Ένα εντυπωσιακό εύρημα ανακάλυψαν αρχαιολόγοι κατά τη διάρκεια εκσκαφών στην αρχαία πόλη Οξύρρυγχο της Αιγύπτου, όταν εντόπισαν πάπυρο με  απόσπασμα της Ιλιάδας του Ομήρου, τοποθετημένο επάνω στο σώμα μούμιας.

Προηγουμένως, είχαν βρεθεί σαρκοφάγοι στη περιοχή με σφραγισμένα δοχεία μέσα στα οποία υπήρχαν πάπυροι, στους οποίους αναγράφονταν τελετουργικά σύμβολα, πιθανώς ως μέρος της ταφής τους.

Η νέα ανακάλυψη όμως αποτελεί μοναδική περίπτωση, καθώς είναι η πρώτη φορά που βρίσκεται πάπυρος με λογοτεχνικό έργο, σύμφωνα με δηλώσεις του καθηγητή φιλολογίας του Πανεπιστήμιου της Βαρκελώνης, Ιγκνάσιο-Χαβιέρ Αντιέγκο, στο CNN.

«Αυτή είναι η μεγάλη εξέλιξη για εμάς», δήλωσε ο καθηγητής, ο οποίος είναι μέλος της ομάδας που έχει αναλάβει τις ανασκαφές στην περιοχή.

Η μούμια βρέθηκε στη σύγχρονη αιγυπτιακή πόλη Αλ Μπαχνάσα, περίπου 200 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου, και υπολογίζεται πως είναι 1.600 ετών, δηλαδή από τη ρωμαϊκή εποχή, σύμφωνα με ανακοίνωση του Πανεπιστημίου.

Αν και ο πάπυρος έχει φθαρεί σε μεγάλο βαθμό, η ομάδα μπόρεσε να διαπιστώσει ότι το κείμενο προέρχεται από τον κατάλογο των πλοίων στο Δεύτερο Βιβλίο του αρχαιοελληνικού επικού ποιήματος.

«Δεν είχαμε την ευκαιρία να το μελετήσουμε χρησιμοποιώντας μεθόδους υψηλής τεχνολογίας όπως οι ακτίνες Χ, οι οποίες θα μπορούσαν να μας επιτρέψουν να το διαβάσουμε καλύτερα», δήλωσε ο καθηγητής.

«Κάναμε το καλύτερο που μπορούσαμε χωρίς να καταστρέψουμε τον πάπυρο. Έτσι, μέχρι στιγμής δεν είμαστε σε θέση να ερμηνεύσουμε τον λόγο για τον οποίο τοποθετήθηκε εκεί αυτός ο πάπυρος», δήλωσε ο Αντιέγκο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, λίγα πράγματα είναι γνωστά για τις ταυτότητες των ατόμων που έχουν θαφτεί στη περιοχή, εκτός από το γεγονός ότι οι οικογένειές τους πρέπει να ήταν σχετικά εύπορες, για να μπορούν να πληρώσουν για τη διαδικασία της ταρίχευσης.

Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν πάπυρο με αντίγραφο της Ιλιάδας του Ομήρου μέσα σε μια αρχαία αιγυπτιακή μούμια. Πρόκειται για την πρώτη φορά που ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο βρέθηκε ενσωματωμένο στη διαδικασία ταρίχευσης.

Η ανακάλυψη έρχεται για να αλλάξει τα δεδομένα σχετικά με όσα γνωρίζαμε με τα ταφικά έθιμα και τη θρησκευτική ζωή στην αρχαία Αίγυπτο.

Το θραύσμα παπύρου εντοπίστηκε στην κοιλιακή χώρα μιας μούμιας που βρισκόταν σε τάφο της ρωμαϊκής περιόδου στην Οξύρρυγχο πριν από περίπου 1.600 χρόνια.

Η Οξύρρυγχος, γνωστή στους φαραωνικούς χρόνους ως Περ-Μεντζέντ, ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ελληνορωμαϊκής Αιγύπτου. Τα ερείπιά της βρίσκονται στη σημερινή πόλη Αλ-Μπανχάνα, περίπου 190 χλμ. νότια του Καΐρου, δίπλα σε έναν κλάδο του Νείλου που είναι γνωστός ως Μπαχρ Γιούσεφ.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης εντόπισαν τη μούμια κατά τη διάρκεια πρόσφατης ανασκαφικής αποστολής που πραγματοποιήθηκε μεταξύ Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου 2025.

Διαπίστωσαν ότι η μούμια περιείχε ένα ασυνήθιστο στοιχείο: έναν πάπυρο τοποθετημένο στην κοιλιά, ως μέρος της τελετουργίας ταρίχευσης.

Μούμιες αυτής της περιόδου έχουν στο παρελθόν βρεθεί να περιέχουν παπύρους γραμμένους στα ελληνικά, ωστόσο όλοι περιείχαν κείμενα τελετουργικού χαρακτήρα.

Ποιο απόσπασμα της Ιλιάδας ήταν γραμμένο στον πάπυρο που βρέθηκε σε μούμια

Η ανακάλυψη παπύρου της Ιλιάδας σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ελληνικό λογοτεχνικό κείμενο εντοπίζεται σε πλαίσιο ταρίχευσης, σημειώνουν οι ερευνητές.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το απόσπασμα της «Ιλιάδας» που εντοπίστηκε ανήκει στον «Κατάλογο των Νεών» της Β΄ ραψωδίας και περιλαμβάνει ένα γνωστό χωρίο με την καταγραφή των ελληνικών δυνάμεων πριν από την εκστρατεία στην Τροία.

Οι ερευνητές δήλωσαν ότι δεν είναι σαφές γιατί επιλέχθηκε αυτό το συγκεκριμένο ελληνικό κείμενο για τη διαδικασία ταρίχευσης.

Η ταρίχευση κατά τη ρωμαϊκή περίοδο στην Οξύρρυγχο συνδύαζε παραδόσεις αιγυπτιακές, ελληνικές και ρωμαϊκές.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ιερείς επικεντρώνονταν στη διατήρηση των σωμάτων για περισσότερες από 40 ημέρες, χρησιμοποιώντας νάτρον για αφυδάτωση και τυλίγοντάς τα σε λινό ύφασμα.

Προτιμούσαν να γεμίζουν το σώμα με συντηρημένα υλικά μαζί με παπύρους που περιείχαν ελληνική λογοτεχνία, σφραγισμένους με πηλό μέσα στο θωρακικό ή πυελικό μέρος.

Τα φέρετρα και τα περιτυλίγματα συχνά έφεραν έναν συνδυασμό αιγυπτιακών και ρωμαϊκών μοτίβων.

«Δεν είναι η πρώτη φορά που βρίσκουμε ελληνικούς παπύρους, δεμένους, σφραγισμένους και ενσωματωμένους στη διαδικασία ταρίχευσης, αλλά μέχρι τώρα το περιεχόμενό τους είχε να κάνει με τελετουργίες», δήλωσε στον Independent ο Ιγνάσι-Ξαβιέ Αντιέγο, καθηγητής στο Τμήμα Κλασικών, Ρομανικών και Σημιτικών Γλωσσών.

«Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι από τα τέλη του 19ου αιώνα έχουν ανακαλυφθεί στην Οξύρρυγχο τεράστιοι αριθμοί παπύρων, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων, αλλά η πραγματική καινοτομία είναι η εύρεση ενός λογοτεχνικού παπύρου σε ταφικό πλαίσιο».