Μια νέα μεταρρύθμιση στον εξωδικαστικό μηχανισμό για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης. Η νέα πρωτοβουλία εισάγει, για πρώτη φορά, τη δυνατότητα στους οφειλέτες να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία από την υπόλοιπη περιουσία τους, επιδιώκοντας έτσι μεγαλύτερες διαγραφές οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες επιβαρύνσεις.

Στο πλαίσιο της ρύθμισης, οι οφειλέτες μπορούν να επιλέξουν τη διάσωση της κύριας κατοικίας τους, αποδεχόμενοι ως αντιστάθμισμα τη ρευστοποίηση των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων. Σύμφωνα με τη Γενική Γραμματεία Ιδιωτικού Χρέους, το ύψος του «κουρέματος» και της δόσης θα καθορίζεται με βάση τη σχέση μεταξύ της αξίας της κατοικίας και του συνολικού χρέους προς τους πιστωτές.

Παράλληλα, το υπουργείο επισημαίνει ότι η διαδικασία θα είναι ταχύτερη και πιο αποτελεσματική, ώστε να προσφέρει μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία σε όσους επιθυμούν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους και να προστατεύσουν την κατοικία τους.

Πώς λειτουργεί η νέα ρύθμιση

Κεντρικός στόχος της παρέμβασης είναι η ενίσχυση του εξωδικαστικού μηχανισμού, δίνοντας τη δυνατότητα στον οφειλέτη να επιλέξει τη διάσωση αποκλειστικά της κύριας κατοικίας του.

Σε αυτή την περίπτωση, ο αλγόριθμος που παράγει την πρόταση ρύθμισης θα λαμβάνει υπόψη μόνο την αξία της κύριας κατοικίας και όχι το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων. Αυτό οδηγεί σε πιο ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής, καθώς η δόση και το «κούρεμα» προσαρμόζονται αποκλειστικά στην αξία του ακινήτου και στα εισοδήματα του οφειλέτη.

Ταυτόχρονα, διασφαλίζεται η προστασία της κύριας κατοικίας, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητα θα οδηγούνται σε εκποίηση μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, στο πλαίσιο της συμφωνίας αναδιάρθρωσης.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της παρέμβασης

• Ο αλγόριθμος υπολογισμού θα βασίζεται αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας, εφόσον αυτό επιλεγεί από τον οφειλέτη.

• Ως αξία λαμβάνεται το υψηλότερο ποσό μεταξύ εμπορικής αξίας και αξίας ΕΝΦΙΑ, όπως ήδη προβλέπεται στο ισχύον πλαίσιο.

• Η πρόταση ρύθμισης θα περιλαμβάνει την εκποίηση όλων των λοιπών ακινήτων (πλην της πρώτης κατοικίας).

• Η διαδικασία εκποίησης θα ενσωματώνεται στη σύμβαση και θα πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας πλειστηριασμών (e-auction).

• Ο οφειλέτης διατηρεί το δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει την προτεινόμενη λύση.

• Σε περίπτωση αποδοχής, υπογράφεται σύμβαση αναδιάρθρωσης που περιλαμβάνει τη ρύθμιση για την κατοικία και την εκποίηση των λοιπών στοιχείων.

Τα οφέλη για τους οφειλέτες

Η νέα ρύθμιση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ουσιαστική ελάφρυνση των οφειλών, καθώς προβλέπει σημαντικά «κουρέματα» και χαμηλότερες δόσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η αξία της κατοικίας είναι μικρότερη από το συνολικό χρέος.

Παράλληλα, διασφαλίζεται η διάσωση της κύριας κατοικίας μέσω σταδιακής αποπληρωμής, ακολουθώντας τη βασική φιλοσοφία όλων των προηγούμενων εργαλείων προστασίας.

Επιπλέον, η πρόβλεψη για εκποίηση δευτερευόντων ακινήτων δίνει λύση σε περιπτώσεις όπου αυτά παρέμεναν αδιάθετα, επιβαρύνοντας τη συνολική ρύθμιση και περιορίζοντας την αποτελεσματικότητά της.

Συνολικά, η παρέμβαση φιλοδοξεί να προσφέρει μια πιο ρεαλιστική και λειτουργική λύση για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, ενισχύοντας την προστασία της κατοικίας και διευκολύνοντας την οικονομική επανεκκίνηση των οφειλετών.

Μόλις το 30% των φορολογουμένων που προσφεύγουν στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), αμφισβητώντας αποφάσεις επιβολής φόρων και προστίμων της φορολογικής διοίκησης, βρίσκει το δίκιο του, ενώ για το υπόλοιπο 70% οι προσφυγές απορρίπτονται, οδηγώντας ουσιαστικά τις υποθέσεις στα διοικητικά δικαστήρια.

Για τους «τυχερούς» η ΔΕΔ, αφού εξέτασε τις υποθέσεις τους ακύρωσε πρόστιμα, προσαυξήσεις και έξτρα φόρους που είχε επιβάλλει ο φοροελεγκτικός μηχανισμός για φορολογικές παραβάσεις.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΑΑΔΕ στο διάστημα Ιανουαρίου – Ιουνίου 2023 παραπέμφθηκαν στη ΔΕΔ 4.173 υποθέσεις και εκδικάστηκαν 4.011 προσφυγές φορολογουμένων. Από τις υποθέσεις αυτές, η ΔΕΔ έκρινε ότι στις 1.210 περιπτώσεις ή ποσοστό 30,2% οι φορολογούμενοι είχαν δίκιο που ζητούσαν ολική ή μερική διαγραφή καταλογισθέντων φόρων, προσαυξήσεων και προστίμων.

Αντίθετα οι υπόλοιπες 2.553 απορρίφθηκαν με το ποσοστό να είναι υψηλό καθώς φθάνει το 63,4%, οι 21 μπήκαν στο αρχείο λόγω παραίτησης των προσφυγόντων και οι 247 απορρίφθηκαν σιωπηρώς, επειδή εξέπνευσε το περιθώριο των 120 ημερών για την εξέταση των προσφυγών.

Προσφυγή στα δικαστήρια

Όπως γράφει το ertnews.gr οι επιχειρήσεις και επιτηδευματίες που δεν δικαιώνονται από τη ΔΕΔ έχουν τη δυνατότητα προσφυγής στα διοικητικά δικαστήρια, αφού με βάση την ισχύουσα νομοθεσία οι φορολογικές υποθέσεις πριν φθάσουν στη δικαιοσύνη είναι υποχρεωτικό να «περάσουν» πρώτα από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών.

Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία της ΑΑΔΕ, από το 2013, οπότε και ξεκίνησε να λειτουργεί η ΔΕΔ, έχουν υποβληθεί 85.855 ενδικοφανείς προσφυγές, από τις οποίες εκδικάστηκαν οι 81.903. Με βάση εξάλλου τα αποτελέσματα, σε 19.817 περιπτώσεις η ΔΕΔ ακύρωσε τις αποφάσεις του φοροελεγκτικού μηχανισμού και δικαίωσε τους φορολογούμενους ενώ για 43.432 προσφυγές επήλθε απόρριψη.

Από τις αρχές του 2023 και συγκεκριμένα από την 1η Φεβρουαρίου, οπότε και οι ενδικοφανείς προσφυγές υποβάλλονται υποχρεωτικά μόνο ηλεκτρονικά, ολοένα και αυξάνεται ο αριθμός των επιχειρήσεων και επαγγελματιών που επιλέγουν τον συγκεκριμένο δρόμο πριν προσφύγουν στη δικαιοσύνη.

Η υποχρεωτική μέσω διαδικτύου υποβολή ενδικοφανούς προσφυγής δεν ισχύει για τους φορολογούμενους κατοίκους εξωτερικού, στους οποίους παρέχεται εναλλακτικά η δυνατότητα χειρόγραφης υποβολής. Επίσης, σύμφωνα πάντα με το ertnews.gr σε περίπτωση που υφίσταται αποδεδειγμένη αδυναμία ψηφιακής υποβολής είναι δυνατή η χειρόγραφη υποβολή στην αρμόδια φορολογική αρχή.

Η αίτηση

Οι φορολογούμενοι που θα επιλέξουν την εξώδικη επίλυση των διαφορών τους με τη φορολογική διοίκηση θα πρέπει να γνωρίζουν ότι:

– Η αίτηση υποβάλλεται, αποκλειστικά ηλεκτρονικά, στον ιστότοπο www.eefdd.gr  και λαμβάνει ηλεκτρονικά αριθμό φακέλου.

– Η αίτηση υπογράφεται από δικηγόρο και αναφέρει το όνομα, επώνυμο, πατρώνυμο, αριθμό φορολογικού μητρώου, την ηλεκτρονική διεύθυνση και την ακριβή διεύθυνση της κατοικίας του φορολογούμενου του νόμιμου αντιπροσώπου του και του αντικλήτου του, εφόσον έχει ορισθεί, αν υποβάλλεται δε από νομικό πρόσωπο, ένωση προσώπων ή ομάδα περιουσίας, την επωνυμία και την έδρα τους, τον αριθμό φορολογικού μητρώου, καθώς και το όνομα, επώνυμο, πατρώνυμο, αριθμό φορολογικού μητρώου, ηλεκτρονική διεύθυνση και την ακριβή διεύθυνση της κατοικίας και του χώρου εργασίας του νόμιμου εκπροσώπου τους.

– Στην αίτηση γίνεται συνοπτική αναφορά στους λόγους, που κατά την κρίση του αιτούντος, θεμελιώνουν το αίτημα ήτοι:

α) Παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο λόγω παρόδου του χρόνου, εντός του οποίου η Φορολογική Διοίκηση είχε δικαίωμα προς καταλογισμό αυτών.

β) Παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο λόγω λήψης φορολογικού πιστοποιητικού χωρίς επιφύλαξη.

γ) Εσφαλμένο καταλογισμό του φόρου ή προστίμου λόγω πρόδηλης έλλειψης φορολογικής υποχρέωσης ή αριθμητικού σφάλματος.

δ) Αναδρομική εφαρμογή της ευμενέστερης φορολογικής κύρωσης σύμφωνα με όσα έχουν γίνει δεκτά από τη νομολογία του ΣτΕ.

ε) Μείωση του πρόσθετου φόρου, του τόκου, των προσαυξήσεων και των προστίμων.

– Η Επιτροπή αποφαίνεται κατά πλειοψηφία και η συνεδρίαση δύναται να πραγματοποιείται και ηλεκτρονικά. Στην περίπτωση που η Επιτροπή κρίνει απαράδεκτη την αίτηση, κοινοποιεί στον αιτούντα πρακτικό ματαίωσης της εξώδικης επίλυσης. Εφόσον η αίτηση κριθεί παραδεκτή οι ισχυρισμοί  εξετάζονται με βάση τη νομολογία και την πάγια πρακτική της Φορολογικής Διοίκησης. Στις περιπτώσεις αυτές, η αίτηση μπορεί να γίνει μερικά ή ολικά δεκτή.

– Ο αιτών δύναται να αποδεχθεί την πρόταση της Επιτροπής, εντός 5 εργάσιμων ημερών από την κοινοποίησή της, υπογράφοντας ο ίδιος στην περίπτωση φυσικού προσώπου ή ο νόμιμος εκπρόσωπος αυτού στην περίπτωση νομικού προσώπου και αναρτώντας στον ιστότοπο www.eefdd.gr  σαρωμένο αντίγραφο της πρότασης της Επιτροπής, στο οποίο έχει θέσει την υπογραφή του, με θεώρηση του γνησίου αυτής, έως την εκπνοή της 5ης εργάσιμης ημέρας από την ηλεκτρονική κοινοποίηση σε αυτόν της ως άνω πρότασης. Μερική αποδοχή της πρότασης της Επιτροπής δεν επιτρέπεται.

– Με την επίλυση της διαφοράς και εφόσον καταβληθεί από το φορολογούμενο ποσοστό τουλάχιστον 30% του κύριου φόρου που οφείλεται, εντός 10 εργάσιμων ημερών από την υπογραφή του συμβιβασμού το ποσό της οφειλής καταβάλλεται σε έως 24 δόσεις και παρέχεται έκπτωση στους πρόσθετους φόρους, τόκους, προσαυξήσεις και πρόστιμα η οποία ανέρχεται σε 75% εάν καταβληθεί σε 1 δόση, σε 65% για 2-4  δόσεις, σε 55% για 5 -8 δόσεις, σε 50% για 9-12 δόσεις, σε 45% για 13-16 δόσεις, σε 40% για 17 – 20 δόσεις και σε 35% για 21 -24 δόσεις.

– Εάν δεν καταβληθεί ποσοστό τουλάχιστον 30% του κύριου φόρου που οφείλεται, εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας από την αποδοχή της πρότασης της Επιτροπής, και δεν χωρήσει νομίμως η εξόφληση του συνόλου αυτού καθώς και εάν δεν καταβληθούν 2 συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις ή καθυστερήσει η καταβολή των 2 τελευταίων δόσεων για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα, ο συμβιβασμός ανατρέπεται αναδρομικά, θεωρείται ότι δεν επήλθε ποτέ και τυχόν καταβληθέντα ποσά θεωρούνται ότι καταβλήθηκαν έναντι της αρχικής οφειλής.

Ο Αναλυτικός οδηγός με επεξηγήσεις και απαντήσεις σε ερωτήματα για τον εξωδικαστικό μηχανισμό και τη νέα ρύθμιση των 120 δόσεων που εξέδωσε το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος.

Στον οδηγό, οι ενδιαφερόμενοι έχουν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για όλα όσα αφορούν στις οφειλές που εντάσσονται στη διαδικασία, τα ευεργετήματα της υπαγωγής, τα δικαιώματα που διατηρεί το Δημόσιο έναντι των οφειλετών.


Aναλυτικά όλες οι απαντήσεις στο επισυναπτόμενο αρχείο pdf:

---

O Αναλυτικός Οδηγός: ΕΔΩ