Δεκάδες καρτέλ απλώνονται σαν γάγγραινα στο Μεξικό
Πέμπτη, 26/02/2026 - 18:39ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΝΤΖΟΥ
Για την πρόεδρο του Μεξικού, Κλάουντια Σέινμπαουμ, η στρατιωτική επιχείρηση της Κυριακής –με τη συνδρομή των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών– για τη σύλληψη του ηγέτη του καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά (CJNG), Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, του περιβόητου «Ελ Μέντσο», ήταν μια επιτυχία που η ίδια και η χώρα της χρειάζονταν επιτακτικά. Μπορεί ο θάνατος του Μέντσο από πυρά στρατιωτών να πυροδότησε ένα κύμα βίας –με προσωρινό απολογισμό 74 νεκρούς– προκαλώντας τεράστιες ανησυχίες για το επόμενο διάστημα, αλλά η επιχείρηση συμβολίζει την αποφασιστικότητα της προέδρου να αντιμετωπίσει (ακόμη και με τη χρήση βίας) το οργανωμένο έγκλημα.
Συγχρόνως αποτελεί μια ηχηρή απάντηση στον Ντόναλντ Τραμπ, που έχει δηλώσει πως «τα καρτέλ κυβερνούν το Μεξικό» και πιέζει ασφυκτικά τη χώρα για «αποτελεσματικότητα κατά των ναρκοτρομοκρατών» (έχοντας κηρύξει το CJNG και άλλα μεξικανικά καρτέλ τρομοκρατικές οργανώσεις), απειλώντας ακόμη και με στρατιωτική επέμβαση. Ομως απάντηση στις ψευδείς κατηγορίες του αποτελεί το γεγονός ότι στους 17 μήνες της θητείας της Σέινμπαουμ έχει εκδώσει στις ΗΠΑ περισσότερες από 90 ηγετικές φυσιογνωμίες διαφόρων καρτέλ που κρατούνταν σε φυλακές της χώρας.
Πολλαπλασιασμός
Ωστόσο δεκάδες καρτέλ, μεγάλα και μικρά, απλώνονται σαν γάγγραινα στο Μεξικό. Η τακτική του αποκεφαλισμού των ηγετών τους αποτελεί τον κανόνα της μεξικανικής πολιτικής εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες, όταν ο πρόεδρος Φελίπε Καλντερόν κήρυξε τον διαβόητο «πόλεμο κατά των ναρκωτικών», που ώς το 2019 είχε στοιχίσει τη ζωή σε 275.000 ανθρώπους. Στην πραγματικότητα σήμερα στα βασικά καρτέλ του Μεξικού εκλείπουν πια οι μεγάλοι αρχηγοί που έφτασαν να εμπνεύσουν ακόμη και την παραδοσιακή κουλτούρα παρουσιάζοντάς τους σαν ένα είδος λαϊκών ηρώων, «συμμοριτών». Αλλά αυτό δεν οδήγησε στη μείωση της βίας, στην εξάρθρωση των συμμοριών ή στον περιορισμό της δράσης τους.
Εκβιασμοί, απαγωγές, εξαφανίσεις και δολοφονίες έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ αυτά τα 20 χρόνια και μετά το 2018 οι δολοφονίες κάθε χρόνο ξεπερνούν τις 30.000 με μοναδική εξαίρεση το 2025. Αντίστοιχα ο αποκεφαλισμός των μεγάλων εγκληματικών οργανώσεων είχε συνέπεια απλά την αναδιάρθρωση των καρτέλ και των ομάδων-δορυφόρων τους, τον κατακερματισμό τους σε μικρότερες «φράξιες» και την εμφάνιση μεγάλου αριθμού νέων ομάδων, «πιο ανεξέλεγκτων και απρόβλεπτων, που διψούν να πάρουν ένα οποιοδήποτε κομμάτι της πίτας», όπως σημείωνε έκθεση της Γενικής Εισαγγελίας.
Πριν από μία δεκαετία αναφέρονταν οκτώ μεγάλα καρτέλ ναρκεμπόρων. Σήμερα ο αριθμός τους έχει αυξηθεί φτάνοντας τις 16 μεγάλες συμμορίες και τις περίπου 80 σημαντικές εγκληματικές οργανώσεις, σύμφωνα με στρατιωτικά έγγραφα που διέρρευσαν. Ο χάρτης του οργανωμένου εγκλήματος στο Μεξικό άλλαξε άρδην.
Ερευνα της εφημερίδας El Universal, αναλύοντας περισσότερες από 50 εκθέσεις υπηρεσιών ασφάλειας, αποκάλυψε πως το 40% των Πολιτειών έχουν όλη την εδαφική τους έκταση υπό τον έλεγχο ενός ή περισσότερων ομάδων του οργανωμένου εγκλήματος. Από τους 2.471 δήμους της χώρας στους 1.198 λειτουργεί τουλάχιστον ένα καρτέλ, συμμορία ή εγκληματικός πυρήνας. Και λαμβάνοντας υπόψη την έκταση αυτών των περιοχών, τα στοιχεία δείχνουν πως στο 75% του μεξικανικού εδάφους δρα κάποια εγκληματική οργάνωση.
Από ένα σύστημα που κυριαρχούνταν από λίγα ιδρυτικά καρτέλ, τώρα επικρατεί ένα διάσπαρτο δίκτυο όπου μεγάλα καρτέλ, εγκληματικές μικρο-ομάδες και περιφερειακοί πυρήνες ανταγωνίζονται για τον έλεγχο εδαφών, οδών και παράνομων αγορών.
Ερευνα του ειδήμονα σε θέματα ασφάλειας Μανουέλ Σάντσες Βαλντές αποκάλυψε πως μεταξύ 2000 και 2025 στις ήδη υπάρχουσες εγκληματικές οργανώσεις ήρθαν να προστεθούν περίπου 40 νέες που προέκυψαν από διασπάσεις των μεγάλων καρτέλ, όπως του Κόλπου, του Χουάρες, της Σιναλόα, του Χαλίσκο Νέα Γενιά. Κάποιες ομάδες εξαφανίζονται. Αλλες εμφανίζονται. Αλλά κάθε διάσπαση, μαζί με ασταθείς συμμαχίες και τοπικές συγκρούσεις, μεταφράζεται σε αυξημένη βία στις Πολιτείες όπου αυτές δραστηριοποιούνται. Για παράδειγμα, ο πόλεμος που ξέσπασε τον Ιούλιο του 2024 μετά την παράδοση στις ΗΠΑ του συνιδρυτή του καρτέλ της Σιναλόα, Ισμαέλ «Ελ Μάγιο» Σαμπάδα, είχε συνέπεια τη χρονιά που ακολούθησε αύξηση των δολοφονιών στην Πολιτεία κατά 170%.
Οι ρίζες του κακού
Οι ρίζες του προβλήματος είναι πολύ βαθύτερες και δεν αντιμετωπίζονται μόνο με εντυπωσιακές επιχειρήσεις σύλληψης ή εξόντωσης των αρχηγών των εγκληματικών οργανώσεων, λέει ο Κάρλος Φλόρες, ειδικός σε θέματα ασφάλειας στο Κέντρο Ερευνας και Προηγμένων Μελετών Κοινωνικής Ανθρωπολογίας (CIESAS): «Οσο δεν αγγίζονται οι στενές σχέσεις διαπλοκής με την πολιτική εξουσία και το πολυδαίδαλο δίκτυο των επιχειρήσεων που ξεπλένουν το χρήμα, το φαινόμενο θα συνεχίσει να αναπαράγεται».
Και οι εγκληματικές οργανώσεις θα συνεχίσουν να κάνουν επίδειξη δύναμης. Αυτό ακριβώς κάνει τώρα το καρτέλ Χαλίσκο Νέα Γενιά –μια αποκεντρωμένη μαφία που λειτουργεί σαν ένα είδος franchise επεκτείνοντας τη δράση της σε όλη τη χώρα–, όπως έδειξε μετά τον θάνατο του αρχηγού του «Ελ Μέντσο» με περισσότερες από 250 μικρές και μεγάλες επιθέσεις και αποκλεισμούς κτιρίων που έφεραν το χάος σε 20 από τις 32 Πολιτείες της χώρας.
«Είναι μια υπενθύμιση ότι το καρτέλ συνεχίζει να λειτουργεί», εκτιμά η Καταλίνα Πέρες Κορέα, ερευνήτρια του κέντρου οικονομικών σπουδών CIDE. «Και όσο το κράτος δεν εξουδετερώνει όχι μόνο το ναρκεμπόριο αλλά και την παράνομη εξόρυξη και υλοτομία, την κλοπή καυσίμων και τους εκβιασμούς, θα συνεχίσουν να υπάρχουν κίνητρα όχι μόνο γι’ αυτό το καρτέλ αλλά για όλες τις εγκληματικές οργανώσεις της χώρας».
Πηγή: efsyn.gr

