Το εκτενέστερο αρχείο δορυφορικών δεδομένων σχετικά με τις μεταβολές των στρωμάτων πάγου που έχει συγκεντρωθεί ποτέ αποκάλυψε ότι η Γροιλανδία και η Ανταρκτική έχουν χάσει την εντυπωσιακή ποσότητα των 11 τρισεκατομμυρίων τόνων πάγου από τη δεκαετία του 1970, προκαλώντας άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας κατά περισσότερο από τρία εκατοστά.

Όπως επιπλέον επισημαίνει ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA), τα νέα ευρήματα αναδεικνύουν επίσης ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται απλώς στο λιώσιμο του επιφανειακού πάγου. Οι παγετώνες που αποστραγγίζουν αυτές τις τεράστιες ποσότητες λιωμένου πάγου κινούνται ταχύτερα, εκχέοντας τεράστιες ποσότητες νερού απευθείας στον ωκεανό.

Συνολικά, στους πάγους που έχουν λιώσει από τη Γροιλανδία και την Ανταρκτική αποδίδεται περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας ανόδου της στάθμης της θάλασσας.

Τα προσφάτως αναλυμένα δεδομένα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό *Scientific Data* του ομίλου Nature, προέρχονται από την πρωτοβουλία IMBIE (Ice Sheet Mass Balance Intercomparison Exercise – Άσκηση Συγκριτικής Αξιολόγησης του Ισοζυγίου Μάζας των Στρωμάτων Πάγου) -[σ.σ. ως στρώματα πάγου αναφέρονται γιγαντιαίες μάζες πάγου που καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις, δηλαδή οι πάγοι της Γροιλανδίας και της Ανταρκτικής]  , μια μεγάλη διεθνή συνεργασία στην οποία συμμετέχουν επιστήμονες από ινστιτούτα όλου του κόσμου που μελετούν τις πολικές περιοχές.

Με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και της Εθνικής Διοίκησης Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ (NASA), το πρόγραμμα IMBIE συγκεντρώνει και εναρμονίζει μετρήσεις από διαφορετικές δορυφορικές αποστολές, ώστε να δημιουργήσει την πλέον συνεκτική εικόνα για τις μεταβολές που έχουν υποστεί τα δύο μεγάλα στρώματα πάγου του πλανήτη κατά τη διάρκεια αρκετών δεκαετιών. Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές μπορούν να μελετήσουν καλύτερα την ποσότητα του πάγου που έχει χαθεί, τα σημεία όπου εντοπίζεται αυτή η απώλεια και τον ρυθμό επιτάχυνσής της – στοιχεία καθοριστικής σημασίας για τη βελτίωση των προβλέψεων σχετικά με τη μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

 

 

Ροή του παγετώνα Jakobshavn. (Πηγή: esa.int)

Το εγχείρημα αυτό δεν είναι απλό. Οι δορυφόροι δεν μετρούν τον πάγο με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένα διαστημικά όργανα χρησιμοποιούν υψομετρητές για την ανίχνευση μεταβολών στο ύψος της επιφάνειας του πάγου, άλλα μετρούν το βαρυτικό πεδίο της Γης, ενώ αισθητήρες ραντάρ και οπτικοί αισθητήρες μπορούν να παρακολουθούν την ταχύτητα κίνησης των παγετώνων.

Οι δορυφορικές αποστολές έχουν επίσης εξελιχθεί σημαντικά τις τελευταίες πέντε δεκαετίες, καθώς νέοι αισθητήρες, βελτιωμένη χωρική ανάλυση και ολοένα πιο εξελιγμένες τεχνικές μέτρησης αντικαθιστούν τα παλαιότερα συστήματα.

Επομένως, η πρόκληση για τους ερευνητές έγκειται στο να καταστήσουν συγκρίσιμες αυτές τις πολυάριθμες και ανομοιογενείς παρατηρήσεις. Η ομάδα του IMBIE επιτυγχάνει κάτι τέτοιο συγκεντρώνοντας ανεξάρτητες εκτιμήσεις για το ισοζύγιο της μάζας των στρωμάτων πάγου —δηλαδή τη διαφορά μεταξύ της συσσώρευσης και της απώλειας πάγου— και συνυπολογίζοντας προσεκτικά τις διαφορές που σημειώνονται ανάμεσα στα δορυφορικά δεδομένα, τις τεχνικές μέτρησης και τις περιόδους παρατήρησης.

Αυτό που προκύπτει είναι ένα αρχείο μακροχρόνιων δεδομένων που επιτρέπει στους επιστήμονες να διακρίνουν τις πραγματικές μεταβολές στα στρώματα πάγου από τις αποκλίσεις που οφείλονται απλώς στον τρόπο μέτρησης του πάγου.

Αξιοποιώντας δεδομένα από 27 δορυφορικές αποστολές – όπως το CryoSat του ESA, τους δορυφόρους Copernicus Sentinel, τις αμερικανο-γερμανικές αποστολές GRACE και τις παλαιότερες αποστολές Landsat – η ομάδα ανέλυσε 42 διαφορετικές μελέτες για να παρακολουθήσει τις μεταβολές στα στρώματα πάγου. Το αρχείο δεδομένων της IMBIE καλύπτει την περίοδο από το 1972 για τη Γροιλανδία και από το 1979 για την Ανταρκτική.

Η Ινές Οτοσάκα από το Πανεπιστήμιο Northumbria του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία ηγήθηκε της μελέτης, δήλωσε:

«Ανατρέχοντας στη δεκαετία του 1970, μπορούμε πλέον να δούμε πώς έχουν μεταβληθεί τα στρώματα πάγου μέσα σε διάστημα μισού αιώνα.

Περισσότερα από τα τέσσερα πέμπτα του πάγου που χάθηκε διοχετεύτηκαν στον ωκεανό από παγετώνες που κινούνταν ταχύτερα, αντί να λιώσουν στην επιφάνεια – γεγονός που υποδεικνύει ότι η μακροπρόθεσμη τάση καθορίζεται από τη δυναμική απόκριση των στρωμάτων πάγου στην άνοδο της θερμοκρασίας των ωκεανών».

Μεταξύ 1979 και 2023, η Γροιλανδία και η Ανταρκτική έχασαν συνολικά 11,3 τρισεκατομμύρια τόνους πάγου, συμβάλλοντας κατά 3,14 εκατοστά στην παγκόσμια άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

 

 

Άνοδος της στάθμης της θάλασσας που προκαλείται από την απώλεια πάγου στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική. (Πηγή: esa.int)

Η έρευνα διαπίστωσε ότι σε πάγους που έλιωσαν στην Γροιλανδία αποδίδονται τα 1,81 εκατοστά της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, έναντι 1,33 εκατοστών που αποδίδονται σε λιωμένους πάγους από την Ανταρκτική. Η ESA επισημαίνει ως αξιοσημείωτο το ότι το 84% της συνολικής απώλειας πάγου προκλήθηκε από την επιτάχυνση των παγετώνων και τη διοχέτευση μεγαλύτερων ποσοτήτων πάγου στον ωκεανό, ενώ μόλις το 16% οφειλόταν στο λιώσιμο στην επιφάνεια των στρωμάτων πάγου.

Ο Άντριου Σέπερντ, επίσης από το Πανεπιστήμιο Northumbria και ιδρυτής του IMBIE, δήλωσε:

«Μια άνοδος της στάθμης της θάλασσας κατά λίγο περισσότερο από τρία εκατοστά μπορεί να ακούγεται μικρή, ωστόσο εκθέτει άλλα έξι έως εννέα εκατομμύρια ανθρώπους στον κίνδυνο παράκτιων πλημμυρών και διάβρωσης. Δεδομένου ότι οι παγετώνες αναμένεται να χάσουν πολύ μεγαλύτερους όγκους τις επόμενες δεκαετίες, οι παγκόσμιες αξιολογήσεις όπως αυτή του IMBIE είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία των κοινοτήτων που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή».

Όπως δείχνει το παραπάνω κινούμενο γράφημα, η απώλεια πάγου άρχισε να επιταχύνεται ραγδαία από τη δεκαετία του 1990 και μετά. Η Γροιλανδία, η οποία τη δεκαετία του 1970 βρισκόταν κοντά σε κατάσταση ισορροπίας –δηλαδή τα κέρδη και οι απώλειες πάγου ήταν ίσα– είδε την ετήσια απώλεια πάγου να αυξάνεται από περίπου 60 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 1980 σε 264 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 2010, μια δεκαετία που χαρακτηρίστηκε από επαναλαμβανόμενα επεισόδια εντονότατης τήξης τα καλοκαίρια.

Η Ανταρκτική ακολούθησε παρόμοια πορεία, με τις ετήσιες απώλειες να αυξάνονται από περίπου 48 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 1980 σε 202 δισεκατομμύρια τόνους τη δεκαετία του 2010. Ωστόσο, σε αντίθεση με τη Γροιλανδία, η καθαρή απώλεια πάγου στην Ανταρκτική οφειλόταν αποκλειστικά στην τήξη που προκαλείται από τον ωκεανό και στην επιτάχυνση της κίνησης των παγετώνων εκροής της.

Στη Δυτική Ανταρκτική, η αποβολή πάγου έχει αυξηθεί σε κάθε δεκαετία για την οποία υπάρχουν δορυφορικά δεδομένα, κυρίως λόγω της επιτάχυνσης των παγετώνων Pine Island και Thwaites.

Όπως αναφέρει η ESA, μεταξύ 2020 και 2023, παρατηρήθηκε επιβράδυνση στη συνολική απώλεια πάγου. Στην Ανταρκτική, οι ασυνήθιστα έντονες χιονοπτώσεις στην Ανατολική Ανταρκτική πρόσθεσαν αρκετό πάγο ώστε να αντισταθμιστούν ορισμένες από τις απώλειες παγετώνων σε άλλα σημεία της ηπείρου. Στη Γροιλανδία, μια σειρά σχετικά ήπιων καλοκαιριών περιόρισε σημαντικά την επιφανειακή τήξη, μειώνοντας στο μισό περίπου την ποσότητα πάγου που χάνεται με αυτόν τον τρόπο.

Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυτές οι μεταβολές αποτελούν βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις και όχι αναστροφή της μακροπρόθεσμης τάσης.

Τα στρώματα πάγου εξακολουθούν να παρουσιάζουν καθαρή απώλεια μάζας και οι ετήσιες διακυμάνσεις στις χιονοπτώσεις, τη θερμοκρασία και τη ροή των παγετώνων μπορούν προσωρινά να αποκρύψουν τη γενικότερη τάση της συνεχιζόμενης απώλειας πάγου.

Επιπλέον, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο των στρωμάτων πάγου στη μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η απόκρισή τους στην κλιματική θέρμανση αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή αβεβαιότητας στις προβλέψεις για τη στάθμη της θάλασσας: οι εκτιμήσεις για το ανώτατο όριο ανόδου της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας έως το 2150 αυξάνονται κατά 2,6 φορές όταν συνυπολογίζεται ο κίνδυνος αστάθειας των στρωμάτων πάγου.

Συνεπώς, το συνεχές αρχείο μισού αιώνα σχετικά με τη συμπεριφορά των στρωμάτων πάγου είναι ζωτικής σημασίας για την πρόβλεψη των κινδύνων που αντιμετωπίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι οι οποίοι ζουν σε παράκτιες περιοχές χαμηλού υψομέτρου.

Η ESA επισημαίνει πως, αν και η έρευνα παρέχει μία από τις σαφέστερες έως τώρα μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις για τις μεταβολές στη Γροιλανδία και την Ανταρκτική, αναδεικνύει επίσης τον κρίσιμο ρόλο των συνεχών δορυφορικών παρατηρήσεων, της συλλογής και διατήρησης μακροπρόθεσμων συνόλων δεδομένων, καθώς και των τεχνικών επεξεργασίας δεδομένων αιχμής που χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή των παρατηρήσεων σε μετρήσεις των μεταβολών των στρωμάτων πάγου σε βάθος δεκαετιών.

Ο συνδυασμός μετρήσεων από διαδοχικές γενιές δορυφόρων επιτρέπει τη δημιουργία αρχείων μακροπρόθεσμων δεδομένων, τα οποία αποκαλύπτουν τάσεις που θα ήταν αδύνατο να εντοπιστούν αποκλειστικά μέσω βραχυπρόθεσμων παρατηρήσεων. Τα αρχεία αυτά είναι επίσης καθοριστικής σημασίας για τον έλεγχο και τη βελτίωση των μοντέλων που χρησιμοποιούνται για την πρόβλεψη της μελλοντικής απώλειας πάγων και της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.

Ο Κλεμάν Αλμπερζέλ της ESA δήλωσε: «Η δυνατότητα να αξιολογούμε την τρέχουσα κατάσταση των στρωμάτων πάγου του πλανήτη μας και να κατανοούμε σε βάθος τους κύριους παράγοντες των μεταβολών, καθίσταται εφικτή μόνο χάρη στη συνεχή παρατήρηση της Γης και στα αρχεία μακροπρόθεσμων κλιματικών δεδομένων που αναπτύσσονται μέσω ερευνητικών προγραμμάτων, όπως η Πρωτοβουλία για την Κλιματική Αλλαγή (Climate Change Initiative) της ESA».

Από την πλευρά του, ο Ντιέγκο Φερνάντες, επίσης της ESA, τόνισε πως: «Τα ευρήματα αυτά καταδεικνύουν τη θεμελιώδη σημασία της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας για την αντιμετώπιση των μεγάλων περιβαλλοντικών αλλαγών της εποχής μας.

Τα επόμενα χρόνια, καινοτόμες αποστολές όπως οι CRISTAL και ROSE-L θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη αυτού του έργου, επιτρέποντας την προηγμένη παρακολούθηση των ραγδαίων μεταβολών που επηρεάζουν πλέον τα στρώματα πάγου και βοηθώντας μας να κατανοήσουμε καλύτερα ένα κλιματικό σύστημα που εξελίσσεται, στο οποίο δεν μπορούν πλέον να αποκλειστούν απότομες και μη αναστρέψιμες αλλαγές».

(Πηγή: esa.int)

ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΠΡΑΤΙΚΑΚΗΣ

Έπειτα από προσπάθειες τριών ετών στην αφιλόξενη Δυτική Ανταρκτική, διεθνής ερευνητική ομάδα κατάφερε να ανοίξει γεώτρηση στο υπέδαφος και να ανασύρει δείγματα βράχων και λάσπης συνολικού μήκους 238 μέτρων, τον μεγαλύτερο πυρήνα που έχει ανασυρθεί ποτέ κάτω από στρώματα πάγου.

Σύμφωνα με την προκαταρκτική χρονολόγηση, η οποία βασίστηκε σε μικροσκοπικά απολιθώματα θαλάσσιων οργανισμών, τα δείγματα πηγαίνουν 23 εκατομμύρια χρόνια πίσω στο παρελθόν της λευκής ηπείρου, και καλύπτουν περιόδους κατά τις οποίες η θερμοκρασία της Γης ήταν υψηλότερη από ό,τι σήμερα –υψηλότερη και από τη θερμοκρασία στην οποία προβλέπεται να φτάσει ο πλανήτης το 2100 σύμφωνα με τις σημερινές κλιματικές πολιτικές.

Το παγοκάλυμμα της Δυτικής Ανταρκτικής, το οποίο έχει αρχίσει να εμφανίζει σημεία αστάθειας τις τελευταίες δεκαετίες, θα αρκούσε για να οδηγήσει σε καταστροφική άνοδο της στάθμης των ωκεανών κατά 4-5 μέτρα σε περίπτωση που έλιωνε εντελώς.

Το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα SWAIS2C έχει στόχο να εξετάσει πώς το κάλυμμα πάγου αντέδρασε σε παλαιότερα επεισόδια κλιματικής αλλαγής, προκειμένου να μπορέσουν οι επιστήμονες να εκτιμήσουν πώς θα συμπεριφερθεί στο μέλλον.

«Από ό,τι γνωρίζουμε, οι μακρύτεροι πυρήνες πάγου που είχαν ανασυρθεί μέχρι σήμερα κάτω από παγοκάλυμμα είχαν μήκος μικρότερο από δέκα μέτρα. Εμείς υπερβήκαμε τον αρχικό στόχο μας των 200 μέτρων» δήλωσε η Μόλι Πάτερσον του Πανεπιστημίου Πανεπιστήμιο Μπίνγκχαμτον στις ΗΠΑ, συνεπικεφαλής της αποστολής.

Οι ερευνητές κατασκήνωσαν για δύο μήνες σε μια απομονωμένη περιοχή της Δυτικής Ανταρκτικής (Ana Tovey/SWAIS2C)

Τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια, τεχνικά εμπόδια οδήγησαν στη ματαίωση της προσπάθειας. Η τρίτη απόπειρα ήταν η τυχερή.

Οι ερευνητές κατασκήνωσαν για δύο μήνες στο Κράρι Άις Ράις, κοντά στις ακτές της Δυτικής Ανταρκτικής, εκεί όπου οι παγετώνες της ενδοχώρας κυλούν στη θάλασσα και σχηματίζουν την παγοκρηπίδα Ρος, μια γιγάντια πλάκα πάγου που επιπλέει στον ωκεανό.

 

Η περιοχή απέχει 700 χιλιόμετρα απο τον πλησιέστερο ερευνητικό σταθμό.

Σε πρώτη φάση, η ομάδα χρησιμοποίησε ένα γεωτρύπανο θερμού νερού για να διαπεράσει 523 μέτρα πάγου, και στη συνέχεια, εγκατέστησε ένα γεωτρύπανο που κατέβηκε σε βάθος 1.300 κάτω από την επιφάνεια του πετρώματος. Οι τεχνικές λεπτομέρειες δημοσιεύονται εδώ.

Οι πυρήνες που ανασύρθηκαν χωρίζονται σε στρώματα. Ορισμένα περιείχαν μικρές και μεγάλες πέτρες, άλλα αποτελούνταν από ιζήματα λεπτόκοκκης λάσπης και άλλα περιείχαν υπολείμματα φυτοπλαγκτού.

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι το συγκεκριμένο σημείο ήταν κάποτε μια παραλία που έβλεπε στον ανοιχτό ωκεανό, κάτι που σημαίνει ότι η παγοκρηπίδα Ρος είχε εξαφανιστεί κάποια στιγμή στο παρελθόν.

Μελλοντικές αναλύσεις στα δείγματα αναμένεται να δείξουν πότε συνέβη αυτή η δραματική υποχώρηση και ποιοι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να την προκάλεσαν.

Τα νέα δεδομένα θα επιτρέψουν τη βελτίωση των μοντέλων της συμπεριφοράς του πάγου, το κύριο εργαλείο με το οποίο θα μπορούσαμε να προβλέψουμε μια νέα καταστροφική υποχώρηση στην Ανταρκτική.

Πηγή: in.gr

 

 

Τι έδειξε μεγάλη έρευνα για τις επιπτώσεις του τουρισμού

Η Ανταρκτική, που ήδη πλήττεται ιδιαίτερα από την κλιματική αλλαγή, επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο και από τις επιπτώσεις του τουρισμού και της επιστημονικής έρευνας, αποκαλύπτει έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα στο Nature Sustainability.

Στις περιοχές όπου υπάρχει ανθρώπινη δραστηριότητα η συγκέντρωση μικροσωματιδίων που περιέχουν βαρέα μέταλλα είναι δεκαπλάσια σε σχέση με 40 χρόνια πριν, προειδοποιεί.

Στη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών ο αριθμός των τουριστών στην Ανταρκτική αυξήθηκε από 20.000 σε περίπου 120.000, σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση Τουριστικών Πρακτορείων της Ανταρκτικής.

«Η αύξηση της ανθρώπινης παρουσίας στην Ανταρκτική προκαλεί ανησυχίες αναφορικά με τους ρύπους από τα οχήματα, κυρίως για τα μικροσωματίδια που περιέχουν χρώμιο, νικέλιο, χαλκό, ψευδάργυρο και μόλυβδο», επισημαίνει η έρευνα.

«Ένας μόνο τουρίστας μπορεί να συμβάλλει στην επιτάχυνση της τήξης»

Τα πλοία που μεταφέρουν τουρίστες χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα, τα οποία επίσης εκλύουν μικροσωματίδια. Αυτά ευθύνονται για την επιτάχυνση της τήξης του χιονιού, επεσήμανε ο Ραούλ Κορντέρο, επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Γκρόνινγκεν στην Ολλανδία και ένας από τους συντάκτες της έρευνας.

«Το χιόνι λιώνει πιο γρήγορα στην Ανταρκτική λόγω της παρουσίας ρυπογόνων σωματιδίων σε περιοχές όπου συχνάζουν οι τουρίστες», εξήγησε σε τηλεφωνική συνέντευξη με το AFP από το Σαντιάγο.

«Ένας μόνο τουρίστας μπορεί να συμβάλλει στην επιτάχυνση της τήξης περίπου 100 τόνων χιονιού», πρόσθεσε.

Μια ομάδα ερευνητών από χώρες όπως η Χιλή, η Γερμανία και η Ολλανδία διένυσε περίπου 2.000 χιλιόμετρα στην Ανταρκτική σε διάστημα τεσσάρων ετών για να εκτιμήσει το εύρος αυτής της μόλυνσης.

Η Ανταρκτική χάνει γρήγορα τη μάζα της λόγω της κλιματικής αλλαγής

Η παρουσία βαρέων μετάλλων στην Ανταρκτική έχει επίσης αυξηθεί λόγω των επιστημονικών αποστολών, η παρατεταμένη παραμονή των οποίων στην περιοχή μπορεί να έχει έως και δεκαπλάσιο αντίκτυπο από αυτόν ενός τουρίστα, επεσήμανε ο Κορντέρο.

Η έρευνα αναγνωρίζει «τις προόδους» που έχουν γίνει στην προστασία της Ανταρκτικής, όπως η απαγόρευση της χρήσης του βαρέος μαζούτ, ενός παραγώγου του πετρελαίου, και της χρήσης πλοίων που συνδυάζουν την ηλεκτρική ενέργεια και τα ορυκτά καύσιμα.

Ωστόσο «για να περιοριστεί το αποτύπωμα των ενεργοβόρων ανθρώπινων δραστηριοτήτων στην Ανταρκτική, είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί η ενεργειακή μετάβαση και να περιοριστεί η χρήση των ορυκτών καυσίμων, κυρίως κοντά σε ευαίσθητες περιοχές», τονίζει η έρευνα.

Η Ανταρκτική χάνει γρήγορα τη μάζα της λόγω της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με τη NASA, η ήπειρος χάνει 135 δισεκ. τόνους χιονιού και πάγου ετησίως από το 2002.

Η κλιματική αλλαγή δεν θερμαίνει απλά την Ανταρκτική αλλά θα την καταστήσει επίσης δραματικά πιο πράσινη, προκαλώντας απότομη αύξηση της ανάπτυξης των φυτών.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, με βάση την ανάλυση των δορυφορικών δεδομένων, στην περιοχή υπήρχε λιγότερο από ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο βλάστησης το 1986, αλλά σχεδόν 12 τετραγωνικά χιλιόμετρα μέχρι το 2021. Η εξάπλωση των φυτών, κυρίως βρύων, έχει επιταχυνθεί από το 2016, διαπίστωσαν ερευνητές σε νέα μελέτη.

Η ανάπτυξη της βλάστησης σε μια ήπειρο που κυριαρχείται από πάγο και γυμνούς βράχους είναι ένα σημάδι της παγκόσμιας θέρμανσης στην Ανταρκτική, η οποία θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Οι επιστήμονες προειδοποίησαν ότι αυτή η εξάπλωση θα μπορούσε να αποτελέσει βάση για χωροκατακτητικά είδη στο παρθένο οικοσύστημα της Ανταρκτικής.

Το 2021, μάλιστα, βροχή αντί για χιόνι έπεσε στην κορυφή του τεράστιου παγετώνα της Γροιλανδίας για πρώτη φορά στα χρονικά.

«Το τοπίο της Ανταρκτικής εξακολουθεί να κυριαρχείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από χιόνι, πάγο και βράχους, με ένα μικρό μόνο τμήμα να αποικίζεται από φυτά», δήλωσε ο Δρ Τόμας Ρόλαντ από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ στο Ηνωμένο Βασίλειο, και συνεπικεφαλής της μελέτης. «Αλλά αυτό το μικροσκοπικό κλάσμα έχει αυξηθεί δραματικά – δείχνοντας ότι ακόμη και αυτή η τεράστια και απομονωμένη περιοχή των 500.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο», πρόσθεσε.

Ο Ρόλαντ προειδοποίησε ότι η μελλοντική θέρμανση, η οποία θα συνεχιστεί μέχρι να σταματήσουν οι εκπομπές άνθρακα, θα μπορούσε να επιφέρει «θεμελιώδεις αλλαγές στη βιολογία και το τοπίο αυτής της εμβληματικής και ευάλωτης περιοχής». Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Geoscience και βασίζεται σε ανάλυση εικόνων Landsat.

Η επιτάχυνση της εξάπλωσης των βρύων από το 2016 συμπίπτει με την έναρξη μιας αξιοσημείωτης μείωσης της έκτασης του θαλάσσιου πάγου γύρω από την Ανταρκτική. Οι θερμότερες ανοιχτές θάλασσες μπορεί να οδηγούν σε πιο υγρές συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη των φυτών, είπαν οι ερευνητές. Τα βρύα μπορούν να αποικίσουν γυμνούς βράχους και να δημιουργήσουν τα θεμέλια εδαφών που, μαζί με τις πιο ήπιες κλιματικές συνθήκες, θα μπορούσαν να επιτρέψουν σε άλλα φυτά να αναπτυχθούν.

Ο ιός γρίπης που έχει σκοτώσει εκατοντάδες εκατομμύρια πτηνά σε όλο τον κόσμο την τελευταία διετία ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά στην ηπειρωτική Ανταρκτική και απειλεί να αποδεκατίσει τους πιγκουίνους και άλλα πουλιά της ηπείρου.

«Η ανακάλυψη δείχνει για πρώτη φορά ότι η Άκρως Παθογόνος Γρίπη των πτηνών [HPAI] έχει φτάσει στην Ανταρκτική παρά τις τεράστιες αποστάσεις και τα φυσικά εμπόδια που την χωρίζουν από άλλες ηπείρους» ανακοίνωσε το Ανώτατο Συμβούλιο Επιστημονικής Έρευνας της Ισπανίας.

Η παρουσία του ιού της HPAI επιβεβαιώθηκε το Σάββατο σε δείγματα από νεκρούς ληστόγλαρους που βρέθηκαν από αργεντινούς επιστήμονες κοντά στον ερευνητικό σταθμό Primavera, ανέφερε το Συμβούλιο.

Η επίπτωση της HPAΙ στην άγρια ζωή της Ανταρκτικής θα μπορούσε να είναι τεράστια

Είχε προηγηθεί η ανίχνευσή της πτηνά και θηλαστικά που βρέθηκαν νεκρά στις Νήσυς Φώκλαντ, τη Νότια Γεωργία και άλλα νησιά που περιβάλλουν την Ανταρκτική. Εκτός από τα πουλιά, ο ιός απειλεί και τις φώκιες της περιοχής.

Εκατοντάδες χιλιάδες πτηνά μπορεί να συνωστίζοντται σε κάθε αποικία (Benoit Gineste / BMC Ecology)

«Ο ιός HPAI είναι πιθανό να εξαπλωθεί περαιτέρω στην άγρια ζωή της Ανταρκτικής και να επηρεάσει δυνητικά τα 48 είδη πτηνών και τα 26 είδη θαλάσσιων θηλαστικών που ζουν στην περιοχή» είχε προειδοποιήσει σε έκθεσή του ο οργανισμός OFFLU για την παρακολούθηση της γρίπης των πτηνών, αποτελούμενος από ειδικούς του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ και του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH).

«Η επίπτωση της HPAΙ στην άγρια ζωή της Ανταρκτικής θα μπορούσε να είναι τεράστια, καθώς οι πυκνές αποικίες που αποτελούνται ακόμα και από χιλιάδες πτερυγιόποδα (φώκιες) και εκατοντάδες χιλιάδες πουλιά διευκολύνουν την μετάδοση του ιού και ενδέχεται να οδηγήσουν σε υψηλή θνησιμότητα» ανέφερε ο OFFLU.

Στην άλλη άκρη του κόσμου, στην Αρκτική, επιβεβαιώθηκε πρόσφατα ο πρώτος θάνατος πολικής αρκούδας λόγω γρίπης HPAI.

Γρίπη των πτηνών ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά σε φώκιες στο νησί της Νότιας Γεωργίας κοντά στην Ανταρκτική, μια εξέλιξη που δημιουργεί ανησυχίες για τις αποικίες πουλιών και θηλαστικών στο ευαίσθητο πολικό οικοσύστημα.

Η παγκόσμια επιδημία γρίπης HPAI (άκρως παθογόνος γρίπη των πτηνών) που συνεχίζεται την τελευταία διετία έχει σκοτώσει εκατοντάδες εκατομμύρια πουλιά σε όλο τον κόσμο και θεωρείται η χειρότερη που έχει καταγραφεί.

Τον Οκτώβριο ο ιός ανιχνεύθηκε σε ληστόγλαρους στο Μπερντ Άιλαντ, το οποίο ανήκει στα βρετανικά υπερπόντια εδάφη της Νότιας Γεωργίας και Νοτίων Νήσων Σάντουιτς. Περίπου το ίδιο διάστημα εντοπίστηκε και σε άλμπατρος και θυελλοπούλια στις γειτονικές Νήσους Φώκλαντ.

Μετά, οι θαλάσσιοι ελέφαντες άρχισαν να πεθαίνουν μαζικά.

Ερευνητής συλλέγει δείγματα από νεκρή φώκια στο νησί της Νότιας Γεωργίας (Reuters)

Τον Δεκέμβριο, ερευνητές της βρετανικής Υπηρεσίας Υγείας Ζώων και Φυτών (APHA) και της βρετανικής αποστολής στην Ανταρκτική (BAS) πέρασαν τρεις μήνες στα επηρεαζόμενα νησιά και συνέλεξαν δείγματα από νεκρά πτηνά και θηλαστικά.

Ο ιός ανιχνεύθηκε έτσι σε θαλάσσιους ελέφαντες, αρκτοκέφαλες φώκιες,  ληστόγλαρους, στέρνες και γλάρους, ανέφεραν οι ερευνητές.

«Δεδομένου ότι η Ανταρτική είναι τόπος μοναδικής βιοποικιλότητας, είναι θλιβερό και ανησυχητικό να βλέπουμε την ασθένεια να εξαπλώνεται στα θηλαστικά της Ανταρκτικής.

Η γρίπη είναι πιθανό να καταφέρει σημαντικό πλήγμα στα οικοσυστήματα της Ανταρκτικής, είχε προειδοποιήσει νωρίτερα ο OFFLU, οργανισμός του ΟΗΕ για την παρακολούθηση της γρίπης στα ζώα.

Το γεγονός ότι χιλιάδες φώκιες και εκατοντάδες χιλιάδες πιγκουίνοι συγκεντρώνονται σε πυκνές αποικίες δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για τη μετάδοση του ιού.

Σύμφωνα με τον OFFLU, οι θαλάσσιοι ελέφαντες στο νησί της Νότιας Γεωργίας δεν αποκλείεται να μολύνθηκαν από φώκιες που μετανάστευαν από τη Νότια Αμερική, όπου ο ιός σκότωσε πάνω από 1.000 θαλάσσια θηλαστικά. Οι θαλάσσιοι ελέφαντες θα μπορούσαν τώρα να μεταφέρουν τον ιό στην Ανταρκτική Χερσόνησο.

Στους δύο ερευνητικούς σταθμούς της στη Νότια Τζόρτζια, η βρετανική αποστολή στην Ανταρκτική έχει σταματήσει τις ερευνητικές δραστηριότητες στις οποίες υπάρχει επαφή με άγρια ζώα.

Για προληπτικούς λόγους, η Διεθνής Ένωση Τουριστικών Πρακτόρων Ανταρκτικής ενημέρωσε τα πλοία της να μην επισκέπτονται ορισμένες περιοχές στη Νότια Γεωργία και την Ανταρκτική Χερσόνησος.

Η γρίπη των πτηνών ανιχνεύθηκε πρόσφατα κα σε μια νεκρή πολική αρκούδα στην Αρκτική.

Βίντεο και φωτογραφίες που τράβηξε ένας Αμερικανός επιστήμονας την Τετάρτη (22 Νοεμβρίου) αποτυπώνουν το μέγεθος του μεγαλύτερου παγόβουνου στον κόσμο, το οποίο πρόσφατα απελευθερώθηκε και τώρα παρασύρεται προς τον Νότιο Ωκεανό.

Με έκταση σχεδόν 4.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, το παγόβουνο της Ανταρκτικής με την ονομασία Α23α έχει περίπου τριπλάσιο μέγεθος από τη Νέα Υόρκη.

Η Lindy Elkins-Tanton, πλανητική επιστήμονας και επικεφαλής ερευνήτρια της αποστολής Psyche της NASA, δήλωσε στο Reuters ότι το παγόβουνο είναι το μεγαλύτερο επιζών κομμάτι ενός παγόβουνου που απελευθερώθηκε από την παγοκρηπίδα Filchner τον Αύγουστο του 1986. Η ίδια δήλωσε ότι το πλήρωμά της πέρασε ώρες πλέοντας δίπλα στο παγόβουνο στη Θάλασσα Weddell την Τετάρτη.

Καθώς αποκτά ταχύτητα, το κολοσσιαίο παγόβουνο θα εκτοξευθεί πιθανότατα στο Ανταρκτικό Κυκλικό Ρεύμα. Αυτό θα το διοχετεύσει προς τον Νότιο Ωκεανό σε μια διαδρομή γνωστή ως “σοκάκι παγόβουνων”, όπου άλλα του είδους του μπορούν να βρεθούν να κουνιούνται στα σκοτεινά νερά.

Πηγή: Reuters

Ο παγετώνας Thwaites στην Ανταρκτική ή παγετώνας «Ημέρα της Κρίσης», όπως είναι το δραματικό παρατσούκλι που του έχουν δώσει οι επιστήμονες, λιώνει απειλώντας τον πλανήτη με μια πρωτόγνωρη παγκόσμια καταστροφή.

Αυτό δεν είναι διόλου υπερβολή, διότι αν ο γιγαντιαίος παγετώνας της Ανταρκτικής λιώσει τελείως τότε θα ανεβάσει τη θαλάσσια στάθμη κατά 70 εκατοστά! Στην περίπτωση αυτή θα προκληθούν τεράστιες πλημμύρες στον πλανήτη και όλες οι παράκτιες πόλεις θα βρεθούν κάτω από το νερό!

Ο παγετώνας Thwaites έχει περίπου το μέγεθος της Φλόριντα και βρίσκεται στη Δυτική Ανταρκτική. Στη θέση του τον συγκρατεί ένα γιγαντιαίο… ράφι πάγου. Το ράφι προεξέχει στην επιφάνεια του ωκεανού.

Λειτουργεί σαν… φελλός, κρατώντας τον παγετώνα στη θέση του και δεν τον αφήνει να χάσει την ισορροπία του, να γείρει, να… σπάσει από την βάση του Ανταρκτική. Αν το ράφι σπάσει ο παγετώνας θα φύγει, θα κινηθεί σε πιο ζεστά θαλάσσια νερά, τα οποία φυσικά θα τον λιώσουν και αυτό θα επιφέρει μια απίστευτη και πρωτόγνωρη παγκόσμια καταστροφή.

Αυτό το… ράφι, όμως, δείχνει να είναι ευάλωτο, καθώς ο ωκεανός θερμαίνεται και η βάση αυτή που κρατάει… δέσμιο τον παγετώνα στην Ανταρκτική κινδυνεύει να διαλυθεί.

Σε δύο μελέτες, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature χθες Τετάρτη (14.2.2023), οι επιστήμονες αποκάλυψαν ότι ενώ ο ρυθμός τήξης κάτω από μεγάλο μέρος της… παγοθήκης είναι πιο αργός από ό,τι πιστευόταν αρχικά, οι βαθιές ρωγμές και οι σχηματισμοί του ραφιού λιώνουν πολύ πιο γρήγορα.

Συμβάλει στο 4% της ετήσιας αύξησης της στάθμης της θάλασσας

Ο παγετώνας κάθε χρόνο ρίχνει δισεκατομμύρια τόνους πάγου στον ωκεανό, συμβάλλοντας περίπου στο 4% της ετήσιας αύξησης της στάθμης της θάλασσας. Ιδιαίτερα γρήγορη τήξη συμβαίνει στο σημείο όπου ο παγετώνας συναντά τον πυθμένα της θάλασσας, ο οποίος έχει υποχωρήσει σχεδόν εννέα μίλια (14 χιλιόμετρα) από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, εκθέτοντας ένα μεγαλύτερο κομμάτι πάγου σε σχετικά ζεστό νερό του ωκεανού.

Μια ομάδα Αμερικανών και Βρετανών επιστημόνων από τη International Thwaites Glacier Collaboration ταξίδεψε στον παγετώνα στα τέλη του 2019.

Χρησιμοποιώντας ένα τρυπάνι ζεστού νερού, άνοιξαν μια τρύπα σχεδόν 2.000 πόδια (600 μέτρα) βαθιά στον πάγο και, σε μια περίοδο πέντε ημερών, έστειλαν διάφορα όργανα για να λάβουν μετρήσεις από τον παγετώνα.

Τα όργανα περιελάμβαναν ένα ρομπότ που μοιάζει με τορπίλη που ονομάζεται Icefin, το οποίο τους επέτρεψε την πρόσβαση σε περιοχές που προηγουμένως ήταν σχεδόν αδύνατο να ερευνηθούν. Το τηλεχειριζόμενο όχημα τράβηξε εικόνες και κατέγραψε πληροφορίες σχετικά με τη θερμοκρασία και την αλατότητα του νερού, καθώς και τα ωκεάνια ρεύματα.

Υποχωρεί γρήγορα

Τα αποτελέσματα της έρευνας αποκαλύπτουν «μια πολύ λεπτή και περίπλοκη εικόνα», είπε στο CNN ο Πίτερ Ντέιβις, ωκεανογράφος στο British Antarctic Survey.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι παρόλο που ο παγετώνας υποχωρεί, ο ρυθμός τήξης κάτω από μεγάλο μέρος του επίπεδου τμήματος της… παγοθήκης ήταν χαμηλότερος από τον αναμενόμενο. Ο ρυθμός τήξης ήταν κατά μέσο όρο 2 έως 5,4 μέτρα το χρόνο, σύμφωνα με τη μελέτη. Ήταν, δηλαδή, μικρότερος από ό,τι είχαν προβλέψει τα προηγούμενα μοντέλα.

Το λιώσιμο καταστέλλεται από ένα στρώμα ψυχρότερου, πιο γλυκού νερού στη βάση του παγετώνα, ανάμεσα στο ράφι πάγου και τον ωκεανό, σύμφωνα με την έρευνα.

«Ο παγετώνας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα», είπε ο Ντέιβις προσθέτοντας: «Αυτό που βρήκαμε είναι ότι παρά τις μικρές ποσότητες τήξης, ο παγετώνας εξακολουθεί να υποχωρεί γρήγορα, οπότε φαίνεται ότι δεν χρειάζονται πολλά για να ωθηθεί ο παγετώνας εκτός ισορροπίας».

Ίσως σπάσει το ράφι τα επόμενα 5 χρόνια

Οι επιστήμονες εξεπλάγησαν και από ένα δεύτερο εύρημα. Ανακάλυψαν ένα υποθαλάσσιο παγετωνικό τοπίο πολύ πιο περίπλοκο από το αναμενόμενο, στο οποίο κυριαρχούν παράξενες βεράντες και ρωγμές που μοιάζουν με σκάλες.

Η τήξη ήταν ιδιαίτερα γρήγορη σε αυτές τις περιοχές, διαπίστωσε η ερευνητική ομάδα. Το ζεστό, αλμυρό νερό μπόρεσε να διοχετεύσει και να διευρύνει τις ρωγμές, συμβάλλοντας σε αστάθειες στον παγετώνα.

«Ο παγετώνας δεν λιώνει απλώς, αλλά λιώνει τελείως», είπε ένας από τους επιστήμονες.

Μια μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι το ράφι πάγου θα μπορούσε να σπάσει μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Μάλιστα οι επιστήμονες είπαν ότι ο παγετώνας Thwaites κρέμεται «από τα νύχια του» καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται συνέχεια.

Τεράστιο παγόβουνο, σχεδόν στο μέγεθος του Λονδίνου, αποκολλήθηκε από την Ανταρκτική, όπως ανακοίνωσαν Βρετανοί επιστήμονες.

Το φαινόμενο δεν οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, παρότι η ευρύτερη περιοχή της Ανταρκτικής απειλείται από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Σύμφωνα με την Βρετανική Επιθεώρηση Ανταρκτικής (BAS), η συγκεκριμένη "αποκόλληση" οφείλεται σε μία φυσική διαδικασία, "calving", όπως ονομάζεται.

Το παγόβουνο, μεγέθους 1.550 τετραγωνικών χιλιομέτρων, αποκολλήθηκε όταν παλίρροια διεύρυνε μια προϋπάρχουσα ρωγμή στον πάγο, την αποκαλούμενη Chasm-1.

Πριν από δύο χρόνια, τον Φεβρουάριο του 2021, ένα παγόβουνο περίπου ίδιου μεγέθους, είχε αποκολληθεί στην ίδια ζώνη, την αποκαλούμενη Τράπεζα Πάγου Μπραντ, όπου βρίσκεται ο βρετανικός ερευνητικός σταθμός Χάλι Στ’.

Ως απειλούμενο είδος αναγνωρίζονται πλέον οι αυτοκρατορικοί πιγκουίνοι στις ΗΠΑ λόγω του λιώσιμου των πάγων.

Την Τετάρτη η υπηρεσία Ψαριών και Άγριας Ζωής των ΗΠΑ ανακοίνωσε οι αυτοκρατορικοί πιγκουίνοι θα αναγνωρίζονται ως απειλούμενο είδος ανεξάρτητα  από τη χώρα προέλευσής τους.

Οι αυτοκρατορικοί πιγκουίνοι εξαρτώνται από τους πάγους για να φτιάξουν τις αποικίες αναπαραγωγής τους, για να αποφύγουν τα αρπακτικά και να βρουν τροφή. Την ίδια ώρα κάτι παραπάνω από το 60% των πάγων της Ανταρτικής έχουν λιώσει τα τελευταία 30 χρόνια, σύμφωνα με το Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Woods Hole στη Μασαχουσέτη.

Η μείωση του πληθυσμού των αυτοκρατορικών πιγκουίνων θα έχει δυσμενείς συνέπειές και για άλλα είδη, όπως τις φώκιες και τις φάλαινες δολοφόνους που κυνηγούν πιγκουίνους.

«Ο χαρακτηρισμός των αυτοκρατορικών πιγκουίνων σε απειλούμενο είδος είναι ένα σημαντικό βήμα για την ευαισθητοποίηση του κοινού για την κλιματική αλλαγή» δήλωσε στο CNN η Stephanie Jenouvrier, από το Ωκεανογραφικό Ίδρυμα Woods Hole.

«Το μέλλον των αυτοκρατορικών πιγκουίνων, όπως και πολλών άλλων ειδών, είναι αβέβαιο και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους ανθρώπους, που πρέπει να συνεργαστούν για να  μειώσουν τις εκπομπές άνθρακα. Θα πρέπει να εμπνευστούμε από τους ίδιους τους πιγκουίνους  οι οποίοι μαζί καταφέρνουν και επιβιώνουν στο πιο σκηλρό περιβάλλον στη γη, για να αντιμετωπίσουμε το δύσκολο κλιματικό μέλλον».

Μείωση του πληθυσμού των πιγκουίνων έως 47% μέχρι το 2050

 

Υπάρχουν περίπου 61 αποικίες αναπαραγωγής αυτοκρατορικών πιγκουίνων κατά μήκος της ακτογραμμής της Ανταρκτικής, οι οποίες συνολικά αποτελούνται από 270.000 έως 280.000 ζευγάρια αναπαραγωγής (ή 625.000 έως 650.000 μεμονωμένους πιγκουίνους, συμπεριλαμβανομένων των νεαρών), σύμφωνα με την Υπηρεσία Αλιείας και Άγριας Ζωής των ΗΠΑ. Ο πληθυσμός του πτηνού είναι σήμερα σταθερός, αλλά έρευνες έχουν δείξει ότι  θα μειωθεί κατά 26% έως 47% μέχρι το 2050.

Οι αυτοκρατορικοί πιγκουίνοι είναι το ψηλότερο και βαρύτερο από τα 18 είδη πιγκουίνων που υπάρχουν στον κόσμο. Ζυγίζουν έως και 40 κιλά (88 λίβρες) και να έχουν ύψος 1,1 μέτρα (45 ίντσες). Ένα θηλυκό γεννάει ένα αυγό ανά αναπαραγωγική περίοδο και στη συνέχεια το παραδίδει στον αρσενικό σύντροφό της για επώαση, ενώ η ίδια αναζητά τροφή για περίπου δύο μήνες.

Μόλις το θηλυκό επιστρέψει, μοιράζεται τα γονικά καθήκοντα με τον σύντροφό της μέχρι να εγκαταλείψει την αποικία ο νεοσσός τους περίπου 150 ημέρες μετά τη γέννησή του. Στις 150 ήμερες είναι σε θέση να φροντίσει τον εαυτό του και να βγει σε ανοιχτά νερά για αναζήτηση τροφής. Αλλά πρώτα, ο πρέπει να αποβάλει τα πούπουλα και να αναπτύξει αδιάβροχα φτερά, τα οποία χρησιμοποιεί για να κολυμπήσει.