έδωσε ο Βέλγος χημικός και έμπορος, Leo Baekeland, ο οποίος δημιούργησε το πρώτο πλήρως συνθετικό πλαστικό το 1907. Η εφεύρεσή του, την οποία βάφτισε Μπακελίτη, συνδύαζε δύο χημικές ουσίες, τη φορμαλδεΰδη και τη φαινόλη. Μετά από τις πρώτες κιόλας χρήσεις του από τις παραγωγικές μονάδες, ο βακελίτης προκάλεσε μια καταναλωτική έκρηξη σε προσιτά αλλά και ιδιαίτερα επιθυμητά προϊόντα. Είχε μια σκούρα καφέ, ξύλινη εμφάνιση και μπορούσε ταυτόχρονα εύκολα να παραχθεί μαζικά, καθιστώντας το ιδανικό για να φέρει νέες σχεδιαστικές τάσεις, όπως η Art Deco, στις μάζες.
 

 

Στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, οι βιομηχανίες πετρελαίου και χημικών προϊόντων άρχισαν να σχηματίζουν συμμαχίες με εταιρείες όπως η Dow Chemicals, η ExxonMobil, η DuPont και η BASF. Αυτές οι εταιρείες εξακολουθούν να είναι οι κύριοι παραγωγοί ρητινών πρώτων υλών για τη βιομηχανία πλαστικών σήμερα. Αυτό ήταν μόνο η αρχή. Σταδιακά οι εφευρέσεις του πλαστικού ακολουθούσαν η μια την άλλη, με αποκορύφωμα το 1933 όπου δημιουργήθηκε η ουσία πολυαιθυλένιο, η οποία αποτέλεσε θαυματουργό υλικό, ισχυρό, εύκαμπτο και ανθεκτικό στη θερμότητα. Στην αρχή χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά σύντομα ακολούθησαν καταναλωτικά προϊόντα, από την πλαστική σακούλα για ψώνια και το Tupperware μέχρι τις τεχνητές αρθρώσεις ισχίου και γόνατος. Το ακολούθησαν και άλλες “πλαστικές επιτυχίες” όπως το Nylon και το Teflon.

Από χρήσιμο εργαλείο σε δηλητηριώδη ουσία

Οι χημικές ιδιότητες που έχουν καταστήσει το πλαστικό ένα απίστευτα χρήσιμο και ανθεκτικό υλικό, είναι οι ίδιες που καθιστούν επίσης δύσκολη την απόρριψή και αποσύνθεση του. Εδώ θα πούμε το γνωστό: ορισμένοι τύποι χρειάζονται χιλιάδες - ακόμη και δεκάδες χιλιάδες - χρόνια για να αποικοδομηθούν σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Αποτέλεσμα είναι τα πλαστικά και κυρίως τα μικροπλαστικά να εμφανίζονται πλέον παντού στο περιβάλλον μας και όχι μόνο. Από τον πάτο της θάλασσας, εκεί όπου οι επιστήμονες ανακαλύπτουν συνεχώς τέτοιες μικροίνες και στα στομάχια των ψαριών και των θαλάσσιων ζώων, μέχρι τον πλακούντα των γυναικών. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν πριν περίπου 3 χρόνια τα πρώτα σωματίδια από μικροπλαστικά στον πλακούντα μωρών που ήταν ακόμα στον κοιλιά εγκύων γυναικών. Το φαινόμενο αυτό επεκτείνεται και στο υπόλοιπο σώμα, αφού πριν ένα αντίστοιχο διάστημα, ανακαλύφθηκαν νανοσωματίδια πλαστικού και σε ανθρώπινα όργανα, όπως πνεύμονες, συκώτι, νεφρά και σπλήνα.
 

 

Η εύρεσή τους όμως μέσα μας και έξω μας δεν αποτελεί ένα απλό γεγονός. Σήμερα, η παραγωγή και η χρήση του πλαστικού εξακολουθεί να βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδό της, αλλά τα στοιχεία για την ανακύκλωση δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά. Πιο συγκεκριμένα, μόνο το 10% περίπου του πλαστικού που παράγουμε ανακυκλώνεται σήμερα. Αρχική συνέπεια είναι η καταστροφή της άγριας ζωής, με την πλαστική ρύπανση να απειλεί τη θαλάσσια ζωή και τα οικοσυστήματα. Τα πλαστικά αντικείμενα προκαλούν τεράστιες ζημιές στα ζώα όταν αυτά έρχονται σε επαφή ή τα καταπίνουν, οι οποίες περιλαμβάνουν ασφυξία, παγίδευση, σχισίματα, μολύνσεις και εσωτερικές κακώσεις.

Στους ανθρώπους η επαφή είναι επίσης επικίνδυνη. Όπως προαναφέρθηκε, τα μικροπλαστικά έχουν γίνει πλέον μέρος της τροφικής αλυσίδας και έχουν βρεθεί παντού: στο πόσιμο νερό, στο αλάτι, στη μπύρα και στο χώμα όπου καλλιεργούμε τα λαχανικά μας. Η εξίσωση είναι απλή από εκεί και έπειτα. Αυτές οι ουσίες που καταναλώνουμε άθελά μας, μπορεί να προκαλέσουν πολλές δυσλειτουργίες στα όργανά μας και να μας δηλητηριάσουν. Επίσης, τα πλαστικά υλικά είναι καρκινογόνα και μπορούν να επηρεάσουν το ενδοκρινικό σύστημα του οργανισμού, προκαλώντας αναπτυξιακές, νευρολογικές, αναπαραγωγικές και ανοσολογικές διαταραχές. Ένας άλλος κίνδυνος για την υγεία δίνεται από τους τοξικούς ρύπους που συχνά συσσωρεύονται στην επιφάνεια του πλαστικού και στη συνέχεια μεταφέρονται στον άνθρωπο μέσω της κατανάλωσης θαλασσινών.
 

 

Ζώντας σε έναν κόσμο από πλαστικό

Αυτά τα δεδομένα σίγουρα είναι δυσοίωνα. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις, πέρα από τις μεγάλες παραγωγικές μονάδες, οι λύσεις είναι στα χέρια μας. Ο περιορισμός της χρήσης του πλαστικού, η προτίμηση βιοδιασπώμενων ειδών, η εκμάθηση της μεθόδου της ανακύκλωσης και άλλοι αντίστοιχοι βιώσιμοι τρόποι, μπορούν σίγουρα να μετριάσουν το πρόβλημα και ξεκινούν από εμάς. Ας μην ξεχνούμε ότι το ζήτημα των πλαστικών είναι πολύ μεγαλύτερο από ότι νομίζουμε. Αφορά όλον τον πλανήτη και έχει επιπτώσεις όχι απλά στην οργανική μας λειτουργία, αλλά και στην οικονομία μας, μέσω σοβαρών προβλημάτων στον τουρισμό, την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες.

Πηγή: protothema.gr

Ποσότητα 34,4 κιλών απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών παρήγαγε κάθε άτομο που ζει στην ΕΕ, το 2019, και από αυτά, μόλις τα 14,1 κιλά ανακυκλώθηκαν, δηλαδή μόλις το 40,9%.

Τη δεκαετία μεταξύ 2009 και 2019, ο όγκος των απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών που παρήχθησαν ανά κάτοικο αυξήθηκε κατά 24% (+6,7 κιλά). Ο όγκος ανακύκλωσης των απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών αυξήθηκε κατακόρυφα την ίδια περίοδο, κατά 50% (+4,7 κιλά). Παρά τη βελτίωση αυτή, η ποσότητα πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώθηκε αυξήθηκε κατά 2,0 κιλά ανά κάτοικο από το 2009, λόγω της μεγαλύτερης αύξησης στην απόλυτη τιμή των απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών που παράγονται.

Πόσα ανακυκλώσαμε

Το 2019, εκτιμάται ότι το 41% των απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών ανακυκλώθηκε στην ΕΕ.

Σε καλύτερη θέση όσον αφορά το ποσοστό ανακύκλωσης βρέθηκαν εννέα κράτη μέλη της ΕΕ, τα οποία ανακύκλωσαν περισσότερα από τα μισά από τα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών που παρήχθησαν: Λιθουανία (70%), Τσεχία (61%), Βουλγαρία (59%, στοιχεία 2018), Ολλανδία (57%), Σουηδία και Σλοβακία (και οι δύο 53% ), Ισπανία (52%), Κύπρος (51%) και Σλοβενία (50%).

Αντίθετα, λιγότερο από το ένα τρίτο των απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών ανακυκλώθηκε στη Μάλτα (11%, στοιχεία 2018), στη Γαλλία (27%), στην Ιρλανδία (28%), στην Αυστρία (31%), στην Πολωνία (32%) και στην Ουγγαρία ( 33%).

Η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο του 41% και στην 16η θέση της κατάταξης ανακυκλώνοντας περίπου 37% των πλαστικών συσκευασιών.

Πηγή: ΟΤ.gr

H Eυρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε οριστικά ότι τα πλαστικά προϊόντα μιάς χρήσης αποσύρονται από την αγορά, γράφει η γερμανική Die Welt στο κύριο άρθρο της. 

Όπως ανακοίνωσε η αυστριακή προεδρία της ΕΕ, οι διαπραγματευτές από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη - μέλη συμφώνησαν στις Βρυξέλλες για την εφαρμογή του μέτρου. Οι αλλαγές αναμένεται να τεθούν σε εφαρμογή μόλις μέσα σε δύο χρόνια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δικαιολογεί την απόφασή της κυρίως με την προστασία των ωκεανών, καθώς περισσότερο από το 80% των σκουπιδιών στους ωκεανούς είναι πλαστικά.

Η στρατηγική κατά των πλαστικών απορριμμάτων θα επιφέρει αισθητές αλλαγές σχεδόν στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Το πακέτο αφορά κυρίως τη βιομηχανία πλαστικών, η οποία σύμφωνα με τις αρχές του 2015 είχε έναν κύκλο εργασιών 340 δισ. ευρώ και απασχολούσε 1,5 εκατομμύρια άτομα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελπίζει ότι το σχέδιο θα έχει σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη. Τα μέτρα έχουν σχεδιαστεί για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα κατά 3,4 εκατομμύρια τόνους. Μέχρι το 2030, θα μπορούσαν να αποφευχθούν περιβαλλοντικές ζημίες αξίας 22 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι καταναλωτές θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν έως και 6,5 δισ. ευρώ.

Τα πλαστικά απορρίμματα έχουν κατακλύσει τον πλανήτη -φτάνοντας σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα μέχρι την Ανταρκτική- ωστόσο, η εξίσου επικίνδυνη παράμετρος του προβλήματος που έχει αναδειχθεί τον τελευταίο καιρό, αφορά το πώς τα μικροπλαστικά - μικροσκοπικά υπολείμματα από διάφορα πλαστικά προϊόντα (με διαμέτρο από 5 χιλιοστά έως 100 νανόμετρα) κατακλύζουν τις θάλασσες και όλα τα πλάσματα της.

Με απλά λόγια, τα μικροπλαστικά των ωκεανών εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και τελικά, στον οργανισμό μας.


Μία μερίδα μύδια -μιλώντας για την Ευρώπη- περιέχει περί τα 90 μικροπλαστικά. Σαφώς η κατανάλωση ποικίλλει, ανάλογα με τις διατροφικές συνήθειες κάθε λαού και τις διατροφικές συνήθειες κάθε ανθρώπου ξεχωριστά, αλλά ένας λάτρης των θαλασσινών, σε σχέση τουλάχιστον με τα μύδια, θα μπορούσε να φάει μέχρι και 11.000 μικροπλαστικά ετησίως.

Πόσα μικροπλαστικά καταναλώνουμε όταν τρώμε ψάρια;


Μικροπλαστικά βρέθηκαν και σε κονσέρβες ψαριών. Οι αριθμοί που εντοπίστηκαν ήταν χαμηλοί, οπότε ο μέσος καταναλωτής συνήθως τρώει μέχρι και πέντε μικροπλαστικά σε μία μερίδα. Τα σωματίδια που βρέθηκαν ενδέχεται να προέρχονται από τη διαδικασία κονσερβοποίησης ή από τον αέρα.

Εκτός από τα μύδια και τα ψάρια, μία ακόμη «θαλασσινή τροφή» -και απαραίτητο συστατικό κάθε ζωντανού οργανισμού- είναι το θαλασσινό αλάτι.
Ένα κιλό αλάτι μπορεί να περιέχει πάνω από 600 μικροπλαστικά. Εάν κάποιος καταναλώνει τη μέγιστη ημερήσια ποσότητα των 5 γραμμαρίων αλατιού, αυτό σημαίνει ότι κατά κανόνα καταναλώνει και τρία μικροπλαστικά την ημέρα (αν και πολλοί άνθρωποι τρώνε πολύ περισσότερο αλάτι από τη συνιστώμενη ποσότητα). Παρά ταύτα, η ποσότητα μικροπλαστικών ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη.

Η ποσότητα μικροπλαστικών στο θαλασσινό αλάτι πάντως, ποικίλει αναλόγως της μεθόδου εκχύλισης. Αυτό είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα στις έρευνες για τα μικροπλαστικά, εξού και η μεταξύ τους σύγκριση είναι από δύσκολη έως αδύνατη. Για παράδειγμα, υπάρχει μελέτη η οποία έχει επικεντρωθεί μόνο στις μικροΐνες (τα μικροσκοπικά μέρη υλικών όπως ο πολυεστέρας), όπως και μελέτη που έχει βασιστεί στην αναζήτηση μικροπλαστικών αποκλειστικά και μόνο μεγαλύτερων των 200 μικρόμετρων.

Μικροπλαστικά στο μέλι, στη μπίρα, στο κοτόπουλο... 

Παρά τα ευρήματα, άλλες μελέτες καταδεικνύουν ότι πολύ περισσότερα μικροπλαστικά που φτάνουν στο πιάτο μας προέρχονται από άλλες πηγές εκτός από τη θάλασσα. Τα χερσαία ζώα τρώνε επίσης μικροπλαστικά αν και, όπως και με τα ψάρια, συνήθως (όχι πάντα -μία ματιά σε παραδοσιακά πιάτα της ελληνικής κουζίνας φτάνει…) δεν τρώμε τα πεπτικά τους συστήματα.

Τα διαθέσιμα στοιχεία για την εν λόγω κατηγορία της βιομηχανίας τροφίμων είναι περιορισμένα, αλλά μία μελέτη για κοτόπουλα που εκτρέφονται σε κήπους στο Μεξικό βρήκε κατά μέσο όρο 10 μικροπλαστικά σε κάθε στομάχι κοτόπουλου -που σε κάποια μέρη του κόσμου θεωρείται λιχουδιά.

Μικροπλαστικά βρέθηκαν επίσης, στο μέλι και στη μπίρα (ενδέχεται να καταπίνουμε δεκάδες μικροπλαστικά με κάθε μπουκάλι μπίρας). Η πλέον γνωστή πηγή κατανάλωσης μικροπλαστικών είναι το εμφιαλωμένο νερό. Οι επιστήμονες έχουν βρει μικροπλαστικά τόσο σε γυάλινα όσο και σε πλαστικά μπουκάλια.

Οι φιάλες νερού μίας χρήσης περιέχουν από 2 έως και 44 μικροπλαστικά ανά λίτρο, ενώ οι επιστρεφόμενες φιάλες (οι οποίες επαναχρησιμοποιούνται) περιέχουν από 28 έως και 241 μικροπλαστικά ανά λίτρο. Τα μικροπλαστικά προέρχονται από τη διαδικασία συσκευασίας, που σημαίνει ότι κάθε φορά που γεμίζουμε ένα πλαστικό μπουκάλι είμαστε εκτεθειμένοι σε πολύ περισσότερα μικροπλαστικά.

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι τα μικροπλαστικά στα τρόφιμα προέρχονται από την οικιακή σκόνη. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, σε ετήσια δόση μπορεί να καταναλώνουμε περίπου 70.000 μικροπλαστικά μόνο από τη σκόνη που καταλήγει στο δείπνο μας -υπολογίζοντας μόλις ένα από τα καθημερινά γεύματα).

Συνεπώς, τρώμε μικροπλαστικά (σε μικρές ποσότητες) από τα τα θαλασσινά, τα ψάρια και το αλάτι. Αλλά μόνο από ένα λίτρο μπουκάλι νερό ημερησίως καταναλώνουμε περισσότερα μικροπλαστικά από όσα θα κατανάλωνε ένας -λαίμαργος- λάτρης θαλασσινών.

H άλλη ερώτηση που οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη απαντήσει είναι και η πιο σημαντική και αφορά το μέγεθος της βλάβης που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό η κατανάλωση των μικροπλαστικών που λαμβάνουμε μέσω της διατροφής μας.