Ενας από τους πλέον καταζητούμενους διακινητές ναρκωτικών στον κόσμο, ο Μεξικανός αρχηγός καρτέλ γνωστός ως «El Mencho», σκοτώθηκε από τις δυνάμεις ασφαλείας. Η επιχείρηση προκάλεσε κύμα βίας, με καμένα αυτοκίνητα και ενόπλους να αποκλείουν αυτοκινητοδρόμους σε περισσότερες από μισή ντουζίνα πολιτείες. 

Ο βαρόνος των ναρκωτικών, του οποίου το πραγματικό όνομα είναι Νεμέσιο Ρουμπέν Οσεγκέρα Θερβάντες, σκοτώθηκε την Κυριακή στη δυτική πολιτεία Χαλίσκο μαζί με τουλάχιστον έξι φερόμενους συνεργούς του, ανέφερε το υπουργείο σε ανακοίνωσή του.

Ο 59χρονος ήταν ο ηγέτης μιας συμμορίας που τα τελευταία χρόνια είχε εξελιχθεί στην ισχυρότερη και πιο διαβόητη εγκληματική οργάνωση του Μεξικού: το Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο (CJNG).

Αν και λιγότερο γνωστό διεθνώς από το καρτέλ Σιναλόα του πλέον φυλακισμένου Χοακίν «El Chapo» Γκουσμάν, η ομάδα του Χαλίσκο είναι ευρέως γνωστή στο Μεξικό, όπου έχει αποκτήσει φήμη για τις επιδείξεις ακραίας βίας και το μεγάλο στρατιωτικού τύπου οπλοστάσιό της.

Τέσσερα μέλη του καρτέλ σκοτώθηκαν επιτόπου, ενώ άλλα τρία πέθαναν κατά τη μεταφορά τους αεροπορικώς στην Πόλη του Μεξικού, μεταξύ αυτών και ο El Mencho.

Δύο φερόμενα μέλη του καρτέλ συνελήφθησαν με όπλα που περιλάμβαναν εκτοξευτές ρουκετών ικανούς να καταρρίψουν αεροσκάφη και να καταστρέψουν τεθωρακισμένα οχήματα. Πλάνα που δημοσίευσε η περιφερειακή εφημερίδα El Occidental έδειχναν σκηνές που έμοιαζαν με σφοδρές μάχες στην Ταπαλπά, η οποία βρίσκεται στην οροσειρά Σιέρα Μάδρε του Μεξικού.

Τρεις στρατιώτες τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια της επιχείρησης και μεταφέρθηκαν επίσης στην πρωτεύουσα για νοσηλεία, πρόσθεσε το υπουργείο.

Αξιωματούχος της πολιτείας Χαλίσκο δήλωσε αργότερα στο Associated Press ότι μέλος της Εθνοφρουράς σκοτώθηκε στην Ταπαλπά κατά την επιχείρηση, έξι ακόμη μέλη της Εθνοφρουράς σκοτώθηκαν στη Ζαποπάν, σωφρονιστικός υπάλληλος δολοφονήθηκε σε φυλακή στο Πουέρτο Βαγιάρτα κατά τη διάρκεια εξέγερσης κρατουμένων και πράκτορας της εισαγγελίας της πολιτείας Χαλίσκο σκοτώθηκε στη Γουαδαλαχάρα. Περισσότερες λεπτομέρειες δεν ήταν άμεσα διαθέσιμες.

Το υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι οι αμερικανικές αρχές παρείχαν «συμπληρωματικές πληροφορίες» που συνέβαλαν στην επιτυχία της επιχείρησης.

Η δολοφονία του El Mencho προκάλεσε άμεσο ξέσπασμα αναταραχής σε ολόκληρη την περιοχή που έλεγχε, καταδεικνύοντας τη μεγάλη επιρροή του σε όλο το Μεξικό και σε άλλα μέρη της Λατινικής Αμερικής. Η αναταραχή ανάγκασε αμερικανικές και καναδικές αεροπορικές εταιρείες να ακυρώσουν δεκάδες πτήσεις. Η Air Canada ανακοίνωσε ότι αναστέλλει τις πτήσεις προς το Πουέρτο Βαγιάρτα «λόγω συνεχιζόμενης κατάστασης ασφαλείας» και συμβούλευσε τους πελάτες να μην μεταβούν στο αεροδρόμιο.

Την Κυριακή, «ναρκο-οδόφραγματα» από φλεγόμενα αυτοκίνητα, λεωφορεία και φορτηγά εμφανίστηκαν σε τουλάχιστον οκτώ μεξικανικές πολιτείες: Χαλίσκο, Γκουαναχουάτο, Ναγιαρίτ, Μιτσοακάν, Κολίμα, Γκερέρο, Ταμαουλίπας και Σακατέκας. Βίντεο έδειχναν τεράστια σύννεφα καπνού να υψώνονται πάνω από το Πουέρτο Βαγιάρτα, δημοφιλή τουριστική πόλη στις ακτές του Ειρηνικού.

Σκηνές χάους εκτυλίχθηκαν στη Γουαδαλαχάρα, πρωτεύουσα της Χαλίσκο — μία από τις πόλεις που θα φιλοξενήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 — καθώς πανικόβλητοι επιβάτες στο αεροδρόμιο έτρεχαν να καλυφθούν, φοβούμενοι προφανώς επιθέσεις αντιποίνων από ενόπλους του El Mencho. Ένοπλοι εθεάθησαν να πυρπολούν οχήματα στο κέντρο της πόλης.

Σε ένα βίντεο που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ομάδα βαριά οπλισμένων ανδρών έβαλε φωτιά σε πρατήριο καυσίμων στη Γουαδαλαχάρα, αφού έφτασαν με λευκό αυτοκίνητο.

Μέχρι το βράδυ της Κυριακής, η Γουαδαλαχάρα είχε μετατραπεί σε πόλη-φάντασμα, καθώς οι πολίτες παρέμεναν στα σπίτια τους. Τα σχολεία ακυρώθηκαν τη Δευτέρα σε αρκετές πολιτείες.

Οι ΗΠΑ είχαν προσφέρει αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψη του El Mencho, ο οποίος κατηγορούνταν ότι διακινούσε τεράστιες ποσότητες κοκαΐνης, φαιντανύλης και μεθαμφεταμίνης πέρα από τα νότια σύνορα των ΗΠΑ. Το καρτέλ του, που ιδρύθηκε πριν από περίπου 16 χρόνια και είχε εξελιχθεί στην πιο επιδραστική εγκληματική οργάνωση του Μεξικού, κατηγορούνταν επίσης ότι είχε αποπειραθεί να δολοφονήσει Μεξικανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι χαιρέτισαν τη δολοφονία του El Mencho, η οποία ακολουθεί μήνες πιέσεων από τον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη ροή ναρκωτικών και μεταναστών κατά μήκος των 3.145 χιλιομέτρων συνόρων μεταξύ των δύο χωρών. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει ακόμη και με στρατιωτική δράση κατά των καρτέλ, τα οποία έχει ισχυριστεί ότι «κυβερνούν το Μεξικό». Γράφοντας στο X, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Κρίστοφερ Λαντάου χαρακτήρισε τον El Mencho «έναν από τους πιο αιμοσταγείς και αδίστακτους βαρόνους ναρκωτικών». Έγραψε: «Πρόκειται για μια μεγάλη εξέλιξη για το Μεξικό, τις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική και τον κόσμο».

Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου του El Mencho, που αναλυτές χαρακτήρισαν το μεγαλύτερο πλήγμα στα μεξικανικά καρτέλ εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, παρέμεναν ασαφείς την Κυριακή. Το υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι ειδικές δυνάμεις του στρατού και της Εθνοφρουράς εξαπέλυσαν επιχείρηση στην Ταπαλπά, περίπου 130 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Γουαδαλαχάρα, για τη σύλληψη του καταζητούμενου βαρόνου, με υποστήριξη της αεροπορίας και στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών. Ωστόσο, «στρατιωτικό προσωπικό δέχθηκε επίθεση» και ανταπέδωσε τα πυρά.

Η αμερικανική πρεσβεία στο Μεξικό ανέφερε ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από μεξικανικές ειδικές δυνάμεις «στο πλαίσιο διμερούς συνεργασίας, με τις αμερικανικές αρχές να παρέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες».

Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, χαρακτήρισε τον «El Mencho» σημαντικό «διακινητή φαιντανύλης προς την πατρίδα μας», προσθέτοντας ότι αποτελούσε κορυφαίο στόχο για την αμερικανική κυβέρνηση. Επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ παρείχαν «υποστήριξη πληροφοριών» στο Μεξικό για την επιχείρηση.

Καθώς η αναταραχή κλιμακωνόταν, ο κυβερνήτης της Χαλίσκο, Πάμπλο Λέμους Ναβάρο, κάλεσε τα 8 εκατομμύρια κατοίκων της πολιτείας να παραμείνουν στα σπίτια τους «μέχρι να τεθεί η κατάσταση υπό έλεγχο». Ανέφερε ότι οι δημόσιες συγκοινωνίες αναστέλλονταν και ότι οι πολίτες δεν θα έπρεπε να μετακινούνται στους δρόμους της πολιτείας λόγω των «βίαιων γεγονότων» που είχαν εξαπλωθεί σε τουλάχιστον πέντε περιοχές της χώρας.

Η αμερικανική πρεσβεία στην Πόλη του Μεξικού εξέδωσε επίσης προειδοποίηση ασφαλείας, καλώντας τους Αμερικανούς πολίτες στις πολιτείες Χαλίσκο, Ταμαουλίπας, Μιτσοακάν, Γκερέρο και Νουέβο Λεόν να «παραμείνουν σε ασφαλές καταφύγιο» στις πληγείσες περιοχές λόγω «επιχειρήσεων ασφαλείας, αποκλεισμών δρόμων και εγκληματικής δραστηριότητας».

Η καναδική κυβέρνηση δήλωσε: «Εγκληματικές ομάδες έχουν στήσει οδοφράγματα με φλεγόμενα οχήματα σε αρκετές πόλεις της πολιτείας Χαλίσκο… Υπήρξαν ανταλλαγές πυρών με τις δυνάμεις ασφαλείας και εκρήξεις… Αν βρίσκεστε εκεί, κρατήστε χαμηλό προφίλ και παρακολουθείτε τα τοπικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης για να ενημερώνεστε σχετικά με την ταχέως εξελισσόμενη κατάσταση».

Αντιδρώντας στις επιθέσεις μετά τη δολοφονία του El Mencho, ο Λαντάου έγραψε στο X: «Παρακολουθώ με μεγάλη θλίψη και ανησυχία τις σκηνές βίας από το Μεξικό. Δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι κακοί απαντούν με τρομοκρατία. Αλλά δεν πρέπει ποτέ να χάσουμε την ψυχραιμία μας».

Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, δήλωσε: «Υπάρχει απόλυτος συντονισμός με τις κυβερνήσεις όλων των πολιτειών· πρέπει να παραμείνουμε ενημερωμένοι και ψύχραιμοι.

»Οι λογαριασμοί του συμβουλίου ασφαλείας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρέχουν συνεχή ενημέρωση. Οι δραστηριότητες συνεχίζονται κανονικά στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.»